Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội (19/10/1946 - 19/10/2026): Xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh, bảo vệ Thủ đô từ sớm, từ xa

Tiếp nối truyền thống “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, toàn lực lượng đang tập trung nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, xây dựng lực lượng “tinh, gọn, mạnh”, chủ động bảo vệ Thủ đô trong mọi tình huống, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để Hà Nội phát triển “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu

Lịch sử Lực lượng vũ trang Thủ đô bắt nguồn từ phong trào đấu tranh cách mạng của quần chúng. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các đội thanh niên tuyên truyền xung phong, các đội tự vệ và công nhân xung phong đã được thành lập, hoạt động trong nội thành và ngoại thành Hà Nội. Vừa tuyên truyền, vận động nhân dân, vừa bảo vệ cơ sở cách mạng, huấn luyện quân sự, những tổ chức ấy từng bước trưởng thành, góp phần cùng nhân dân Hà Nội khởi nghĩa giành chính quyền.

Sau ngày độc lập, trước yêu cầu bảo vệ chính quyền cách mạng và chuẩn bị kháng chiến, ngày 19-10-1946, Trung ương Đảng quyết định thành lập Chiến khu XI. Đây là tổ chức hành chính - quân sự thống nhất để chỉ huy các Lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội, đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Trung ương. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển quan trọng về tổ chức, đáp ứng yêu cầu tập trung lãnh đạo, chỉ huy, huy động sức mạnh của quân và dân bảo vệ Thủ đô.

Ngay sau khi ra đời, Lực lượng vũ trang Thủ đô bước vào thử thách lớn. Từ đêm 19-12-1946, hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân Hà Nội đã kiên cường chiến đấu suốt 60 ngày đêm, giam chân quân địch, tạo điều kiện để các cơ quan trung ương di chuyển an toàn và cả nước chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài. Những chiến lũy giữa phố phường, những trận đánh trong từng ngôi nhà cùng hình ảnh chiến sĩ cảm tử ôm bom ba càng trở thành biểu tượng của ý chí bảo vệ độc lập, tự do.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Lực lượng vũ trang Hà Nội tiếp tục bám đất, bám dân, xây dựng cơ sở, phát triển chiến tranh du kích, phối hợp với các chiến trường. Sự đùm bọc của nhân dân và cách đánh mưu trí, sáng tạo giúp lực lượng vượt qua khó khăn, từng bước trưởng thành, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc. Ngày 10-10-1954, những đoàn quân chiến thắng trở về tiếp quản Thủ đô, mở ra chặng đường xây dựng và bảo vệ Hà Nội trong điều kiện mới.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quân và dân Thủ đô vừa sản xuất, vừa chiến đấu, tích cực chi viện cho tiền tuyến. Việc thành lập Bộ Tư lệnh Thủ đô năm 1964 góp phần kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực chỉ huy, xây dựng lực lượng và thế trận bảo vệ thành phố. Phối hợp với các đơn vị thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân, Lực lượng vũ trang Thủ đô chiến đấu kiên cường, góp phần làm nên chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972, cùng cả nước tiến tới giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Qua các thời kỳ, tổ chức và tên gọi của Lực lượng vũ trang Thủ đô được điều chỉnh phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ. Năm 2008, Quân khu Thủ đô được tổ chức lại thành Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong điều kiện thành phố mở rộng địa giới hành chính.

Nâng cao chất lượng, sức mạnh chiến đấu

Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, nơi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng, tập trung các cơ quan đầu não và công trình trọng yếu. Quá trình đô thị hóa, phát triển hạ tầng, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cùng những thách thức về an ninh, thiên tai, dịch bệnh đòi hỏi tổ chức lực lượng và phương thức thực hiện nhiệm vụ của Lực lượng vũ trang Thủ đô phải tiếp tục đổi mới.

Trước hết, toàn lực lượng tập trung kiện toàn tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Mỗi cơ quan, đơn vị cần cụ thể hóa yêu cầu này theo chức trách, nhiệm vụ của từng vị trí, nhất là trong tham mưu, chỉ huy và tổ chức thực hiện công tác quân sự, quốc phòng. Công tác giáo dục chính trị gắn với nhiệm vụ cụ thể, giúp cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh vững vàng, nhận thức đúng trách nhiệm và chủ động giải quyết những vấn đề mới phát sinh. Các cơ quan, đơn vị chú trọng xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh gắn với giữ nghiêm kỷ luật, nâng cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ chủ trì; xây dựng môi trường đoàn kết, dân chủ để mỗi quân nhân yên tâm công tác, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.

