Chi phí logistics bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp

Chi phí logistics tạo áp lực lên xuất nhập khẩu

Báo cáo Logistics Việt Nam ước tính chi phí logistics vẫn tương đương khoảng 16% - 17%, tạo áp lực lên hoạt động sản xuất và xuất nhập khẩu.

Số liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy, năm 2023, chỉ số hiệu quả logistics (LPI) của Việt Nam đạt 3,3 điểm, xếp thứ 43 trong 139 nền kinh tế và xếp thứ năm trong ASEAN.

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của ngành đạt 71,6 tỷ USD, trong đó xuất khẩu 46,2 tỷ USD, nhập khẩu 25,5 tỷ USD. Với lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu lớn, chi phí logistics có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

"Chi phí logistics nội địa, từ nhà máy đến cảng, chiếm khoảng 9–10% trong hoạt động xuất nhập khẩu của ngành. Trong khi đó, dệt may là lĩnh vực “lấy công làm lãi”, với biên lợi nhuận khoảng 3–5% đã được xem là khá. Vì vậy, tiết giảm chi phí vận chuyển có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh về giá", ông Cẩm nêu.

Đối với ngành dừa, khó khăn tập trung ở kho vận và xử lý sau thu hoạch. Bà Nguyễn Thị Thu Liên, đại diện Hiệp hội Dừa Việt Nam cho biết, xuất khẩu dừa năm nay có thể đạt trên 1 tỷ USD, nhưng chi phí kho vận và xử lý sau thu hoạch đang tạo thêm gánh nặng cho ngành.

Tháo gỡ từ cảng biển, hải quan đến kho vận

Trước thực tế chi phí logistics tăng cao, đại diện ngành dệt may kiến nghị cải thiện thủ tục hải quan, mở rộng danh sách doanh nghiệp được hưởng chế độ ưu tiên hải quan. Theo ông Trương Văn Cẩm, dù ngành có quy mô xuất khẩu lớn, hiện chỉ khoảng 9–10 doanh nghiệp dệt may nằm trong danh sách này, trong khi có hàng trăm doanh nghiệp lớn đạt kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD mỗi năm.

Với doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động ổn định và tuân thủ nghiêm túc, tăng cường quản lý rủi ro thay vì kiểm tra ngay từ khâu lập hồ sơ có thể giảm thời gian chờ và chi phí lưu kho.

Cơ cấu vận tải cũng cần được điều chỉnh. Nhiều doanh nghiệp dệt may đặt nhà máy xa trung tâm chủ yếu sử dụng đường bộ, khiến chi phí vận chuyển và cầu đường tăng. Hiệp hội Dệt may Việt Nam đề nghị đẩy mạnh khai thác đường biển, đường ven biển, đường sông và tăng kết nối với đường sắt, giảm phụ thuộc vào một phương thức vận tải.

Chi phí tại cảng biển cũng cần được xem xét. Theo ông Trương Văn Cẩm, phí hạ tầng cảng biển tại Hải Phòng ở mức 250.000 đồng/container 20 feet và 500.000 đồng/container 40 feet. Với hàng dệt may, dù container có kích thước lớn nhưng hàng hóa tương đối nhẹ, nên việc tính phí theo container tạo áp lực cho doanh nghiệp.

Với ngành dừa, điểm nghẽn nằm ở hệ thống kho và dịch vụ xử lý sau thu hoạch. Bà Nguyễn Thị Thu Liên cho biết doanh nghiệp tự đầu tư kho có thể không đủ điều kiện vận hành hiệu quả; kho nhỏ còn có nguy cơ dư thừa công suất ngoài mùa cao điểm. Đáng chú ý, dịch vụ hun trùng, chiếu xạ hiện không còn hoạt động tại miền Bắc, khiến doanh nghiệp xuất khẩu vải, nhãn phải đưa hàng vào miền Nam để xử lý rồi lưu kho. Việc vận chuyển thêm chặng đường làm tăng chi phí và kéo dài thời gian bảo quản.

Từ thực tế này Hiệp hội Dừa Việt Nam đề nghị bố trí trung tâm hun trùng, chiếu xạ gắn với tổng kho và tăng ứng dụng công nghệ thông tin. Hiệp hội cũng kiến nghị xây dựng mạng lưới kết nối doanh nghiệp có nhu cầu vận chuyển, kho bãi. Khi xe chở hàng từ phía Nam ra Bắc phải quay về không, trong khi doanh nghiệp khác cần vận chuyển chiều ngược lại, hệ thống thông tin chung có thể giúp kết nối, tận dụng năng lực còn dư và giảm lãng phí.

Ở góc độ toàn chuỗi, ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam nhấn mạnh, thời gian thông quan là mắt xích quan trọng, xử lý càng nhanh, doanh nghiệp càng chủ động tổ chức vận tải và giảm chi phí.

Cũng theo ông Minh, cần kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể logistics; nên chọn một số hành lang vận tải và ngành hàng để thí điểm, xác định điểm nghẽn, cơ quan liên quan và loại chi phí phát sinh, qua đó đánh giá hiệu quả giải pháp trên thực tế.

Theo Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9-10-2025 của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu đến năm 2035 là đưa chi phí logistics xuống tương đương 12–15% GDP, đồng thời đưa Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia, vùng lãnh thổ đứng đầu về LPI.

Muốn đạt mục tiêu này, Cục Xuất nhập khẩu đề xuất xây dựng hệ thống đo lường chi phí logistics quốc gia, theo dõi chi phí theo ngành hàng, hành lang và loại hình doanh nghiệp, bên cạnh chỉ tiêu chung so với GDP; tổ chức lại vận tải theo hành lang, tăng kết nối đa phương thức; giảm thời gian và chi phí tại cảng, sân bay, cửa khẩu, kho; cải cách thủ tục dựa trên quản lý rủi ro và phát triển nền tảng dữ liệu dùng chung.

Những vướng mắc doanh nghiệp phản ánh cho thấy giảm chi phí logistics không thể chỉ dựa vào một dự án hạ tầng hay điều chỉnh riêng lẻ giá cước. Cần đo lường chi phí ở từng khâu, xử lý đúng điểm nghẽn và tăng phối hợp giữa các chủ thể. Khi thủ tục thông suốt, kho vận phù hợp và phương tiện được khai thác hiệu quả, logistics mới trở thành lợi thế cạnh tranh cho hàng Việt trên thị trường quốc tế.