Xã Thanh Trì: Làm mới cách đưa pháp luật vào cuộc sống

Đa dạng hoá hình thức tuyên truyền

Thời gian qua, Đảng uỷ, Uỷ ban nhân dân, Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã Thanh Trì đã luôn quan tâm đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, coi đây là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ quan trọng của toàn hệ thống chính trị xã Thanh Trì.

Phó Chủ tịch Thường trực Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Thanh Trì Hoàng Minh Hằng cho biết, trong hơn một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã và Đoàn Thanh niên xã Thanh Trì đã tích cực phối hợp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong đoàn viên, hội viên và nhân dân. Toàn xã đã tổ chức 42 buổi tuyên truyền với hơn 5.000 lượt đoàn viên, hội viên và nhân dân tham gia.

Bên cạnh đó, Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã và Đoàn Thanh niên xã Thanh Trì cũng đổi mới, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp linh hoạt giữa tuyên truyền trực quan, tuyên truyền trực tiếp tại các hội nghị với tuyên truyền trực tuyến trên không gian mạng.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào Luật Thủ đô; pháp luật về trật tự, an toàn giao thông; giáo dục phòng cháy, chữa cháy; phòng chống tệ nạn xã hội và các quy định gắn với đời sống dân sinh. Nhiều hoạt động thiết thực được triển khai như ra quân xây dựng mô hình “Cổng trường an toàn giao thông”, tuyên truyền xây dựng khu dân cư không tệ nạn xã hội, vận động nhân dân chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng nếp sống văn minh. Đặc biệt, mô hình “Công dân tích cực, thanh lịch, văn minh” được chú trọng nhằm phát huy vai trò tự giác, trách nhiệm của mỗi người dân trong xây dựng cộng đồng văn minh, an toàn.

Thông qua việc đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp trực tiếp với nền tảng số, Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã và Đoàn Thanh niên xã Thanh Trì tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong vận động nhân dân sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật, góp phần xây dựng xã Thanh Trì giàu đẹp, văn minh.

Bí quyết tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả

Chia sẻ về một số bí quyết tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả tại xã Thanh Trì, bà Hoàng Minh Hằng cho biết, đầu tiên phải tìm được câu chuyện đời sống nằm phía sau điều luật.

Đoàn viên, hội viên và nhân dân có thể không chủ động đọc một điều luật dài, nhưng họ sẽ quan tâm nếu câu hỏi được đặt ra là: “Nếu gặp tình huống này thì mình phải làm gì?”, “Đăng bức ảnh của người khác lên mạng xã hội có cần xin phép không?”, “Chia sẻ một thông tin chưa kiểm chứng có thể gây hậu quả gì?”, “Khi mua hàng trực tuyến, quyền lợi của mình được bảo vệ như thế nào?”.

Thay vì bắt đầu bằng điều khoản được quy định trong luật, chúng ta bắt đầu bằng một vấn đề mà người dân thực sự quan tâm, sau đó mới dẫn họ đến quy định pháp luật.

Để công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đạt hiệu quả cao, Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã và Đoàn Thanh niên xã Thanh Trì thường thực hiện theo công thức rất đơn giản là: Một tình huống thật – một câu hỏi gần gũi – một quy định chính xác – một cách xử lý cụ thể.

Bên cạnh đó, ngôn ngữ cũng phải thay đổi. Không nhất thiết phải sử dụng quá nhiều thuật ngữ chuyên môn ngay từ đầu. Có thể kể chuyện, dựng tình huống, sử dụng hình ảnh, đồ họa, hoạt họa, phỏng vấn nhanh hoặc hỏi – đáp tương tác. Nhưng sau lớp “ngôn ngữ mạng xã hội” đó vẫn phải giữ nguyên phần cốt lõi là tính chính xác và tinh thần thượng tôn pháp luật.

“Đặc biệt, người làm công tác Đoàn có một lợi thế là hiểu khá rõ tâm lý, sở thích và cách tiếp nhận thông tin của thanh niên. Chúng tôi có thể biến một buổi tuyên truyền thành một cuộc đối thoại; biến kiến thức pháp luật thành một thử thách tìm hiểu, một cuộc thi trực tuyến, một phiên hỏi đáp hoặc một hoạt động trải nghiệm.

Quan trọng nhất là để thanh niên không cảm thấy mình chỉ là “đối tượng được tuyên truyền”, mà trở thành chủ thể tham gia sáng tạo, chia sẻ và lan tỏa kiến thức pháp luật. Đơn giản hóa cách nói, không đơn giản hóa bản chất pháp luật”, Phó Chủ tịch Thường trực MTTQ Việt Nam xã Thanh Trì chia sẻ.

Để chuyển tải những quy định pháp luật vốn khô khan lên không gian mạng theo các dễ hiểu, dễ tiếp nhận, bà Hoàng Minh Hằng cho hay: “Trong hoạt động tuyên truyền, chúng tôi chủ động đơn giản hoá cách truyền đạt nhưng không đơn giản hoá quy định của pháp luật. Chúng ta có thể nói một điều luật bằng ngôn ngữ đời thường hơn, minh họa bằng một câu chuyện hoặc một tình huống cụ thể để người dân dễ hiểu. Nhưng tuyệt đối không cắt bỏ những điều kiện, trường hợp ngoại lệ hay giới hạn áp dụng làm thay đổi bản chất của những quy định trong luật”.

Nội dụng tuyên truyền phải đảm bảo được tiêu đề hấp dẫn, tình huống gần gũi, cách kể ngắn ngọn, hình ảnh trực quan nhưng phải có căn cứ pháp lý rõ ràng, thông tin được kiểm chứng và nếu vấn đề phức tạp thì phải chỉ dẫn người xem tìm đến nguồn chính thống để tìm hiểu đầy đủ.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng rộng rãi, việc kiểm chứng thông tin pháp luật trước khi đăng tải là yêu cầu đặc biệt quan trọng. AI có thể hỗ trợ tóm tắt văn bản, diễn giải quy định, xây dựng tình huống và sản xuất nội dung truyền thông nhưng không thể thay thế việc đối chiếu văn bản pháp luật chính thức. Người thực hiện tuyên truyền cần kiểm tra hiệu lực, phạm vi áp dụng, điều kiện và các trường hợp ngoại lệ của quy định được viện dẫn, tránh để thông tin sai lệch lan truyền trên không gian mạng.

Bà Hoàng Minh Hằng khẳng định, phương thức tuyên truyền pháp luật tại xã Thanh Trì đang dần chuyển từ tư duy truyền đạt một chiều sang tương tác, đối thoại và trải nghiệm. Ở các tổ chức Đoàn có thể phát huy rất nhiều cách làm như: Tổ chức phiên tòa giả định, xây dựng tình huống pháp luật từ những câu chuyện thanh niên thường gặp, tổ chức cuộc thi trực tuyến; thiết kế infographic, xây dựng video ngắn, kết hợp tuyên truyền pháp luật với hoạt động tình nguyện, chuyển đổi số, an toàn giao thông, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân...