Cách trung tâm Hà Nội khoảng 40km về phía Nam, làng Cựu (xã Chuyên Mỹ, Hà Nội) có tuổi đời 500 năm mang vẻ đẹp trầm mặc của một làng quê Bắc Bộ, nơi những nếp nhà cổ, biệt thự mang phong cách kiến trúc Pháp và Việt cùng tồn tại qua bao thăng trầm lịch sử.
Đặt chân đến làng Cựu, du khách dễ dàng cảm nhận một không gian khác biệt với nhịp sống đô thị hiện đại. Qua cổng làng cổ kính, những con ngõ nhỏ, bức tường phủ màu thời gian, mái ngói rêu phong và những ngôi nhà mang dáng dấp kiến trúc xưa mở ra một miền ký ức bình yên.Điểm đặc biệt làm nên sức hấp dẫn của làng Cựu là sự đan xen giữa kiến trúc truyền thống Việt Nam và phong cách kiến trúc phương Tây.Bên những ngôi nhà ba gian, mái ngói, cửa gỗ, cột lim và sân gạch quen thuộc của làng quê Bắc Bộ là những căn biệt thự hai, ba tầng với ban công, cửa vòm, hàng cột và các chi tiết trang trí mang phong cách châu Âu. Sự kết hợp ấy tạo nên diện mạo kiến trúc riêng biệt, khiến làng Cựu được nhiều người biết đến với tên gọi thân thuộc “làng Tây”.Những con ngõ nhỏ tạo nên dáng vẻ cổ kính của ngôi làng.Những ngôi nhà cổ nơi đây không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô hay vẻ bề thế mà còn bởi sự tinh tế trong cách kết hợp các yếu tố văn hóa. Hoa văn phương Tây được đặt cạnh những họa tiết truyền thống phương Đông; những đường cong mềm mại của cửa vòm hòa cùng nét chạm khắc mang hình tượng quen thuộc trong văn hóa Việt.Sự độc đáo về kiến trúc Đông - Tây của ngôi làng tạo nên một tổng thể vừa sang trọng, vừa gần gũi, phản ánh khả năng tiếp biến văn hóa của người Việt trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt.Ông Nguyễn Văn Tứ, một cư dân của ngôi làng kể cho du khách nghe những câu chuyện của làng, từ đặc điểm kiến trúc cho đến nếp sinh hoạt của người dân tại đây. Theo đó, vẻ đẹp kiến trúc của làng Cựu gắn liền với câu chuyện về sự đổi thay của một cộng đồng làng quê. Năm 1921, một trận hỏa hoạn lớn đã thiêu rụi nhiều nhà cửa, hàng quán trong làng. Từ biến cố ấy, người dân tìm hướng mưu sinh mới, trong đó nghề may âu phục dần trở thành sinh kế quan trọng.Dạo bước qua những con ngõ nhỏ, du khách có thể bắt gặp những cánh cửa gỗ cũ, những mảng tường loang màu, những ban công đã nhuốm màu thời gian. Có những căn nhà vẫn giữ được nhiều đường nét kiến trúc nguyên bản, trong khi một số công trình đã xuống cấp, mang dấu vết của những năm tháng dài.Nhiều ngôi nhà vẫn giữ được kiến trúc cổ kính, rêu phong.Chính sự đan xen giữa vẻ đẹp còn lưu giữ và dấu tích của thời gian khiến làng Cựu trở thành điểm đến hấp dẫn đối với những người yêu kiến trúc, lịch sử và nhiếp ảnh.Trong xu hướng phát triển du lịch văn hóa, du lịch làng nghề và du lịch trải nghiệm, làng Cựu sở hữu nhiều tiềm năng để trở thành điểm đến hấp dẫn ở phía Nam Thủ đô. Tuy nhiên, giá trị của ngôi làng không chỉ nằm ở khả năng thu hút khách tham quan mà còn ở trách nhiệm bảo tồn những công trình kiến trúc có giá trị, gìn giữ cảnh quan truyền thống và phát huy ký ức nghề nghiệp của cộng đồng.
