Những trường hợp nào dự kiến bị cấm nhận con nuôi?
Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) đề xuất người chưa được xóa án tích với một số tội được quy định tại Bộ luật Hình sự bị cấm nhận con nuôi.
Sáng 19-10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).
Trình bày tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật quy định điều kiện của người được nhận làm con nuôi phải là trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em không nơi nương tựa theo quy định của pháp luật về trẻ em (trừ trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình) để bảo đảm chỉ những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, không có cơ hội sống trong gia đình gốc mới được giải quyết cho làm con nuôi nhằm tôn trọng quyền của trẻ em được sống cùng cha, mẹ đẻ, không tách trẻ em khỏi gia đình gốc một cách không cần thiết.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật bổ sung quy định cấm nhận con nuôi đối với người đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, đang trong thời gian được tha tù trước thời hạn có điều kiện; bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo. Đồng thời sửa đổi quy định cấm nhận con nuôi đối với người chưa được xóa án tích thành người đã từng bị kết án về một trong số các tội được quy định tại Bộ luật Hình sự.
Cụ thể, các Chương về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người; tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; tội loạn luân; tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình; tội dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp; các tội được quy định tại Chương các tội phạm về ma túy; các tội được quy định tại Chương các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh; các tội được quy định tại Chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia được quy định tại Bộ luật Hình sự.
Dự thảo Luật đặt ra yêu cầu ghép trẻ (cơ quan có thẩm quyền lựa chọn người nhận con nuôi phù hợp với một trẻ em cụ thể, dựa trên việc đánh giá toàn diện giữa điều kiện, khả năng nuôi dưỡng của người nhận con nuôi với nhu cầu, hoàn cảnh, giới tính, dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ của trẻ em) đối với cả việc giải quyết nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về chấm dứt việc nuôi con nuôi đối với trường hợp con nuôi là người chưa thành niên mà cả cha và mẹ nuôi chết, mất năng lực hành vi dân sự, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc phải chấp hành hình phạt tù; cha, mẹ nuôi bị kết án về tội ngược đãi, hành hạ con nuôi.
Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị nghiên cứu, cân nhắc quy định trường hợp người bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, người bị xử lý vi phạm hành chính về các hành vi xâm hại trẻ em không được nhận con nuôi do đây là yếu tố tác động trực tiếp đến sự an toàn của trẻ em trong môi trường gia đình và bảo đảm điều kiện nhận con nuôi không thấp hơn điều kiện nhận chăm sóc thay thế khác theo quy định của Luật Trẻ em.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, dự thảo Luật quy định căn cứ chấm dứt việc nuôi con nuôi gồm trường hợp con nuôi là người chưa thành niên mà cả cha nuôi và mẹ nuôi mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến cách hiểu nếu cả cha nuôi và mẹ nuôi mắc bệnh hiểm nghèo nhưng vẫn đủ khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em thì cũng phải chấm dứt việc nuôi con nuôi.
Do đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị nghiên cứu, cân nhắc chỉ quy định chấm dứt việc nuôi con nuôi trong trường hợp cả cha nuôi và mẹ nuôi mắc bệnh hiểm nghèo và gắn với điều kiện không còn khả năng chăm sóc trẻ em để bảo đảm môi trường gia đình ổn định, bền vững theo đúng mục đích nuôi con nuôi đã được nêu tại dự thảo Luật cũng như tính nhân văn của việc nuôi con nuôi.
Mai Hữu