Bài 1: Học Bác bằng những việc làm thiết thực vì nhân dân

Hà Nội đang đứng trước yêu cầu phát triển mới: Không chỉ xây dựng bộ máy tinh gọn, hiện đại mà phải hình thành phương thức quản trị hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả, gần dân, phục vụ nhân dân tốt hơn. Trong bối cảnh đó, việc học tập và thực hành theo Bác của đội ngũ cán bộ, đảng viên Thủ đô Hà Nội cũng được đặt ra ở một tầm cao mới. Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13-7-2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” đặt trọng tâm vào sự chuyển hóa từ nhận thức sang hành động, từ “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành”. Thước đo cuối cùng không phải ở những gì được nói hay được đăng ký mà ở những việc được giải quyết, những điểm nghẽn được tháo gỡ và những đổi thay người dân có thể cảm nhận trong cuộc sống.

Từ góc nhìn đó, loạt bài “TỪ HỌC TẬP ĐẾN THỰC HÀNH - BIẾN GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH THÀNH NĂNG LỰC HÀNH ĐỘNG” của Báo Hànộimới tập trung làm rõ những yêu cầu, nhiệm vụ đối với từng tổ chức Đảng, chính quyền và đội ngũ cán bộ, đảng viên thành phố trong giai đoạn mới.

Một trong những di sản vô giá Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho dân tộc là tư tưởng “dân là gốc”, đạo đức cách mạng trong sáng và phong cách làm việc khoa học, sâu sát thực tiễn. Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày Người đi xa, những giá trị ấy vẫn vẹn nguyên sức sống, soi đường cho công cuộc xây dựng Đảng và phát triển đất nước.

Tại Hà Nội, học tập và thực hành theo Bác không dừng lại ở nhận thức hay lời nói, mà được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, từ trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên đến những hành động vì cộng đồng, góp phần đưa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh thấm sâu vào đời sống.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Đảng mạnh là do chi bộ tốt. Chi bộ tốt là do các đảng viên đều tốt”. Lời dạy ấy đến nay vẫn là nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng Đảng. Muốn chủ trương của Đảng đi vào cuộc sống, trước hết tổ chức Đảng ở cơ sở phải thực sự là hạt nhân lãnh đạo, là nơi quy tụ sức dân, khơi dậy sự đồng thuận và phát huy vai trò nêu gương của mỗi cán bộ, đảng viên.

Đến Tổ dân phố số 7 Cầu Diễn (phường Từ Liêm), hình ảnh bà Phan Thị Ái Liên, Phó Bí thư Chi bộ, hằng ngày đi từng ngõ, gõ từng nhà để nắm bắt tâm tư người dân đã trở nên quen thuộc. Từng là Bí thư Chi bộ Tổ dân phố số 3 Cầu Diễn, công tác trong lực lượng công an, bà Liên luôn giữ tác phong sâu sát cơ sở và tinh thần trách nhiệm của người đảng viên vào từng công việc ở khu dân cư.

Từ sự đồng lòng do chi ủy tạo dựng, nhiều mô hình thiết thực được triển khai. Hơn 1.000 đầu sách được người dân tự nguyện đóng góp để xây dựng thư viện cộng đồng; các sân thể thao được cải tạo bằng nguồn lực xã hội hóa. Đáng chú ý, những lớp “Bình dân học vụ số” miễn phí được mở, giúp người cao tuổi sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.

Để chủ trương của Đảng thực sự đi vào cuộc sống, bà Phan Thị Ái Liên luôn tiên phong trong việc cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực. Nhiều đêm, bà miệt mài tự học đến một, hai giờ sáng để cập nhật các ứng dụng công nghệ mới; hôm sau lại trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng đảng viên, người dân sử dụng các nền tảng số. Ở đây, việc thực hành theo Bác không nằm trong một hoạt động riêng biệt mà được thể hiện qua cách một cán bộ cơ sở gần dân, hiểu dân và chủ động làm trước để người dân làm theo.

