Nghị quyết 26-NQ/TW: Mở không gian mới để du lịch Thủ đô cất cánh

Văn hóa là nền tảng cốt lõi cho phát triển du lịch

Sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, du lịch Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế và 137 triệu lượt khách nội địa; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng. Du lịch đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP và tạo khoảng 4,41 triệu việc làm.

Tuy nhiên, so với tiềm năng và thế mạnh hiện có, phát triển du lịch chưa thực sự bền vững, sản phẩm còn thiếu chiều sâu và giá trị gia tăng, nguồn lực đầu tư chưa tương xứng, liên kết vùng chưa chặt chẽ, năng lực quản trị điểm đến, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh còn hạn chế.

Vì thế, ngày 22-8-2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Đây là bước tiếp nối Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2017, đồng thời thể hiện yêu cầu điều chỉnh mô hình phát triển du lịch trước những thay đổi nhanh chóng của thị trường, công nghệ và xu hướng tiêu dùng toàn cầu.

Nghị quyết 26-NQ/TW đưa ra một cách tiếp cận mới: không chỉ đón nhiều khách hơn mà phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi chuyến đi; không chỉ khai thác tài nguyên mà phải kiến tạo sản phẩm; không chỉ quảng bá điểm đến mà phải xây dựng thương hiệu và hệ sinh thái du lịch có khả năng cạnh tranh.

Điểm đáng chú ý đầu tiên của Nghị quyết 26-NQ/TW là xác định rõ vị trí của du lịch trong mô hình tăng trưởng mới. Du lịch không còn được nhìn nhận đơn thuần là một ngành dịch vụ phục vụ nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng mà là một ngành kinh tế tổng hợp, có khả năng tạo sức lan tỏa tới thương mại, giao thông, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, nông nghiệp, kinh tế số và kinh tế đêm.

Nghị quyết cũng xác lập rõ phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, một động lực tăng trưởng mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số; lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh, dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á Phạm Hải Quỳnh, Nghị quyết số 26-NQ/TW mở ra một cuộc đổi mới căn bản về tư duy phát triển du lịch. Điểm đột phá lớn nhất là xác lập lại vị thế của ngành trong tổng thể nền kinh tế quốc dân. Du lịch không còn được nhìn nhận như một dịch vụ tiêu dùng đơn thuần, mà trở thành ngành kinh tế có tính liên ngành, liên vùng, sức lan tỏa cao và trực tiếp góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

“Vị thế ấy được cụ thể hóa bằng mô hình “kiềng ba chân”, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong; Nhân dân vừa là chủ thể tham gia, vừa là người thụ hưởng. Việc cho phép thí điểm có kiểm soát các loại hình mới như kinh tế đêm, nghỉ dưỡng kết hợp làm việc từ xa và du lịch y tế cũng cho thấy tư duy quản lý đã chuyển từ “dè dặt” sang chủ động kiến tạo không gian phát triển”, ông Phạm Hải Quỳnh phân tích.

Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Du lịch Nguyễn Anh Tuấn, Nghị quyết 26-NQ/TW xác định văn hóa là nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh. Đây là định hướng có ý nghĩa đối với một quốc gia sở hữu hệ thống di sản phong phú, cảnh quan đa dạng, nền văn hóa nhiều vùng miền và hệ thống ẩm thực đặc sắc. Thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá hoặc số lượng khách, du lịch Việt Nam được định hướng cạnh tranh bằng những giá trị khác biệt. Đó là câu chuyện văn hóa, chiều sâu lịch sử, bản sắc địa phương, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách.

Ngoài ra, việc xác định, phát triển du lịch theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, tạo động lực cho các lĩnh vực khác; bảo đảm hài hòa kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường, gắn với quốc phòng, an ninh, ngoại giao văn hóa và hội nhập quốc tế… mở ra hướng phát triển toàn diện cho ngành Du lịch. Đòi hỏi các địa phương, doanh nghiệp cần có trách nhiệm cao hơn khi gắn phát triển du lịch với các lĩnh vực khác để tạo ra hệ sinh thái kinh tế sáng tạo tổng hợp.

