Lựa chọn đúng người, bố trí đúng việc, phát huy được người có tài đức

Sáng 16-10, tại Nhà Quốc hội (Thủ đô Hà Nội), Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Quán triệt nội dung cốt lõi Nghị quyết số 30-NQ/TW, ngày 15-10-2026 về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn đúng người, bố trí đúng việc, phát huy được người có tài, có đức để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Công tác cán bộ bắt đầu từ yêu cầu của công việc và kết thúc bằng hiệu quả

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Những lời dạy đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt trong giai đoạn đất nước đang đứng trước những yêu cầu phát triển mới, với những nhiệm vụ ngày càng lớn, khó khăn và phức tạp hơn.

Thực tiễn cho thấy, cùng một chủ trương, cùng một cơ chế, chính sách nhưng có nơi thực hiện rất tốt, có nơi lại trì trệ, kéo dài. Sự khác biệt nhiều khi không nằm ở chủ trương mà ở năng lực, trách nhiệm và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu. Vì vậy, Đảng ta xác định công tác cán bộ là then chốt của then chốt; phải tạo ra sự thay đổi thực chất về chất lượng đội ngũ, để người có đức, có tài được phát hiện, trọng dụng, phát huy; người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung được khuyến khích, bảo vệ; người không đáp ứng yêu cầu phải được bố trí lại hoặc thay thế kịp thời.

Nghị quyết xác định 5 quan điểm chỉ đạo, 3 khâu đột phá và 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, với những mục tiêu cụ thể đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trưởng ban Tổ chức Trung ương tập trung làm rõ 5 nội dung cốt lõi.

Thứ nhất, đổi mới tư duy về công tác cán bộ, xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ để lựa chọn, xây dựng và phát triển đội ngũ; không bố trí công việc theo con người hiện có.

Đây là sự thay đổi rất quan trọng trong cách tiếp cận công tác cán bộ. Trước hết phải xác định rõ yêu cầu nhiệm vụ, chức năng, vị trí việc làm và những năng lực cần thiết; từ đó mới lựa chọn, đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ phù hợp. Không thể vì đang có cán bộ như thế nào mà thiết kế công việc theo con người như thế ấy hoặc chỉ căn cứ vào bằng cấp, thâm niên, quá trình công tác để bố trí cán bộ. Nghị quyết đặt ra yêu cầu quản lý, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ một cách thống nhất, liên tục, từ tạo nguồn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đến đánh giá, bố trí, sử dụng, sàng lọc và thực hiện chính sách. Mỗi khâu phải gắn với yêu cầu nhiệm vụ trước mắt và lâu dài, bảo đảm tính kế thừa, ổn định và phát triển.

Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc và yêu cầu năng lực của cán bộ cấp xã đã thay đổi rất lớn. Nếu vẫn đánh giá, bố trí cán bộ chủ yếu theo chức danh, thâm niên hoặc kinh nghiệm trước đây thì khó đáp ứng yêu cầu. Phải căn cứ vào nhiệm vụ thực tế để xác định cần người có năng lực gì, thiếu năng lực nào, ai có thể đảm đương, ai cần đào tạo thêm và vị trí nào phải điều chỉnh, bố trí lại.

Công tác cán bộ phải bắt đầu từ yêu cầu của công việc và kết thúc bằng hiệu quả của công việc; không phải tìm việc cho người, mà phải tìm đúng người để làm việc. Bộ Chính trị đã kết luận chỉ đạo trong quý IV-2026 cả hệ thống chính trị phải hoàn thành xây dựng vị trí việc làm. Đây là cơ sở nền tảng để xác định biên chế, cải cách tiền lương và thực hiện các chính sách về cán bộ.

Lấy kết quả, sản phẩm công việc làm thước đo chủ yếu

Thứ hai, đổi mới thực chất việc đánh giá cán bộ, lấy phẩm chất, năng lực, uy tín và đặc biệt là kết quả, sản phẩm công việc làm thước đo chủ yếu.

Qua nhiều nhiệm kỳ, công tác đánh giá cán bộ được xác định là “khâu yếu” thì hiện nay được xác định là điểm đột phá quan trọng nhất.

Nghị quyết yêu cầu khắc phục tình trạng đánh giá hình thức, bình quân, nể nang, né tránh; không chỉ đánh giá qua hồ sơ, báo cáo, nhận xét chung chung mà phải dựa vào kết quả thực hiện nhiệm vụ, những sản phẩm cụ thể, có thể kiểm chứng. Tuy nhiên, đánh giá bằng kết quả không có nghĩa là chỉ nhìn vào những con số mà phải xem xét kết quả trong mối quan hệ với tính chất, độ khó của nhiệm vụ, điều kiện thực hiện, nguồn lực được giao và đóng góp thực chất của từng cá nhân.

Chẳng hạn, cùng là người đứng đầu một địa phương nhưng một đồng chí được giao địa bàn thuận lợi, có nguồn lực lớn, còn đồng chí khác phụ trách địa bàn khó khăn, nhiều tồn đọng. Không thể chỉ so sánh các chỉ tiêu tuyệt đối để kết luận ai làm tốt hơn. Phải đánh giá người nào giải quyết được những việc khó, tạo ra chuyển biến thực chất, sử dụng hiệu quả nguồn lực và được cán bộ, nhân dân tín nhiệm; hoặc một cán bộ nhiều năm liên tục được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ nhưng khi giao việc khó thì chậm quyết định, đùn đẩy trách nhiệm, không tạo ra sản phẩm cụ thể. Nếu vẫn tiếp tục đánh giá tốt theo cách cũ thì việc đánh giá đó chưa phản ánh đúng năng lực và mức độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Đánh giá cán bộ phải phân biệt được người làm tốt với người làm chưa tốt, người thực sự dám làm với người chỉ làm tròn quy trình, người có đóng góp thực chất với người có thành tích chủ yếu trên báo cáo. Quan trọng hơn, kết quả đánh giá phải được sử dụng thực chất trong đào tạo, bố trí, sử dụng, đề bạt, trọng dụng hoặc thay thế cán bộ; không để đánh giá là một việc, sử dụng cán bộ lại là việc khác.