Nếu ở Tổ dân phố số 7 Cầu Diễn, vai trò hạt nhân của chi bộ được thể hiện bằng việc khơi dậy sức dân để xây dựng cộng đồng, thì tại thôn Nhị Xuân (xã Ngọc Hồi), vai trò ấy lại được thử thách trước một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Đầu năm 2026, thôn Nhị Châu, nay là thôn Nhị Xuân sau khi sáp nhập với thôn Xuân Nê, triển khai di dời gần 1.300 trong tổng số 1.477 phần mộ để phục vụ Dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội.

Di dời hàng nghìn phần mộ là công việc đặc biệt nhạy cảm bởi liên quan trực tiếp đến đời sống tâm linh, phong tục và tình cảm của mỗi gia đình. Đây không chỉ là nhiệm vụ phục vụ một công trình trọng điểm của Thủ đô mà còn là phép thử đối với năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng và hiệu quả công tác dân vận ở cơ sở.

Bí thư Chi bộ thôn Nhị Xuân Nguyễn Văn Lộc nhớ lại, ngay từ ngày đầu, chi bộ xác định muốn thực hiện thành công chủ trương thì trước hết phải tạo được sự đồng thuận trong nhân dân; muốn dân đồng thuận thì cán bộ, đảng viên phải là những người làm trước. Với phương châm “gần dân, hiểu dân, tôn trọng dân và vì nhân dân phục vụ”, từng cuộc họp dân được tổ chức công khai; từng hộ gia đình được gặp gỡ, đối thoại để lắng nghe tâm tư, giải đáp băn khoăn và làm rõ ý nghĩa của chủ trương.

Gia đình Bí thư Chi bộ Nguyễn Văn Lộc và gia đình Trưởng thôn đều có 17 phần mộ phải di dời. Hai gia đình đã chủ động quy tập toàn bộ phần mộ của dòng họ mình ngay từ những ngày đầu triển khai dự án. Sau đó, các đảng viên trong chi bộ tiếp tục gương mẫu thực hiện. Khi cán bộ làm trước, người dân thêm tin tưởng. Khi niềm tin được củng cố, những băn khoăn từng bước được tháo gỡ. Toàn bộ công tác di dời vì thế hoàn thành sớm gần hai tháng so với kế hoạch.

Đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn, Bí thư Chi bộ Nguyễn Văn Lộc chia sẻ: “Khi vận động người dân, mình phải làm trước thì người dân mới tin. Muốn hoàn thành tốt thì phải nắm chắc chủ trương, bám sát địa bàn. Quan trọng nhất là phải có sự đoàn kết”.

Hai câu chuyện ở hai địa bàn, với hai nhiệm vụ khác nhau, cùng cho thấy một điểm chung: Khi tổ chức Đảng thực sự gần dân, cán bộ, đảng viên thực sự nêu gương, chủ trương của Đảng sẽ có thêm sức mạnh từ sự đồng thuận của nhân dân.

Vai trò hạt nhân của tổ chức Đảng được khẳng định bằng sự nêu gương của cán bộ, đảng viên. Trong thực tiễn, hiệu quả của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh còn được kiểm chứng ở khả năng giải quyết những vấn đề người dân quan tâm.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn: “Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh”. Đến nay, đó vẫn là thước đo đối với chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền.

Là địa phương đi đầu trong thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và thực hiện Kết luận số 01-KL/TW ngày 18-5-2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, Đảng bộ thành phố Hà Nội đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên và từng bước đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị theo hướng lấy người dân làm trung tâm.

Mô hình “Lắng nghe nhân dân nói” do Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ngọc Hà (Hà Nội) triển khai là một cách tiếp cận như vậy, với phương châm: “Nhân dân có ý kiến - hãy nói; có phản ánh - hãy gửi; Mặt trận lắng nghe - Chính quyền trả lời”.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ngọc Hà Trần Thị Hà Giang, một chính quyền mạnh trước hết phải là chính quyền biết lắng nghe dân, tin dân và hành động vì dân. Khi chính quyền chuyển sang phương thức quản trị số, mối quan hệ giữa chính quyền với người dân cũng phải được đổi mới theo hướng công khai, minh bạch và tương tác hai chiều.

