Định hướng chiến lược AI kiến tạo thế hệ ngân hàng mới

Tuy nhiên, để AI phát huy giá trị thực chất, các tổ chức tín dụng cần có chiến lược triển khai đồng bộ, gắn đổi mới công nghệ với quản trị rủi ro và củng cố niềm tin khách hàng.

Đây là nội dung trọng tâm tại Tọa đàm lãnh đạo ngân hàng “AI kiến tạo thế hệ ngân hàng mới: Cơ hội, ưu tiên và định hướng chiến lược”, diễn ra chiều 21-10 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hội thảo và Triển lãm cấp cao thường niên ngành ngân hàng lần thứ 7 – Smart Banking 2026.

Ứng dụng AI: Ngân hàng cần chiến lược dài hạn

Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, sự phát triển nhanh của hoạt động tín dụng và các dịch vụ tiền tệ đang tạo ra hệ sinh thái dữ liệu phong phú. Đây là nền tảng quan trọng để các ngân hàng thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng và phát triển hệ sinh thái tài chính thông minh.

Thực tiễn tại một số ngân hàng thương mại cho thấy, AI đã mang lại hiệu quả kinh doanh cụ thể, giúp tiết kiệm chi phí và tạo giá trị rất lớn, tùy theo quy mô từng ngân hàng. Điều này khẳng định AI đang từng bước vượt ra khỏi phạm vi thử nghiệm công nghệ để đóng góp trực tiếp vào hiệu quả hoạt động.

Theo ông Đào Minh Tú, ứng dụng AI trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng đang là xu hướng được quan tâm tại nhiều quốc gia. Các tổ chức tài chính không chỉ tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành, kinh doanh mà còn chú trọng kiểm soát rủi ro phát sinh từ công nghệ. Vấn đề đặt ra là lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn, năng lực của từng ngân hàng và khuôn khổ pháp lý tại Việt Nam.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đặt vấn đề về kiến tạo ngân hàng vào năm 2030. Theo ông Dũng, giá trị của ngân hàng thế hệ mới không nằm ở số lượng chi nhánh hay tiện ích công nghệ mà ở khả năng thấu hiểu nhu cầu, chủ động hỗ trợ và bảo vệ khách hàng.

Theo định hướng này, AI có thể giúp ngân hàng đưa ra các đề xuất tài chính phù hợp dựa trên dữ liệu được khách hàng cho phép sử dụng; hỗ trợ quản lý hóa đơn, dòng tiền và kết nối dịch vụ tài chính với thương mại, giáo dục, y tế thông qua các giao diện lập trình ứng dụng mở (API). Đặc biệt, khả năng phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn giao dịch đáng ngờ trước khi tiền rời khỏi tài khoản có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ người sử dụng.

Ông Lê Anh Dũng nhấn mạnh, AI chỉ phát huy hiệu quả khi có dữ liệu sạch, được quản trị tốt và có sự đồng thuận của khách hàng. Việc kết hợp định danh điện tử VNeID với các nền tảng tài chính mở sẽ tạo điều kiện phát triển dịch vụ cá nhân hóa, đồng thời nâng cao tính thuận tiện, an toàn trong giao dịch.

Đổi mới công nghệ gắn với quản trị rủi ro

Bên cạnh cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động, AI cũng đặt ra những thách thức mới về an toàn thông tin và gian lận tài chính. Công nghệ có thể hỗ trợ ngân hàng phân tích lượng lớn giao dịch để phát hiện bất thường, nhưng cũng có thể bị lợi dụng để giả mạo giọng nói, hình ảnh và thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi.

Theo TS Đào Minh Tú, yêu cầu cấp thiết hiện nay là chuyển từ những ứng dụng AI thử nghiệm riêng lẻ sang triển khai trên quy mô toàn ngân hàng, tạo ra hiệu quả thực chất nhưng vẫn bảo đảm an toàn và củng cố niềm tin khách hàng. Điều này đòi hỏi tầm nhìn chiến lược, vai trò dẫn dắt của lãnh đạo và sự phối hợp giữa các bộ phận công nghệ, nghiệp vụ, quản trị rủi ro.

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư số 53/2026/TT-NHNN quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống AI trong ngành ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 15-11-2026. Thông tư đặt ra các yêu cầu về phân loại rủi ro, giám sát của con người và quản lý rủi ro khi hợp tác với bên thứ ba, thể hiện định hướng đổi mới sáng tạo phải đi đôi với an toàn, trách nhiệm và tuân thủ.

Đồng quan điểm, ông Lê Anh Dũng cho rằng, cơ hội và rủi ro của AI luôn song hành. Vì vậy, an toàn cần được đặt ra ngay từ khâu thiết kế, triển khai đến vận hành. Các mô hình AI phải có khả năng giải thích, kiểm toán, bảo đảm minh bạch và bảo vệ quyền lợi cá nhân. Đặc biệt, việc ứng dụng AI không thay thế trách nhiệm pháp lý của con người.

Để phát triển ngân hàng thế hệ mới, ông Lê Anh Dũng đề xuất gắn chiến lược AI với chiến lược kinh doanh; ưu tiên đầu tư dữ liệu, hạ tầng và nhân lực; tăng cường giám sát an toàn, đồng thời xác định rõ những khâu con người giữ quyền quyết định cuối cùng. Các ngân hàng cũng cần đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, nhất là trong chia sẻ cảnh báo, phòng chống gian lận và phát triển nền tảng dùng chung.

Những định hướng này cho thấy, phát triển ngân hàng dựa trên AI không đơn thuần là đầu tư công nghệ mới, mà còn đòi hỏi đổi mới phương thức quản trị và tổ chức vận hành. Hiệu quả ứng dụng cần được đánh giá bằng giá trị mang lại cho hoạt động kinh doanh, chất lượng dịch vụ và mức độ an toàn đối với khách hàng.

Trong khuôn khổ Smart Banking 2026, bên cạnh các phiên hội thảo và triển lãm công nghệ, chương trình còn tổ chức Diễn tập chủ động phòng thủ không gian mạng – DF Cyber Defense 2026 và cuộc thi AI Hackathon.

DF Cyber Defense 2026 mô phỏng các tình huống tấn công mạng, giúp đội ngũ an toàn thông tin tại các ngân hàng, tổ chức tài chính rèn luyện kỹ năng phối hợp, xử lý sự cố và nâng cao năng lực ứng phó. Trong khi đó, AI Hackathon tập trung phát triển các giải pháp ứng dụng AI giải quyết bài toán thực tiễn trong trải nghiệm khách hàng, vận hành, quản trị rủi ro, thanh toán và dữ liệu.

Vòng chung kết và lễ trao giải hai hoạt động dự kiến diễn ra ngày 22-10 tại Hà Nội.