Bảo mật thông tin trong hòa giải: Hòa giải viên cần lưu ý điều gì?

Quy định rõ trách nhiệm bảo mật thông tin

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 là dành riêng Điều 5 quy định về bảo mật thông tin trong hòa giải.

Theo đó, hòa giải viên, các bên, người được mời tham gia hòa giải, người phiên dịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm giữ bí mật nhà nước, bí mật thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh của các bên và những thông tin khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

Như vậy, trách nhiệm bảo mật không chỉ đặt ra đối với hòa giải viên mà còn áp dụng với những người trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến quá trình hòa giải.

Đánh giá về quy định mới, luật sư Phạm Thị Thuý Nga, Hãng luật MKLaw (Đoàn Luật sư thành phố Đà Nẵng) cho rằng, việc Luật năm 2026 dành riêng một điều quy định về bảo mật thông tin là bước tiến quan trọng, thể hiện sự quan tâm đầy đủ hơn đến quyền riêng tư cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Theo luật sư, khi tham gia hòa giải, các bên thường phải trình bày những thông tin mà họ không muốn người khác biết, từ bất đồng trong quan hệ gia đình đến các vấn đề về tài sản, hoạt động kinh doanh. Nếu những thông tin này không được bảo vệ, quyền lợi của người trong cuộc có thể bị ảnh hưởng, thậm chí làm phát sinh những mâu thuẫn mới.

“Bảo mật thông tin không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là vấn đề đạo đức và trách nhiệm của người làm công tác hòa giải”, luật sư Phạm Thị Thuý Nga nhấn mạnh.

Do đó, hòa giải viên cần thận trọng ngay từ khi tiếp nhận thông tin, tìm hiểu nguyên nhân mâu thuẫn đến quá trình trao đổi, hướng dẫn các bên tìm kiếm giải pháp. Việc được người dân tin tưởng, chia sẻ không đồng nghĩa với việc hòa giải viên có quyền tùy ý sử dụng hoặc cung cấp những thông tin đã tiếp nhận cho người khác.

Đặc biệt, những thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, tài sản hay quan hệ gia đình cần được bảo vệ, không tùy tiện tiết lộ vì mục đích trao đổi kinh nghiệm hoặc báo cáo kết quả hòa giải.

Không được tùy tiện ghi âm, ghi hình trong quá trình hòa giải

Bên cạnh trách nhiệm giữ bí mật thông tin, khoản 2 Điều 5 Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 quy định, trong quá trình hòa giải chỉ được ghi chép để phục vụ việc hòa giải và phải bảo mật nội dung đã ghi chép; không được ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

Quy định này đặt ra yêu cầu cụ thể đối với hòa giải viên, nhất là trong bối cảnh điện thoại thông minh và các phương tiện ghi âm, ghi hình ngày càng phổ biến.

Theo luật sư Phạm Thị Thúy Nga, hòa giải viên cần đặc biệt thận trọng trong việc tiếp nhận, lưu giữ và sử dụng thông tin. Việc ghi chép phải phục vụ hoạt động hòa giải, đồng thời bảo đảm những nội dung đã ghi nhận không bị người không có trách nhiệm tiếp cận hoặc sử dụng sai mục đích.

Hòa giải viên cũng không nên tùy tiện chia sẻ nội dung tranh chấp, hình ảnh hoặc tài liệu liên quan đến vụ việc lên mạng xã hội, kể cả với mục đích trao đổi kinh nghiệm hay tuyên truyền về hoạt động hòa giải.

Đáng chú ý, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 cũng tạo cơ sở pháp lý cho việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hòa giải. Theo Điều 26, hòa giải có thể được tiến hành trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp cả hai hình thức.

Việc cho phép hòa giải trực tuyến tạo thuận lợi cho người dân, nhất là trong trường hợp các bên không thể trực tiếp tham gia tại cùng một địa điểm. Tuy nhiên, hình thức này cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ thông tin khi sử dụng các nền tảng trực tuyến, trao đổi tài liệu hoặc ghi nhận nội dung hòa giải.

Theo đó, hòa giải viên vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo mật, không tự ý ghi âm, ghi hình hoặc chia sẻ thông tin khi chưa đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định.

Một vấn đề khác được luật sư Phạm Thị Thúy Nga lưu ý là bảo mật thông tin không đồng nghĩa với việc che giấu hành vi vi phạm pháp luật.

Cụ thể, khoản 5 Điều 13 quy định hòa giải viên có nghĩa vụ thông báo kịp thời cho tổ trưởng tổ hòa giải để báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý khi phát hiện mâu thuẫn, tranh chấp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hành chính hoặc hình sự.

Đối với những mâu thuẫn có nguy cơ dẫn đến bạo lực, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng hoặc gây mất trật tự công cộng, hòa giải viên cũng phải thực hiện trách nhiệm phòng ngừa, phối hợp xử lý theo quy định.

Như vậy, yêu cầu bảo mật thông tin phải được thực hiện đồng thời với trách nhiệm tuân thủ pháp luật, bảo vệ an toàn cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Luật sư Phạm Thị Thuý Nga cho rằng, khi người dân tin tưởng thông tin của mình được tôn trọng và bảo vệ, họ sẽ sẵn sàng chia sẻ đầy đủ, trung thực hơn trong quá trình hòa giải. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp hòa giải viên tìm hiểu đúng nguyên nhân, lựa chọn giải pháp phù hợp, góp phần giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở.

Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1-3-2027.