Chủ động tầm soát ung thư gan ở nhóm nguy cơ cao
Hỏi: Thưa bác sĩ, vì sao siêu âm vẫn có thể bỏ sót triệu chứng bệnh ung thư gan, đặc biệt ở giai đoạn sớm? Những nhóm đối tượng nào cần chú trọng tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh kịp thời? Hoàng Anh, phường Phú Diễn, Hà Nội.
Đáp: Ung thư gan thường tiến triển âm thầm, ít có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Siêu âm ổ bụng và xét nghiệm AFP (một loại protein được tổng hợp chủ yếu từ tế bào gan) là những phương pháp thường được sử dụng để theo dõi, phát hiện bệnh, nhưng vẫn có những hạn chế nhất định.
Theo số liệu được cung cấp, siêu âm đơn thuần chỉ phát hiện khoảng 47% trường hợp ung thư gan ở giai đoạn sớm; tỷ lệ này tăng lên khoảng 63% khi kết hợp xét nghiệm AFP. Tuy nhiên, gần một nửa số người mắc ung thư gan có thể có chỉ số AFP bình thường. Do đó, kết quả AFP bình thường không đồng nghĩa với việc loại trừ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh AFP, xét nghiệm phát hiện sớm ung thư biểu mô gan PIVKA-II có thể cung cấp thêm thông tin phục vụ đánh giá nguy cơ ung thư gan. Theo số liệu được dẫn, khi kết hợp siêu âm với PIVKA-II, tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có thể đạt khoảng 76,1%. Phương pháp GAAD, sử dụng các thông tin về tuổi, giới tính cùng kết quả AFP và PIVKA-II, khi kết hợp với siêu âm được báo cáo có thể nâng tỷ lệ phát hiện lên khoảng 88,5%.
Những người cần đặc biệt chú trọng tầm soát ung thư gan gồm người mắc viêm gan B, viêm gan C mạn tính và người bị xơ gan do vi rút, rượu hoặc các nguyên nhân khác. Người mắc gan nhiễm mỡ, nhất là khi kèm xơ hóa gan, béo phì hoặc đái tháo đường, cũng cần được đánh giá nguy cơ và theo dõi phù hợp. Với những người thuộc nhóm nguy cơ, bác sĩ có thể khuyến cáo kiểm tra định kỳ khoảng 6 tháng/lần hoặc với tần suất phù hợp hơn tùy tình trạng bệnh. Nếu siêu âm phát hiện tổn thương bất thường hoặc kết quả xét nghiệm cho thấy cần đánh giá thêm, người bệnh có thể được chỉ định chụp CT hoặc MRI để kiểm tra kỹ hơn.
Khi xuất hiện các triệu chứng như vàng da, sút cân, mệt mỏi kéo dài hoặc đau tức bụng, ung thư gan có thể đã tiến triển. Vì vậy, người mắc bệnh gan mạn tính cần khám định kỳ, tầm soát theo mức độ nguy cơ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện bệnh sớm, nâng cao hiệu quả điều trị.
Bác sĩ Nguyễn Minh Ngọc, Viện Tiêu hóa - Bệnh viện Bạch Mai