Người dân không cần trực tiếp đến cơ quan nhà nước mà chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh quét mã QR để gửi kiến nghị. Nội dung phản ánh trải rộng từ việc triển khai các nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; quản lý kinh tế, đầu tư xây dựng, văn hóa - xã hội; cải cách hành chính; xây dựng đô thị văn minh đến công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí. Đặc biệt, đây còn là kênh để người dân góp ý, giám sát về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và trách nhiệm thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu.

Giá trị của mô hình không nằm ở cách phản ánh được chuyển thành trách nhiệm xử lý. Theo bà Trần Thị Hà Giang, hiệu quả của mô hình đến từ cơ chế phối hợp giữa Đảng ủy, HĐND, UBND và MTTQ. Mọi phản ánh được chia sẻ đồng thời đến các đơn vị liên quan, có đầu mối theo dõi, phân công xử lý và đôn đốc thực hiện. Từ việc hỗ trợ một người yếu thế hoàn tất thủ tục tích hợp thẻ bảo hiểm y tế ngay tại nhà đến xử lý phản ánh về an ninh trật tự, đô thị, giải phóng mặt bằng dự án…, mỗi việc đều gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày của người dân.

Sau quá trình triển khai, mô hình “Lắng nghe nhân dân nói” đã tạo cảm hứng để nhiều địa phương trên cả nước nhân rộng. Nhưng giá trị cốt lõi, như bà Trần Thị Hà Giang nhấn mạnh, không nằm ở số lượng ý kiến tiếp nhận mà ở việc mỗi phản ánh đều được xử lý và người dân nhìn thấy kết quả cụ thể.

Đánh giá về quá trình triển khai Kết luận số 01-KL/TW ngày 18-5-2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW tại Hà Nội, PGS.TS Nguyễn Thị Báo, nguyên Chánh Thanh tra, Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, điều đáng ghi nhận là nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo, những điều bình dị mà thuyết phục đã xuất hiện trên nhiều lĩnh vực.

Tinh thần phục vụ trong nhiều cơ quan công quyền được nâng lên; thủ tục hành chính từng bước được công khai, minh bạch và thuận tiện hơn; công tác an sinh xã hội, giữ gìn trật tự văn minh đô thị và chăm lo cho các đối tượng yếu thế được quan tâm hơn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn những khoảng trống cần tiếp tục lấp đầy. Ở một số nơi, việc học tập còn biểu hiện hình thức, chưa tạo được sự chuyển hóa đầy đủ từ nhận thức sang hành động. Không ít cán bộ hiểu điều đúng, nhận thức rõ trách nhiệm của mình nhưng khi giải quyết công việc vẫn lựa chọn phương án an toàn, ngại va chạm, né tránh trách nhiệm hoặc thiếu quyết liệt trong tổ chức thực hiện.

Khoảng cách giữa “biết” và “làm”, giữa “cam kết” và “hành động” vì thế vẫn là một thách thức đối với công tác xây dựng Đảng.

“Thước đo quan trọng nhất không phải là tổ chức được bao nhiêu hội nghị hay xây dựng được bao nhiêu bản đăng ký, mà là người dân được phục vụ như thế nào, những vấn đề bức xúc được giải quyết đến đâu và niềm tin của nhân dân được củng cố ra sao”, PGS.TS Nguyễn Thị Báo nhấn mạnh.

Chính từ thực tiễn ấy, việc Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13-7-2026 về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” đặt ra một yêu cầu mới: Những giá trị đã được khẳng định phải tiếp tục được chuyển hóa thành năng lực hành động trong thực tiễn.

Thực hiện: Phương Ngân - Trần Long
Thiết kế: Thanh Nga