“Đây là cơ hội để các địa phương thay đổi cách xây dựng sản phẩm. Những tài nguyên vốn có nếu chỉ được khai thác theo phương thức truyền thống sẽ khó tạo ra giá trị gia tăng cao. Nhưng khi được đặt trong chuỗi liên kết với công nghiệp văn hóa, công nghệ và kinh tế sáng tạo, giá trị có thể được mở rộng”, ông Nguyễn Anh Tuấn phân tích.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị vào ngày 3-9 vừa qua, trong đó có việc triển khai Nghị quyết 26-NQ/TW, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới và trong nước thay đổi nhanh chóng, sâu sắc; du lịch toàn cầu biến động mạnh; xu hướng, nhu cầu du lịch thay đổi; cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng cao, đặt ra yêu cầu phải linh hoạt ứng phó, có chiến lược tiếp cận toàn diện, bền vững.

“Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, góp phần thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu 100 năm, đòi hỏi du lịch phải phát triển đột phá, tạo sức lan tỏa, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy các ngành, lĩnh vực cùng phát triển theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, 10 nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị và các nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV. Vì vậy, vấn đề cốt lõi là phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách tiếp cận, cách làm, trọng tâm là chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch từ số lượng sang chất lượng, nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế”, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.

Từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị mới

Nghị quyết 26-NQ/TW yêu cầu tổ chức thực hiện, phát huy các cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Phát triển đô thị và pháp luật liên quan để thúc đẩy Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng thành các cực tăng trưởng mạnh cùng các đô thị di sản trở thành các trung tâm du lịch trọng điểm, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt phát triển du lịch vùng.

Là trung tâm chính trị, văn hóa, du lịch lớn của cả nước, Hà Nội đã khẳng định vai trò “đầu tàu” trong triển khai nghị quyết. Ngày 15-9, tại Hội nghị quán triệt và triển khai các kế hoạch, chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy, Hà Nội đã triển khai việc thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW.

Ngày 9-10-2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội chính thức ban hành Chương trình hành động số 20-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22-8-2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Chương trình xác định mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm du lịch hàng đầu cả nước, một trong ba cực tăng trưởng du lịch quốc gia, đồng thời là trung tâm du lịch văn hóa - di sản và sáng tạo có vị thế trong khu vực, quốc tế.

Theo đó, Hà Nội phấn đấu đón và phục vụ từ 47 đến 50,5 triệu lượt khách du lịch, với tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 7% đến 8,5% mỗi năm. Trong đó, khách quốc tế đạt từ 13 đến 15 triệu lượt, khách nội địa đạt từ 34 đến 35,5 triệu lượt.

Tổng thu từ khách du lịch dự kiến đạt khoảng 295.000-340.000 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 17% đến 21% mỗi năm; đóng góp tổng hợp của du lịch vào GRDP thành phố đạt từ 7,5% đến 8%. Thành phố đặt mục tiêu tăng thêm tối thiểu 10.000 phòng lưu trú cao cấp hạng từ 4 đến 5 sao; phấn đấu có ba khu du lịch quốc gia được công nhận, gồm khu du lịch hồ Hoàn Kiếm - phụ cận và khu phố cổ Hà Nội, khu du lịch Ba Vì, khu di tích quốc gia đặc biệt và thắng cảnh Hương Sơn.

Để triển khai Chương trình hành động số 20, ngày 19-10, thành phố đã nhanh chóng ban hành Kế hoạch số 406/KH-UBND. Trong đó, thành phố đã để ra ra tiết và cụ thể định hướng phát triển du lịch Thủ đô trong tầm nhìn ngắn hạn và dài hạn.

Theo đó, đến năm 2030, Hà Nội sẽ có 3 khu du lịch được công nhận khu du lịch Quốc gia (khu du lịch hồ Hoàn Kiếm - phụ cận và khu phố cổ Hà Nội; khu du lịch Ba Vì; khu di tích quốc gia đặc biệt và thắng cảnh Hương Sơn) và các khu du lịch khác có đủ điều kiện. Hình thành được ít nhất 3 làng nghề, làng cổ là điểm đến du lịch chất lượng cao, có khả năng cạnh tranh trong khu vực, quốc tế và khả năng đáp ứng các tiêu chí, danh hiệu, giải thưởng quốc tế phù hợp (Làng cổ ở Đường Lâm-Sơn Tây đạt danh hiệu làng du lịch tốt nhất thế giới, làng nghề dệt lụa Vạn Phúc-Hà Đông, làng nghề gốm sứ Bát Tràng đạt danh hiệu quốc tế về du lịch làng nghề)...

