Hợp tác Hà Nội - viện, trường, góp phần “nâng chất” quản trị công: Bài 2: Dư địa từ những “bài toán” quản trị

Từ xã đảo khó khăn nhất của Thủ đô đến các địa bàn trung tâm, chất lượng phục vụ người dân ngày càng được nâng cao. Đây là minh chứng sinh động cho hiệu quả hợp tác, chuyển giao và ứng dụng các kết quả nghiên cứu giữa các viện, trường với thành phố, góp phần xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ nhân dân.

Dư địa cho ứng dụng nghiên cứu vào quản trị

Thực tế vận hành hệ thống đánh giá cán bộ hằng tháng theo phương pháp OKR/KPI là minh chứng về hiệu quả hợp tác giữa sở, ngành thành phố với viện, trường trong việc đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào cải thiện chất lượng quản trị công. Cách làm này cần được tiếp tục mở rộng bởi thực tế vẫn còn nhiều điểm nghẽn trong quá trình xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ.

Đơn cử, tại phường Bạch Mai, chỉ có diện tích 2,95km² nhưng có hơn 130.000 dân, UBND phường hiện được phân cấp, ủy quyền thực hiện 13 lĩnh vực với 85 thủ tục hành chính, bao gồm 24 thủ tục do Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội ủy quyền, 61 thủ tục do cấp sở ủy quyền. Việc phân cấp, ủy quyền giúp phường chủ động hơn, giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tuy nhiên cũng đặt ra những yêu cầu mới.

Báo cáo sơ kết một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của phường Bạch Mai cho thấy, riêng để bảo quản tài liệu văn thư, lưu trữ đã cần tới 5.038,7m giá, đòi hỏi bố trí 21 phòng, 3 kho lưu trữ và 2 cán bộ, công chức quản lý. Từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường chưa triển khai số hóa, chưa sử dụng phần mềm lưu trữ chuyên dụng.

Việc tra cứu, khai thác, chia sẻ thông tin hiện chủ yếu thực hiện thủ công. Lĩnh vực tư pháp - hộ tịch hiện phải xử lý trên 3 phần mềm. Các hệ thống hạn chế về khả năng kết nối, liên thông. Một số thủ tục dù có thể khai thác dữ liệu trên ứng dụng định danh và xác thực điện tử (VNeID) nhưng vẫn phải thực hiện trực tiếp.

Những điểm nghẽn về hạ tầng và dữ liệu không đồng nghĩa hiệu quả phục vụ thấp. Từ ngày 1-7-2025 đến 5-5-2026, phường đã giải quyết đúng và trước hạn 23.850/23.888 hồ sơ; số hồ sơ trực tuyến đạt 15.485/24.027 hồ sơ. Điều này cho thấy, nếu đẩy mạnh hơn nữa “khoa học hóa” quản trị, kết quả có thể cao hơn nữa.

Ở một địa bàn có tính đặc thù khác, xã Bất Bạt đang đối mặt với những áp lực riêng. Theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đỗ Anh Sơn, khối lượng công việc dồn về cấp xã tăng mạnh trong khi cơ cấu, chất lượng đội ngũ chưa đồng đều; thiếu nhân lực chuyên môn sâu, đặc biệt về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tài chính, quy hoạch, quản lý đô thị. Bên cạnh đó, một số phần mềm chuyên ngành, đường truyền có thời điểm chưa ổn định; việc tích hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống còn hạn chế. Ở một số nhiệm vụ liên ngành, việc cập nhật quy chế phối hợp, xác định đầu mối chủ trì và trách nhiệm phối hợp có lúc chưa thật kịp thời, rõ ràng.

Tương tự phường Bạch Mai, xã Bất Bạt cũng phải tiếp nhận, sắp xếp lại khối lượng lớn tài liệu từ các đơn vị cũ, với khoảng 800 thùng tài liệu. Việc bố trí kho lưu trữ tại nhiều địa điểm cách xa nhau gây khó khăn cho công tác tra cứu tài liệu.

Đa dạng phương thức huy động nguồn lực tri thức

Thời gian qua, Hà Nội đã “tổng hợp” những vấn đề phát sinh từ thực tiễn thành các nhóm đề tài nghiên cứu, từ đó chuyển giao ứng dụng nhằm biến dữ liệu, tri thức và công nghệ thành công cụ hỗ trợ hoạt động quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Theo đó, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 1193/QĐ-UBND ngày 18-3-2026 về việc công bố danh mục các bài toán lớn của thành phố giai đoạn 2026-2030 (đợt 1). Với 30 bài toán lớn, Hà Nội đã tiếp nhận 109 đề xuất giải pháp từ 31 đơn vị, cá nhân.

