Xuất khẩu sang Trung Quốc và yêu cầu quản trị toàn chuỗi

Thị trường Trung Quốc mở ra nhiều cơ hội cho hàng hóa Việt Nam, song những yêu cầu về thông quan, chứng từ, vận tải và tiêu chuẩn nhập khẩu đòi hỏi doanh nghiệp thay đổi phương thức kinh doanh.

Tại hội thảo “Tư vấn quản lý rủi ro trong xúc tiến thương mại và kinh doanh xuất khẩu với thị trường Trung Quốc” vừa được Bộ Công Thương tổ chức, ông Bùi Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) thông tin về yêu cầu bảo đảm an toàn giao dịch và tối ưu chi phí trong bối cảnh thương mại điện tử, nền tảng số và logistics xuyên biên giới phát triển mạnh.

Theo ông, một lô hàng bị ách tắc tại cửa khẩu không chỉ phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, vận chuyển mà còn ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa, uy tín doanh nghiệp và quan hệ với đối tác. Hợp đồng chưa chặt chẽ, thông tin đối tác thiếu minh bạch hoặc phương thức thanh toán chưa an toàn đều có thể gây thiệt hại đáng kể.

TS. Trịnh Thị Thanh Thủy, Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương cho rằng, Trung Quốc với hơn 1,4 tỷ dân, là thị trường không đồng nhất. Nhu cầu tại Bắc Kinh, Thâm Quyến, Thành Đô khác khu vực thu nhập thấp hơn. Do đó, doanh nghiệp cần chọn phân khúc, nắm thị hiếu, hiểu đối tác.

Các yêu cầu về mã số vùng trồng, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và quy cách đóng gói ngày càng được chú trọng. Doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế giá rẻ mà phải chuẩn hóa và ổn định chất lượng từ sản xuất đến vận chuyển, xây dựng quan hệ phân phối ổn định và tuân thủ quy định của thị trường nhập khẩu. Đặc biệt, doanh nghiệp cần đối chiếu Lệnh 280, gồm 17 nhóm mặt hàng rủi ro, với sản phẩm cụ thể; rà soát quy định, chuẩn bị hồ sơ trước khi ký hợp đồng giúp hạn chế sai sót.

Từ thực tiễn tại thị trường Tây Nam Trung Quốc, bà Triệu Thị Thúy Nga, Trưởng Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Trùng Khánh lưu ý, doanh nghiệp cần chuẩn hóa chứng từ và nắm vững quy tắc xuất xứ. Chứng từ xuất xứ mẫu E theo Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA), tên hàng, mã HS và hóa đơn phải thống nhất để tránh mất ưu đãi thuế quan. Với hàng trung chuyển qua bên thứ ba, cần tuân thủ quy tắc vận chuyển trực tiếp và chứng minh hàng không bị gia công lại trái quy định. Thiếu chứng cứ có thể khiến hàng mất ưu đãi hoặc bị giữ.

Bà cũng cảnh báo việc vận chuyển hàng qua các cảng phía Đông Trung Quốc rồi tiếp tục đưa sâu vào nội địa có thể kéo dài thời gian giao hàng, tăng chi phí vốn. “Phương án tập kết phù hợp có thể nâng hiệu suất khoảng 30%, giảm chi phí 20%; thời gian nhanh nhất từ Trùng Khánh đến Hà Nội là ba ngày. Với nông sản, tuyến lạnh hoặc chuyến chiều về được kỳ vọng giảm khoảng 10% chi phí”, bà Nga nói.

PGS.TS Đặng Thị Nhàn, Trường Đại học Ngoại thương, cho rằng doanh nghiệp cần đánh giá kỹ đồng tiền, thời hạn và phương thức thanh toán khi xuất khẩu sang Trung Quốc.

Hiện USD vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong thanh toán quốc tế tại Việt Nam, khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro do biến động tỷ giá. Với hợp đồng trị giá hàng trăm nghìn đến hàng triệu USD, biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng đáng kể đến doanh thu quy đổi. Doanh nghiệp cần tính toán tác động và cân nhắc công cụ phòng ngừa phù hợp, trong đó có hợp đồng kỳ hạn hoặc quyền chọn do ngân hàng cung cấp.

Các chuyên gia cũng lưu ý việc kiểm tra thông tin đối tác trước khi giao dịch. Với đối tác qua sàn thương mại điện tử B2B, doanh nghiệp cần thẩm định khách hàng trước giao dịch, xác minh tình trạng hoạt động, mã số doanh nghiệp và lịch sử tranh chấp; đồng thời tổ chức kiểm tra chéo giữa các bộ phận phụ trách hàng hóa, logistics và thanh toán.

Ông Bùi Quang Hưng nhấn mạnh, chuyển từ giao thương dựa vào kinh nghiệm đơn lẻ sang xuất khẩu chính ngạch, chuyên nghiệp và có kế hoạch dài hạn là yêu cầu tất yếu. Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực xúc tiến thương mại và quản trị rủi ro.

Thị trường Trung Quốc là thị trường lớn giàu tiềm năng. Muốn đi đường dài, doanh nghiệp Việt không chỉ tìm kiếm đơn hàng mà còn cần quản trị toàn chuỗi.