Hà Nội cũng tập trung phát triển du lịch ẩm thực, xây dựng bản đồ ẩm thực trên nền tảng số, tổ chức Liên hoan ẩm thực và du lịch làng nghề, phố nghề hằng năm. Hệ sinh thái sản phẩm “Hà Nội 12 tháng - 12 sắc màu trải nghiệm” và thương hiệu “Thu Hà Nội” được xây dựng để kết nối di sản, ẩm thực, làng nghề, nghệ thuật, du lịch xanh, mua sắm, lưu trú, hội nghị và sự kiện.

Trong liên kết vùng, Thành phố ưu tiên nghiên cứu các tuyến đường sắt Hà Nội đi Thái Nguyên, Ninh Bình, Hải Phòng, Lào Cai, Huế, Đà Nẵng và các hành trình liên vùng, liên vận quốc tế phù hợp điều kiện khai thác; nghiên cứu sản phẩm dành cho khách quá cảnh tại Hà Nội...

Cùng với việc nhanh chóng ban hành Kế hoạch và Chương trình hành động, thành phố Hà Nội đã tổ chức nhiều hội nghị, buổi làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp và đơn vị liên quan để bàn triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, thành phố đã yêu cầu các hiệp hội, doanh nghiệp du lịch khi thực hiện kế hoạch triển khai phải bảo đảm tính khả thi, gắn cụ thể với sản phẩm, địa bàn, đơn vị phối hợp và tiến độ thực hiện. Đồng thời, nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng khi triển khai Nghị quyết là chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong hoạt động du lịch. Điều đó cho thấy quan điểm rõ ràng, chất lượng du lịch được đánh giá không chỉ qua lượng khách và doanh thu mà còn qua mức độ hài lòng, an toàn, chất lượng môi trường và lợi ích mang lại cho cộng đồng địa phương.

Đánh giá các chương trình hành động của Hà Nội trong phát triển du lịch, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho rằng, những mục tiêu, chiến lược hành động của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW đã thể hiện rõ đặc thù của Thủ đô trong phát triển du lịch và liên kết vùng.

Đóng góp cho sự phát triển du lịch Thủ đô, Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh đề nghị Hà Nội cần phát huy hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù, gắn quy hoạch, chỉnh trang đô thị di sản như phố cổ, hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây với phát triển du lịch; thu hút đầu tư các tổ hợp lưu trú, vui chơi giải trí và công nghiệp văn hóa quy mô lớn.

Theo ông Nguyễn Trùng Khánh, Hà Nội cần lấy văn hóa Thăng Long - Hà Nội, di sản, làng nghề, ẩm thực làm nền tảng, kết hợp với công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và du lịch MICE để hình thành những sản phẩm đặc trưng, có sức cạnh tranh và sản phẩm biểu tượng của Thủ đô; ưu tiên nguồn lực phát triển hạ tầng tại các khu vực du lịch trọng điểm, đẩy nhanh hoàn thiện điều kiện công nhận các khu du lịch quốc gia; sớm xác định địa bàn thí điểm mô hình kinh tế đêm 24/7, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự và môi trường; chủ động kết nối cơ sở dữ liệu du lịch của thành phố với Cơ sở dữ liệu, Nền tảng số du lịch quốc gia.

Đặc biệt, Thành phố cần có giải pháp thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp, tập đoàn du lịch quy mô lớn, có thương hiệu và năng lực cạnh tranh quốc tế, góp phần nâng cao năng lực lữ hành, quản trị điểm đến và đầu tư hạ tầng du lịch.

Có thể thấy, Nghị quyết 26-NQ/TW không chỉ mở ra những cơ hội mới cho ngành du lịch, mà quan trọng hơn, đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản về tư duy và phương thức phát triển. Với Hà Nội, đó là hành trình chuyển từ “khai thác những gì đang có” sang “kiến tạo những giá trị mới”; từ phát triển những điểm đến đơn lẻ sang hình thành một hệ sinh thái du lịch liên kết, đồng bộ; từ quản lý dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu; từ mục tiêu gia tăng số lượng du khách sang nâng cao giá trị và trải nghiệm của mỗi chuyến đi.

Sở hữu bề dày lịch sử, hệ thống di sản phong phú cùng nguồn lực sáng tạo dồi dào, Hà Nội cần nhìn nhận du lịch không đơn thuần là hoạt động đón khách, mà là quá trình tạo ra giá trị, làm giàu và chuyển hóa những giá trị văn hóa, thiên nhiên và sáng tạo thành nguồn lực kinh tế, qua đó tạo động lực mới cho sự phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Thực hiện: Hoàng Quyên