Hoàn thiện cơ chế phân cấp, phát huy thẩm quyền đặc thù của Hà Nội trong lĩnh vực văn hóa

Định hướng thảo luận, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà đề nghị các đại biểu tập trung vào việc bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo về thẩm quyền, thủ tục; gắn phân cấp, phân quyền với nguồn lực, nhân lực và hướng dẫn chuyên môn; hoàn thiện cơ chế quản lý, tạo điều kiện phát triển công nghiệp văn hóa, hoạt động sáng tạo, đồng thời bảo vệ các giá trị văn hóa, lịch sử trên không gian mạng.

Đối với Hà Nội, cần chú trọng cơ chế bảo tồn, phát huy giá trị di sản, nhất là các di tích có giá trị đặc biệt như Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Về quảng cáo ngoài trời, việc thay đổi quy định về quy hoạch phải đi kèm cơ chế chuyển tiếp rõ ràng, tránh khoảng trống quản lý, đồng thời bảo đảm thẩm quyền của Hà Nội trong quản lý kiến trúc, cảnh quan và không gian đô thị theo Luật Thủ đô.

Phân cấp quản lý thư viện gắn với nguồn lực thực hiện

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho rằng, tại các đô thị đặc thù như Hà Nội, việc chuyển toàn bộ trách nhiệm theo dõi mạng lưới thư viện trường học và cơ sở từ cấp huyện về cấp xã khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo áp lực lớn cho đội ngũ công chức cấp xã.

Đồng thời, việc tiếp nhận tài nguyên thông tin do thư viện cấp huyện bàn giao cũng có thể gây khó khăn cho xã, phường do thiếu diện tích kho lưu trữ và kinh phí số hóa, khiến tài liệu dễ hư hại hoặc không được khai thác hiệu quả.

Đại biểu đề xuất sửa đổi Điều 23 dự thảo Luật theo hướng giao cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh, thành phố tiếp nhận thông báo và thực hiện hậu kiểm đối với thư viện của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường liên cấp quy mô lớn hoặc thư viện tư nhân có quy mô liên xã.

Đồng thời, cần bổ sung quy định tại khoản 4 Điều 50, xác định trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh trong bố trí kinh phí ngân sách, quỹ đất và tổ chức tập huấn nghiệp vụ thư viện định kỳ cho cán bộ cấp xã khi tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp huyện.

Thống nhất mẫu giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế

Về Luật Du lịch, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Chương cho biết, Điều 33 dự thảo đề xuất giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế cho doanh nghiệp đủ điều kiện; Chính phủ quy định chi tiết hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp phép, còn Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định mẫu giấy phép.

Tuy nhiên, Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị đã phân quyền cho Chủ tịch UBND thành phố quyết định cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế đối với doanh nghiệp đăng ký trên địa bàn. Trong khi đó, thông tư hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chưa áp dụng được đối với Chủ tịch UBND các thành phố được phân quyền.

Để thực hiện thẩm quyền này, UBND thành phố sẽ phải ban hành mẫu giấy phép riêng, dù thông tin và nội dung cơ bản không khác mẫu do Bộ quy định. Vì vậy, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần tính đến trường hợp các chủ thể khác được phân cấp thẩm quyền khi xây dựng mẫu giấy phép, hướng tới sử dụng thống nhất một mẫu chung, tránh phát sinh thủ tục ban hành mẫu mới.

Phân cấp thẩm quyền tu bổ cấp thiết di tích cho Hà Nội

Góp ý về Điều 5 dự thảo Luật sửa đổi khoản 1 Điều 35 Luật Di sản văn hóa, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho rằng, việc cho phép lập dự án tu bổ đối với di tích chưa có quy hoạch được duyệt nhưng đang xuống cấp theo điểm b khoản 1 Điều 35 sẽ giúp kịp thời cứu vãn nhiều công trình có nguy cơ sụp đổ. Tuy nhiên, quy định này cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để làm biến đổi, phá vỡ yếu tố gốc của di tích.