Danh mục các bài toán lớn không phải nhiệm vụ hành chính cụ thể, mà là hệ thống các vấn đề trọng tâm, có tính liên ngành, quy mô lớn và tác động sâu rộng, đòi hỏi cách tiếp cận mới để giải quyết. Đây là những bài toán mà các phương thức quản lý và mô hình phát triển truyền thống khó có thể xử lý triệt để, cần các cách tiếp cận trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với các trường đại học. UBND thành phố Hà Nội đã ký thỏa thuận hợp tác với Đại học Bách khoa Hà Nội, Tập đoàn Công nghệ CMC, hướng tới tạo đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Thủ đô giai đoạn 2026-2030.

Tháng 3-2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ký thỏa thuận hợp tác với Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhằm phối hợp đào tạo, nghiên cứu, tổ chức các hoạt động văn hóa - nghệ thuật và phát huy giá trị văn hóa Thủ đô.

Cùng với đó, Hà Nội dự kiến hỗ trợ 100 nghiên cứu sinh trong năm 2026 học tập tại các cơ sở đào tạo trong nước, với đề tài hướng đến giải quyết những bài toán lớn, đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố. Chính sách này được triển khai nhằm thực hiện Nghị quyết số 57/2026/NQ-HĐND ngày 15-6-2026 của HĐND thành phố Hà Nội quy định một số chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của thành phố Hà Nội (thực hiện Điểm b, Khoản 1, Điều 16; Điểm c, Điểm d, Khoản 2, Điều 25 Luật Thủ đô năm 2026).

PGS.TS Trần Mạnh Huy, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đánh giá cao phương thức phối hợp này, cho rằng đây là hướng đi đúng đắn. Hà Nội có một lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có được, đó là nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, các nhà khoa học giỏi và doanh nghiệp công nghệ.

PGS.TS Phạm Minh Anh, Hiệu trưởng Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong nhìn nhận, “mỏ vàng” tri thức sẽ phát huy giá trị tối đa khi được khai thác một cách hiệu quả, qua đó tri thức học thuật đi vào quyết sách và quyết sách quay trở lại nuôi dưỡng nghiên cứu. Nay thời cơ đã rất thuận lợi.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đặt mục tiêu Hà Nội dẫn đầu cả nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đến năm 2045 trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu. Luật Thủ đô năm 2026 trao cho thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội, trong đó có cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng và dành 4% tổng chi ngân sách cho khoa học, công nghệ. Việc thành phố công bố 30 bài toán lớn để đặt hàng giới khoa học là một bước chuyển rất đáng ghi nhận, từ “xin ý kiến” sang “đặt hàng tri thức”.

Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thành phố đang tập trung vào 3 “mũi đột phá” chính sách chiến lược, bám sát không gian pháp lý mà Luật Thủ đô năm 2026 mở ra. Đó là hoàn thiện thể chế đặc thù cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo hướng trọng dụng, đặt hàng; đồng thời, đẩy mạnh khai thác dữ liệu để từng bước xây dựng mô hình quản trị đô thị thông minh, hiện đại và hiệu quả.

Để giải quyết các bài toán quản trị công, yếu tố con người vẫn là quyết định. PGS.TS Huỳnh Quyết Thắng, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng: “Hà Nội cần có chương trình dài hạn về đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài; đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong đào tạo kỹ sư, chuyên gia và xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh”.

Với khoảng 70% tổ chức khoa học và công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu lớn của cả nước, cùng hơn 60% nhà khoa học sinh sống và làm việc trên địa bàn, nếu huy động và tận dụng tốt nguồn lực tri thức này,

Hà Nội sẽ được “chắp thêm nhiều đôi cánh” để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ, hệ thống quản trị công thân thiện, gần gũi, hiệu quả, minh bạch và bảo đảm trách nhiệm giải trình. Vấn đề là làm thế nào để nguồn lực trí tuệ ấy tham gia trực tiếp vào việc giải quyết những khó khăn của thành phố một cách hiệu quả nhất.

(Còn nữa)