Thu giá dịch vụ theo lượng rác phải bảo đảm minh bạch

Ưu tiên nguồn lực xử lý các điểm ô nhiễm nghiêm trọng

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến đề nghị xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và lộ trình triển khai các quy định của Luật.

Theo đại biểu, cần làm rõ phạm vi chi, nguyên tắc phân bổ, cơ chế điều hành, trách nhiệm đánh giá hiệu quả và giải trình việc sử dụng kinh phí bảo vệ môi trường ở từng cấp, từng cơ quan. Nguồn lực cần ưu tiên cho xử lý các điểm ô nhiễm nghiêm trọng, đầu tư hạ tầng xử lý chất thải, tăng cường quan trắc, cảnh báo và truy xuất nguồn gây ô nhiễm.

Đại biểu Dương Đức Hải đề nghị hoàn thiện quy định phân loại dự án theo mức độ rủi ro môi trường, gắn dữ liệu cảnh báo với nghĩa vụ hành động của cơ quan có thẩm quyền. Cần xác định rõ đầu mối xử lý, trách nhiệm xác minh, yêu cầu phản ứng kịp thời và trách nhiệm giải trình khi chậm hành động.

Phương thức quản lý mới phải đi kèm nguồn lực về nhân lực chuyên môn, kinh phí, hạ tầng và dữ liệu, cùng cơ chế hỗ trợ địa phương. Với cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao, cần giám sát ngay, kịp thời điều chỉnh công nghệ, công trình và quy trình xử lý khi phát hiện rủi ro.

Đại biểu Tô Huy Vũ đề nghị không miễn đánh giá tác động môi trường với dự án có nguồn thải lớn, chất thải nguy hại hoặc công nghệ rủi ro cao tại các cụm công nghiệp chưa hoàn thiện hạ tầng. Đồng thời, cần quy định thời hạn công bố sức chịu tải của nguồn nước, bổ sung cơ chế kiểm soát tạm thời, kiểm soát năng lực của các đơn vị quan trắc.

Đại biểu cũng kiến nghị thay thế quy định loại trừ trách nhiệm tại khoản 4 Điều 4 bằng cơ chế điều phối liên tỉnh, liên ngành để xác định rõ trách nhiệm xử lý ô nhiễm.

Phân cấp cho xã, phường phải gắn với điều phối chung

Đề cập trách nhiệm của chính quyền cơ sở và đơn vị thu gom rác tại dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt cho rằng, quyền từ chối tiếp nhận rác không được phân loại hoặc chứa đựng đúng quy định là cần thiết để bảo đảm kỷ luật phân loại. Tuy nhiên, tại các tuyến phố đông dân, ngõ nhỏ, khu nhà tập thể, nếu rác bị từ chối mà không có phương án xử lý tiếp theo sẽ gây mất vệ sinh, ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị khoản 2 Điều 77 quy định rõ nghĩa vụ của đơn vị thu gom: Thông báo lý do từ chối, hướng dẫn người dân khắc phục và chuyển thông tin ngay cho xã, phường. Rác tồn đọng phải được xử lý kịp thời; việc xử lý vi phạm và thu các khoản chi phí hợp pháp cần thực hiện riêng, không để rác tồn đọng trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng.

Đối với Hà Nội, việc giao các xã, phường ký 126 gói thầu khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp có thể giúp tăng tính chủ động trong kiểm tra, đôn đốc và tiếp nhận phản ánh về hoạt động thu gom.

Tuy nhiên, tuyến phố, điểm trung chuyển và nhà máy xử lý rác không vận hành theo ranh giới hành chính. Nếu chia nhỏ hợp đồng mà thiếu đầu mối điều phối, việc thu gom có thể gián đoạn, tần suất giữa các địa bàn không đồng đều và khó xác định trách nhiệm khi phát sinh phản ánh.

Đại biểu đề nghị hoàn thiện khoản 1 Điều 77 theo hướng xác định rõ trách nhiệm cấp tỉnh trong tổ chức, điều phối dịch vụ, phù hợp đặc thù đô thị và nông thôn.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyến cũng nhấn mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn với trách nhiệm và năng lực thực thi; khi giao thẩm quyền cho cấp xã cần quy định rõ trách nhiệm của chính quyền, người đứng đầu và cơ chế kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng, nhất là lực lượng cảnh sát môi trường.

Thúc đẩy ứng dụng công nghệ

Góp ý dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng quy định tại Điều 24 và Điều 25 vẫn có thể tạo điểm nghẽn cho các dự án kinh tế biển. Đại biểu đề xuất cơ chế chấp thuận có thời hạn tối đa 36 tháng đối với hoạt động đo đạc, quan trắc, khảo sát biển phục vụ chuẩn bị đầu tư, theo thủ tục đơn giản...

Đại biểu Huỳnh Quyết Thắng đề nghị kết nối ba dự án luật nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; gắn thu hút đầu tư với phát triển năng lực công nghệ, đào tạo nhân lực trong nước; kết nối nghiên cứu với thử nghiệm, ứng dụng và tăng cường quản trị bằng dữ liệu. Cùng với đó, cần bảo đảm nguồn lực, trách nhiệm xuyên suốt từ nghiên cứu đến tiếp nhận, vận hành, bảo trì sản phẩm.

Tại Hà Nội, nên huy động trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia giải quyết các vấn đề môi trường, tái chế và phát triển nhân lực công nghệ.

Đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị rà soát chéo bốn dự án luật về Đầu tư, Bảo vệ môi trường, Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, Điện lực để loại bỏ quy định trùng lặp, thống nhất khái niệm, thủ tục. Các cơ quan soạn thảo, thẩm tra cần phối hợp chặt chẽ, đồng thời quy định rõ hiệu lực chuyển tiếp đối với dự án đang thẩm định, tránh yêu cầu thực hiện lại từ đầu.