Mặt khác, dự thảo vẫn yêu cầu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác nhận tình trạng xuống cấp đối với toàn bộ di tích quốc gia đặc biệt và di sản thế giới.

Để bảo đảm việc tu bổ đúng quy định, đại biểu kiến nghị chỉ cho phép lập dự án đối với những hạng mục hư hỏng trực tiếp, thực sự cấp bách. Hồ sơ cần có báo cáo đánh giá hiện trạng chi tiết và ý kiến thẩm định chuyên môn của Hội đồng Di sản văn hóa trước khi cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

Đối với Hà Nội – trung tâm di sản của cả nước, đại biểu đề nghị phân cấp cho Chủ tịch UBND thành phố quyết định xác nhận tình trạng xuống cấp cấp thiết và phê duyệt phương án tu bổ cấp thiết đối với các di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn, trong đó có Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, sau khi có ý kiến thỏa thuận chuyên môn bằng văn bản của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Theo đại biểu, việc phân cấp này sẽ rút ngắn thời gian chờ đợi thủ tục có thể kéo dài hàng năm, đồng thời phát huy thẩm quyền đặc thù của Hà Nội theo Luật Thủ đô.

Bảo đảm thẩm quyền đặc thù trong quản lý quảng cáo ngoài trời

Về quy định quảng cáo ngoài trời tại Điều 6 dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường thống nhất với định hướng bãi bỏ quy hoạch quảng cáo ngoài trời để bảo đảm thống nhất với Luật Quy hoạch, do loại quy hoạch này không thuộc hệ thống quy hoạch quốc gia.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, nếu bãi bỏ quy hoạch mà không có công cụ quản lý thay thế hiệu quả, việc quản lý có thể thiếu thống nhất, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, an toàn giao thông và tầm nhìn đối với di tích văn hóa.

Dự thảo bãi bỏ Điều 37 và Điều 38 về quy hoạch quảng cáo ngoài trời nhưng chưa quy định rõ công cụ quản lý thay thế, như quy chế quản lý kiến trúc, đề án vị trí tuyên truyền, cổ động trực quan hoặc quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành.

Tại Hà Nội, thành phố đã phê duyệt quy hoạch quảng cáo ngoài trời và triển khai các đề án quản lý bảng, biển, màn hình LED tấm lớn gắn với kiến trúc đô thị. Nếu Luật có hiệu lực ngay, đồng thời bãi bỏ các quy hoạch này mà không có cơ chế chuyển tiếp, doanh nghiệp đã trúng thầu vị trí quảng cáo theo đề án của thành phố có thể gặp vướng mắc khi xin cấp giấy phép xây dựng công trình quảng cáo, do Điều 31 Luật Quảng cáo hiện hành lấy quy hoạch làm căn cứ.

Từ thực tế đó, đại biểu kiến nghị bổ sung quy định giao UBND cấp tỉnh ban hành “Quy chế quản lý phương tiện quảng cáo ngoài trời và vị trí không gian quảng cáo”, tích hợp trong Quy chế quản lý kiến trúc đô thị, nông thôn của địa phương, làm căn cứ cấp phép xây dựng công trình quảng cáo.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung điều khoản chuyển tiếp tại Điều 8, theo đó quy hoạch quảng cáo ngoài trời đã được các tỉnh, thành phố phê duyệt trước ngày Luật có hiệu lực tiếp tục được áp dụng đến khi địa phương ban hành quy chế quản lý kiến trúc hoặc quy định thay thế, nhưng không quá ngày 31-12-2028.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị khẳng định nguyên tắc ưu tiên thực hiện thẩm quyền đặc thù của Hà Nội. Theo đó, việc quản lý vị trí, kích thước, hình thức quảng cáo ngoài trời tại các khu vực bảo vệ không gian văn hóa, bảo tồn di sản của Thủ đô phải tuân thủ Luật Thủ đô và nghị quyết chuyên đề của HĐND thành phố Hà Nội.