Tổ chức lực lượng cần được kiện toàn theo hướng bảo đảm cơ cấu hợp lý, chức năng rõ ràng, chỉ huy thông suốt, phối hợp hiệu quả. Từng đầu mối cần phát huy đúng vai trò; việc bố trí cán bộ, nhân viên phải phù hợp với năng lực và yêu cầu của từng vị trí công tác. Hiệu quả xây dựng lực lượng được đánh giá qua chất lượng tham mưu, khả năng triển khai kịp thời, khả năng hiệp đồng và kết quả hoàn thành nhiệm vụ, nhất là khi xuất hiện tình huống đột xuất.

Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tiếp tục kiện toàn các ban chỉ huy phòng thủ khu vực và ban chỉ huy quân sự xã, phường, bảo đảm điều kiện hoạt động. Cán bộ quân sự cơ sở nắm chắc địa bàn, quản lý tốt lực lượng, chủ động tham mưu với cấp ủy, chính quyền; phối hợp xử lý các tình huống đúng pháp luật, đúng thẩm quyền, không để những vấn đề phát sinh kéo dài, trở nên phức tạp.

Cùng với đó, lực lượng thường trực được tập trung nâng cao trình độ kỹ thuật, chiến thuật, khả năng cơ động và hiệp đồng. Công tác đăng ký, quản lý quân nhân dự bị cần được thực hiện chặt chẽ, gắn với nâng cao chất lượng huấn luyện lực lượng dự bị động viên, bảo đảm sẵn sàng huy động khi có yêu cầu. Xây dựng dân quân tự vệ vững mạnh, rộng khắp, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, phát huy vai trò lực lượng tại chỗ trong thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng.

Đối với bộ đội thường trực, huấn luyện theo phương châm “cơ bản, thiết thực, vững chắc”, bám sát tổ chức, biên chế, trang bị, địa bàn và phương án tác chiến; coi trọng thực hành, huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu. Đặc thù đô thị đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ có năng lực xử lý tình huống linh hoạt, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm an toàn cho nhân dân và các mục tiêu được giao bảo vệ...

Nội dung, phương pháp diễn tập tiếp tục được đổi mới theo hướng sát thực tế, làm rõ trách nhiệm và kiểm nghiệm hiệu quả vận hành cơ chế, năng lực tham mưu, chỉ huy, phối hợp của các cơ quan, lực lượng. Kết quả diễn tập phải góp phần hoàn thiện phương án, nâng cao khả năng chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu và xử lý tình huống của toàn lực lượng.

Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò tham mưu trong xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Việc điều chỉnh thế trận quân sự tiếp tục được thực hiện phù hợp với địa giới hành chính, đặc điểm dân cư, hạ tầng và yêu cầu bảo vệ địa bàn. Phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với củng cố quốc phòng, an ninh ngay từ khâu lập quy hoạch đến triển khai dự án, bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu phát triển trước mắt với nhiệm vụ bảo vệ lâu dài.

Việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần hướng vào nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị. Cùng với đầu tư trang bị, chú trọng đào tạo người sử dụng, nâng cao năng lực khai thác, bảo quản, bảo dưỡng. Ứng dụng công nghệ trong quản lý, huấn luyện và chỉ huy phải bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời, đáp ứng yêu cầu bảo mật, an toàn thông tin. Đồng thời, cần bồi dưỡng tư duy đổi mới, nâng cao khả năng làm chủ vũ khí, trang bị, phương tiện cho cán bộ, chiến sĩ.

Để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ tính mạng, tài sản và đời sống nhân dân trước thiên tai, dịch bệnh, sự cố, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cần chuẩn bị chu đáo lực lượng, phương tiện, sẵn sàng ứng phó với từng tình huống. Cán bộ, chiến sĩ cần được huấn luyện thuần thục kỹ năng cứu hộ, cứu nạn, nâng cao khả năng cơ động nhanh và phối hợp với lực lượng tại chỗ. Công tác dân vận tiếp tục hướng vào nhu cầu cụ thể ở cơ sở như giúp dân khắc phục khó khăn, chăm lo gia đình chính sách, thực hiện chính sách hậu phương quân đội. Qua đó tiếp tục phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, nét đẹp văn hóa “Người chiến sĩ Thủ đô”.

Tiếp nối truyền thống 80 năm, Lực lượng vũ trang Thủ đô tiếp tục nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới. Cùng với sự đồng thuận, tin tưởng của nhân dân, tổ chức lực lượng hợp lý, nâng cao bản lĩnh, trình độ của cán bộ, chiến sĩ, huấn luyện thực chất và xây dựng thế trận vững chắc là cơ sở để Lực lượng vũ trang Thủ đô hoàn thành nhiệm vụ trong mọi tình huống. Đó cũng là cách Lực lượng vũ trang Thủ đô phát huy tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, góp phần bảo vệ vững chắc Thủ đô, bảo vệ Tổ quốc và gìn giữ cuộc sống hòa bình của nhân dân.