Sửa đổi Luật Đất đai: Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Luật Thủ đô

Khung khổ pháp lý ổn định, đồng bộ, khơi thông nguồn lực phát triển

Việc sửa đổi Luật Đất đai có ý nghĩa quan trọng, tạo lập khung khổ pháp lý ổn định, đồng bộ để khơi thông nguồn lực đất đai, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển bền vững và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Phát biểu thảo luận tại tổ trong chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dành sự quan tâm đặc biệt đối với tính ổn định lâu dài của hệ thống pháp luật đất đai; nhấn mạnh mục tiêu của đợt sửa đổi luật lần này là phải xây dựng Luật Đất đai có tuổi thọ lâu dài, vận hành ổn định.

“Việc sửa đổi Luật lần này cần hướng tới xây dựng một đạo luật quy định khung nguyên tắc, kết hợp với cơ chế linh hoạt, bảo đảm tính ổn định, tránh phải sửa đổi liên tục; đồng thời đồng bộ với cải cách hành chính, chuyển đổi số và các luật liên quan”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Đề cập đến nội dung trọng tâm cần sửa đổi, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, để đạo luật đất đai lần này có tính ổn định, lâu dài, việc hoàn thiện hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp phải là ưu tiên hàng đầu.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần xác định rõ hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở cấp quốc gia, cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời nghiên cứu gắn kế hoạch sử dụng đất cấp xã với quy hoạch đô thị và nông thôn; có các quy định phù hợp năng lực, thẩm quyền và điều kiện tổ chức thực hiện của cấp xã.

“Quy hoạch phải "động", bám sát diễn biến thị trường và thực tiễn; có cơ chế điều chỉnh linh hoạt khi thay đổi đơn vị hành chính hoặc chiến lược phát triển, tránh ách tắc tiếp cận đất đai - gốc rễ của nhiều vướng mắc hiện nay”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Trình bày Tờ trình về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trong bối cảnh đất nước phấn đấu tăng trưởng “hai con số”, việc sửa đổi Luật để khơi thông nguồn lực đất đai là yêu cầu cấp thiết. Theo đó, việc sửa đổi Luật hướng tới 3 mục tiêu lớn: Thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng, bảo đảm tính kế thừa, thống nhất của hệ thống pháp luật; giải quyết kịp thời các vấn đề cấp bách từ thực tiễn, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế nhằm giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu vận hành của chính quyền địa phương hai cấp.

Bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Luật Thủ đô năm 2026: Khơi thông nguồn lực đất đai cho tái thiết và phát triển đô thị

Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 giúp đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động cho chính quyền thành phố Hà Nội trong quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện. Đây được xem là cơ sở quan trọng để Hà Nội đột phá trong quản lý, sử dụng đất đai, tháo gỡ các tồn tại kéo dài nhiều năm, đồng thời mở ra dư địa mới để Hà Nội khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, tái thiết đô thị và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Trong nhiều năm qua, cải tạo chung cư cũ luôn được xem là bài toán khó của Hà Nội do vướng mắc về quy hoạch, hệ số sử dụng đất, cân đối lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực đã mở ra cơ chế linh hoạt hơn trong tổ chức thực hiện, cho phép thành phố chủ động nghiên cứu các giải pháp phù hợp với đặc thù của từng khu vực, từng dự án. Điều này tạo điều kiện để Hà Nội đẩy nhanh tiến độ cải tạo các chung cư cũ, từng bước xây dựng diện mạo đô thị hiện đại, văn minh hơn.

Cùng với đó, việc phát triển các khu đô thị mới, các đô thị vệ tinh, các khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cũng đòi hỏi nguồn lực đất đai lớn. Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực giúp tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, giúp việc huy động nguồn lực từ đất đai cho đầu tư hạ tầng và phát triển đô thị thuận lợi hơn.

Luật Thủ đô năm 2026 phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền thành phố Hà Nội trong quản lý đất đai, quy hoạch, phát triển đô thị. Cụ thể, Luật quy định, văn bản thi hành Luật Thủ đô do chính quyền thành phố ban hành được quy định khác với văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành. Đồng thời, Luật giao HĐND thành phố thẩm quyền quy định việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; quy định việc góp quyền sử dụng đất, điều chỉnh lại đất đai để chỉnh trang, tái thiết đô thị; quy định chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Trên cơ sở các quy định trên, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, việc Luật Đất đai (sửa đổi) ban hành sau Luật Thủ đô năm 2026 cần được rà soát kỹ lưỡng nhằm tránh xung đột pháp lý.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) đánh giá, dự thảo Luật mang tính chất của một đạo luật chung, ban hành sau, quy định tập trung, thống nhất các nội dung về thẩm quyền, trình tự, thủ tục hành chính đất đai và giao Chính phủ quy định chi tiết toàn bộ thủ tục hành chính về đất đai trên phạm vi cả nước. Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà băn khoăn, nếu dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) không có quy định dẫn chiếu quét hoặc bảo lưu rõ ràng việc áp dụng Luật Thủ đô, thì theo nguyên tắc áp dụng pháp luật của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy định của Luật Đất đai (sửa đổi) ban hành sau sẽ mặc nhiên làm vô hiệu hóa hoặc làm suy giảm các cơ chế, chính sách đặc thù, phân cấp thẩm quyền đã được Luật Thủ đô xác lập.

“Điều này sẽ tạo ra xung đột pháp lý nghiêm trọng, gây lúng túng cho chính quyền thành phố Hà Nội và làm mất đi tính khả thi của Luật Thủ đô trong thực tiễn”, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nhận định.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà kiến nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai tại Điều 18 và quy định về thủ tục hành chính đất đai tại dự thảo Luật theo hướng mở, dẫn chiếu rõ việc phân cấp, điều chỉnh thẩm quyền, trình tự, thủ tục hành chính về đất đai trên địa bàn Thủ đô được thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô, bảo đảm hiệu lực pháp lý đồng bộ và khả thi cao.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) vừa được trình Quốc hội xem xét, có vai trò quan trọng, tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư kinh doanh và quyền lợi, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Những cải cách phù hợp sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, trong đó có Thủ đô Hà Nội. Cũng bởi ý nghĩa quan trọng đó, lần sửa đổi Luật này cần bảo đảm Luật Đất đai có tuổi thọ lâu dài, tạo khung khổ pháp lý về đất đai ổn định, tránh xung đột pháp lý, làm mất đi tính khả thi của Luật Thủ đô trong thực tiễn.