Nâng cao hiệu quả quản lý từ số hóa dữ liệu đất đai của Thủ đô

Chuyển biến về “chất”

Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có 4,9 triệu thửa đất. Sau chiến dịch “45 ngày”, Hà Nội từ vị trí thứ 25/34 tỉnh, thành phố đã vươn lên thứ 6/34 tỉnh, thành phố về việc cập nhật cơ sở dữ liệu. Tính đến cuối tháng 9-2026, cơ sở dữ liệu đã hoàn thành đối với 3,5 triệu thửa, trong đó, 2,5 triệu thửa có dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”. Thời điểm hiện tại, toàn thành phố đang tiếp tục triển khai hoàn thành việc cập nhật đối với các thửa đất còn lại.

Đất đai là lĩnh vực có lượng thông tin lớn, phức tạp và thường xuyên biến động bằng nhiều phương thức khác nhau, tạo nên thách thức không nhỏ trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất. Với Hà Nội, quy mô càng lớn khi toàn thành phố có khoảng 4,9 triệu thửa đất. Bởi vậy, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai không đơn thuần là nhập dữ liệu từ hồ sơ giấy lên hệ thống điện tử, mà là quá trình rà soát, đối chiếu, chuẩn hóa và xác thực thông tin.

Theo đó, những kết quả đã đạt được của thành phố trong việc xây dựng và làm sạch dữ liệu đất đai, đã phản ánh nỗ lực lớn của cả hệ thống chính trị, cơ quan chuyên môn và chính quyền cơ sở. Đặc biệt, việc đưa nhiệm vụ số hóa dữ liệu đến tận xã, phường giúp quá trình thu thập, kiểm tra thông tin có điều kiện gắn với thực tế địa bàn, thay vì chỉ xử lý trên hệ thống từ những nguồn dữ liệu có sẵn.

“Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai là nhiệm vụ được thực hiện với tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ. Để hoàn thành công việc được giao, xã đã tập trung lực lượng, đồng thời phối hợp với Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai để xử lý từng nhóm vấn đề. Những trường hợp thiếu hồ sơ, thiếu bản đồ hoặc có biến động sẽ được rà soát, phân loại để có phương án xử lý cụ thể”, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Hoài Đức Đỗ Khắc Định cho hay.

Theo các chuyên gia, ý nghĩa lớn nhất của việc xây dựng, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ nằm ở số hóa hồ sơ, mà còn là đổi mới phương thức quản lý, nâng chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và tạo nền tảng cho chính quyền số. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông, cơ quan quản lý có thể khai thác tập trung để phục vụ quy hoạch, giải phóng mặt bằng, xác định nguồn gốc đất, quản lý biến động và thực hiện chính sách tài chính về đất đai, thay vì mất nhiều thời gian tổng hợp hồ sơ riêng lẻ.

Điều này đặc biệt quan trọng với Hà Nội trong quá trình triển khai các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị và tổ chức không gian phát triển. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu chính xác, đầy đủ và được cập nhật thường xuyên. Vì vậy, tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống” cần trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong quản lý, vận hành và khai thác cơ sở dữ liệu đất đai.

Không chỉ “làm sạch” mà phải duy trì dữ liệu “sống”

Theo GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), kết quả mà Hà Nội đã đạt được là đáng ghi nhận. Chính từ đây, tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống” phải được cập nhật theo từng biến động của thực tế, bảo đảm thông tin trên hệ thống phản ánh tương đối kịp thời hiện trạng quản lý và sử dụng đất.

Đối với người dân và doanh nghiệp, lợi ích dễ nhận thấy nhất là khả năng rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính, bởi dữ liệu đã được kết nối với các hệ thống liên quan. Đối với cơ quan quản lý, dữ liệu số giúp tăng khả năng theo dõi biến động đất đai, hỗ trợ xác định hiện trạng sử dụng đất và phục vụ công tác kiểm tra, giám sát. Đặc biệt, khi dữ liệu đất đai được kết nối với dữ liệu dân cư, quy hoạch, thuế và các cơ sở dữ liệu khác, giá trị khai thác sẽ được nâng lên đáng kể.

“Song khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn. Quan trọng hơn, ngay cả những dữ liệu đã được hoàn thiện cũng không thể coi là đã hoàn thành vĩnh viễn, bởi đất đai luôn biến động. Một thửa đất có thể phát sinh chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, thế chấp, thay đổi mục đích sử dụng hoặc chịu tác động của điều chỉnh quy hoạch, chủ sử dụng đất cũng có thể thay đổi. Vì vậy, cơ sở dữ liệu nếu chỉ được làm sạch một lần rồi để đó sẽ nhanh chóng lạc hậu, nên rất cần thiết phải duy trì dữ liệu sống”, GS.TS Đặng Hùng Võ nhấn mạnh.

Cùng chung quan điểm, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (chuyên gia kinh tế) cho rằng, một vấn đề khác cần được quan tâm là “chất lượng” dữ liệu. Với hàng triệu thửa đất, chỉ cần một tỷ lệ nhỏ dữ liệu sai lệch, trùng lặp hoặc thiếu thông tin cũng có thể tạo ra khó khăn khi khai thác. Do đó, sau khi hoàn thành việc cập nhật trên diện rộng, Hà Nội cần tiếp tục tổ chức kiểm tra, đối soát và xử lý những trường hợp còn bất thường. Cơ sở dữ liệu đất đai chỉ thực sự phát huy giá trị khi có cơ chế vận hành thường xuyên, phân công trách nhiệm cụ thể và bảo đảm dữ liệu được cập nhật ngay trong quá trình giải quyết các thủ tục.

“Yêu cầu đặt ra là sau “làm sạch” dữ liệu phải “sống” cùng dữ liệu, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống, tăng cường liên thông và bảo đảm mỗi biến động về đất đai đều được cập nhật kịp thời. Khi đó, dữ liệu số mới thực sự trở thành nền tảng để Thủ đô nâng cao hiệu lực quản lý đất đai và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn”, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nêu quan điểm.