Người trẻ dẫn nhịp xu hướng thanh toán không tiền mặt

Thói quen này không chỉ thay đổi cách chi tiêu cá nhân mà còn thúc đẩy các hộ kinh doanh và tổ chức tài chính thích ứng với xu hướng giao dịch không dùng tiền mặt.

Thanh toán số ngày càng phổ biến

Ngày 24 và 25-10, sự kiện Sóng Festival 2026 trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam diễn ra tại Phố đi bộ Trần Nhân Tông, mang đến không gian trải nghiệm các phương thức thanh toán hiện đại như quẹt thẻ, quét mã QR và thanh toán một chạm. Tại đây, người dân có cơ hội tiếp cận các dịch vụ tài chính số thông qua những hoạt động mua sắm, trải nghiệm thực tế.

Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong đồng Trưởng Ban Tổ chức sự kiện cho biết, những thay đổi trong thói quen thanh toán của người dân đang diễn ra nhanh hơn dự kiến.

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, trong 8 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng hơn 34% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, giao dịch qua internet đạt hơn 4,4 tỷ lượt, với giá trị 81,1 triệu tỷ đồng, tăng lần lượt 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị. Giao dịch qua điện thoại di động đạt 14 tỷ lượt, với giá trị 58,4 triệu tỷ đồng, tăng 35,33% về số lượng và 2,39% về giá trị.

Đáng chú ý, thanh toán mã QR đạt 311 triệu giao dịch, với giá trị 274,2 nghìn tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số lượng giao dịch tăng 6,66%, trong khi giá trị tăng 25,85%.

Kết quả này cho thấy thanh toán số ngày càng có vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội. Từ trung tâm thương mại, cửa hàng dịch vụ đến các quán ăn và hộ kinh doanh nhỏ lẻ, thanh toán số đang mở rộng phạm vi sử dụng. Trong quá trình đó, giới trẻ là một trong những nhóm người dùng tích cực, góp phần đưa các phương thức giao dịch mới trở thành thói quen thường ngày.

Đối với nhiều người trẻ, thanh toán số không còn là trải nghiệm mới mẻ mà đã trở thành một phần trong sinh hoạt hằng ngày.

Tại gian hàng trải nghiệm “Đường tài chính số - Phố không tiền mặt” của Vietcombank, Nguyễn Hoàng Hải (20 tuổi, sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội) chia sẻ: “Thực tế, đã rất lâu rồi em không còn giữ thói quen mang theo ví hay ra cây ATM rút tiền mặt. Mọi thứ từ tiền thuê nhà trọ, đi cafe, mua đồ ăn hay đóng quỹ lớp, em chỉ cần ba giây quét mã QR là hoàn tất”.

Theo Hoàng Hải, sự nhanh chóng và khả năng theo dõi giao dịch giúp việc chi tiêu thuận tiện hơn, đồng thời hỗ trợ người dùng kiểm soát các khoản tiền trong sinh hoạt hằng ngày. Với những người thường xuyên sử dụng điện thoại thông minh và các ứng dụng trực tuyến, việc chuyển tiền, thanh toán hóa đơn hay mua sắm có thể được thực hiện ngay trên thiết bị cá nhân.

Thói quen ấy cũng tạo ra những thay đổi ở phía người bán. Khi khách hàng ngày càng ưu tiên chuyển khoản hoặc quét mã QR, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ có thêm động lực tiếp cận phương thức thanh toán mới. Câu hỏi “Cô ơi có mã QR không để cháu chuyển khoản?” không chỉ phản ánh lựa chọn của người mua mà còn cho thấy sự thay đổi trong cách thức giao dịch giữa người bán và người tiêu dùng.

Tại các không gian trải nghiệm như Sóng Festival, việc người trẻ hướng dẫn người lớn tuổi sử dụng ứng dụng, quét mã và kiểm tra biến động số dư cũng góp phần thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận công nghệ.

Tuy nhiên, để thanh toán số thực sự phổ biến, bên cạnh sự chủ động của người dùng, các dịch vụ cần được thiết kế dễ sử dụng, phù hợp với nhiều nhóm khách hàng và bảo đảm khả năng giao dịch thông suốt.

Thuận tiện phải đi cùng an toàn

Từ góc độ tổ chức cung cấp dịch vụ, bà Đoàn Hồng Nhung, thành viên Ban Điều hành, Giám đốc Khối Bán lẻ Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) nhấn mạnh: “Chúng tôi tin rằng việc chuyển đổi số, thanh toán số không chỉ là việc đem bao nhiêu công nghệ vào ứng dụng, mà là việc triển khai công nghệ đó đem lại những giá trị gì, những trải nghiệm gì cho người dân và doanh nghiệp”.

Theo đó, hiệu quả của chuyển đổi số không chỉ nằm ở số lượng tiện ích được triển khai mà còn ở khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của khách hàng. Việc hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng trải nghiệm và tăng cường tính an toàn sẽ góp phần đưa các dịch vụ tài chính số đến gần hơn với nhiều nhóm người dùng, trong đó có thế hệ khách hàng trẻ.

Thanh toán nhanh chóng giúp tiết kiệm thời gian nhưng việc sử dụng các dịch vụ tài chính trên môi trường số cũng đặt ra yêu cầu về kỹ năng bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân. Khi giao dịch được thực hiện chủ yếu qua điện thoại, người dùng cần chủ động kiểm tra thông tin người nhận, xác minh yêu cầu chuyển tiền và thận trọng trước những đường dẫn, mã QR hoặc thông báo không rõ nguồn gốc.

Đối với giới trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ sớm không đồng nghĩa với việc luôn nhận diện được mọi rủi ro. Bởi vậy, bên cạnh kỹ năng sử dụng ứng dụng, kiến thức về quản lý tài chính cá nhân và giao dịch an toàn cần được coi trọng. Người dùng cũng cần hình thành thói quen bảo vệ thông tin đăng nhập, không cung cấp mã xác thực cho người khác và kiểm tra kỹ nội dung giao dịch trước khi xác nhận.

Với gần 70 gian hàng cùng 28 ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp tham gia, Sóng Festival 2026 tạo không gian để người dân trải nghiệm các dịch vụ, đồng thời tiếp cận kiến thức về tài chính số.

Theo Nhà báo Phùng Công Sưởng, mục tiêu của sự kiện không chỉ là thu hút người dân đến tham quan, mua sắm mà còn nằm ở những giá trị thiết thực họ nhận được, từ việc làm quen với phương thức thanh toán mới đến trang bị kỹ năng phòng tránh rủi ro, bảo vệ tài sản và dữ liệu cá nhân khi giao dịch trực tuyến.

Điều này cho thấy phổ cập thanh toán số không thể chỉ được đánh giá qua tốc độ tăng trưởng giao dịch hay số lượng người sử dụng. Một hệ sinh thái tài chính số phát triển bền vững còn cần người dùng có đủ kiến thức để lựa chọn dịch vụ phù hợp, kiểm soát chi tiêu và tự bảo vệ mình trước các nguy cơ trên không gian mạng.

Thói quen tiêu dùng của giới trẻ đang góp phần thúc đẩy thanh toán số đi sâu vào đời sống. Tuy nhiên, giá trị của sự thay đổi không chỉ nằm ở việc thay tiền mặt bằng những thao tác trên điện thoại mà còn ở khả năng sử dụng công nghệ một cách chủ động, có trách nhiệm và an toàn. Đây cũng là điều kiện để những tiện ích của tài chính số được lan tỏa rộng rãi hơn trong cộng đồng.