Bộ Chính trị đã thông qua chủ trương sửa đổi, bổ sung Quyết định 366 để cụ thể hóa, triển khai đồng bộ các quan điểm, tư tưởng nêu trên. Chúng ta sẽ thống nhất thực hiện quy định mới về đánh giá cán bộ từ ngày 1-1-2027, đề nghị các cấp ủy, tổ chức Đảng chủ động nghiên cứu, chuẩn bị các điều kiện để triển khai thực hiện tốt quy định mới của Bộ Chính trị.

Đặc biệt coi trọng phát hiện, trọng dụng nhân tài

Thứ ba, đổi mới cơ chế phát hiện, tạo nguồn, lựa chọn và sử dụng cán bộ theo hướng rộng mở, thực chất hơn; đặc biệt coi trọng phát hiện, trọng dụng nhân tài.

Nghị quyết yêu cầu khắc phục tình trạng tạo nguồn khép kín, cục bộ; chủ động chuẩn bị đội ngũ kế cận từ sớm, từ xa, nhiều lớp, nhiều phương án; mở rộng nguồn cán bộ có chất lượng từ thực tiễn công tác, từ các lĩnh vực, khu vực và môi trường hoạt động khác nhau theo quy định. Phải mạnh dạn phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số, cán bộ khoa học, kỹ thuật và những người có năng lực nổi trội. Đồng thời, phát triển đội ngũ chuyên gia, cán bộ chuyên môn sâu, tạo điều kiện để những người giỏi chuyên môn được cống hiến, phát triển tương xứng, không nhất thiết phải trở thành cán bộ lãnh đạo, quản lý mới được ghi nhận, đãi ngộ.

Trong thực tế, có những cán bộ trẻ có tư duy mới, năng lực công nghệ tốt, giải quyết công việc hiệu quả nhưng chưa được mạnh dạn giao nhiệm vụ vì chưa đủ thâm niên hoặc chưa trải qua đầy đủ những vị trí theo cách làm quen thuộc. Ngược lại, có người đã kinh qua nhiều vị trí, nhưng năng lực thực tế chưa đáp ứng yêu cầu.

Nghị quyết đòi hỏi phải nhìn nhận và xử lý những vấn đề đó một cách khách quan, đúng nguyên tắc, đúng tiêu chuẩn và quy định; không hạ thấp tiêu chuẩn, nhưng cũng không để những cách làm máy móc trở thành rào cản đối với người thực sự có năng lực. Điều quan trọng không phải cán bộ xuất thân từ đâu, đã trải qua bao nhiêu vị trí, mà là có đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng tiêu chuẩn và làm được việc hay không.

Thứ tư, tạo động lực để cán bộ cống hiến, khuyến khích và bảo vệ người dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời kiên quyết sàng lọc, thay thế người không đáp ứng yêu cầu.

Nghị quyết đặt ra yêu cầu phải xây dựng môi trường làm việc trong đó người có đức, có tài có cơ hội phát huy; người làm tốt được ghi nhận, trọng dụng, đãi ngộ xứng đáng; người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung được khuyến khích và bảo vệ theo quy định. Đồng thời, phải khắc phục tình trạng cán bộ yếu kém, trì trệ, né tránh trách nhiệm nhưng vẫn được bố trí, sử dụng kéo dài; thực hiện nghiêm việc rà soát, sàng lọc, bố trí lại, miễn nhiệm hoặc thay thế những người không đáp ứng yêu cầu.

Ở chiều ngược lại, nếu một cán bộ được giao nhiệm vụ nhiều lần nhưng không hoàn thành, không chịu học hỏi, không dám quyết định, để công việc kéo dài, ảnh hưởng đến người dân, doanh nghiệp thì phải được đánh giá đúng và có biện pháp xử lý phù hợp.

Phải tạo được môi trường để người làm tốt được ghi nhận, trọng dụng; người có năng lực, có trách nhiệm có cơ hội phát triển; người không đáp ứng yêu cầu được đánh giá đúng, bố trí lại hoặc thay thế kịp thời.

Vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 24-NQ/TW; Ban Bí thư ban hành Quy định số 220-QĐ/TW xác định rất rõ các quan điểm, cơ chế, biện pháp bảo vệ, khuyến khích cán bộ đám nghĩ, dám làm; các cơ quan Nhà nước đã và đang thể chế hóa đầy đủ bằng các văn bản pháp luật. Vì vậy, hiện nay chúng ta dứt khoát không chấp nhận tình trạng không dám làm, nhưng lại đổ cho cơ chế, chính sách chưa đầy đủ.

Kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong công tác cán bộ

Thứ năm, kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong công tác cán bộ, đề cao trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu; đồng thời hoàn thiện thể chế và ứng dụng dữ liệu, công nghệ để nâng cao tính khách quan, minh bạch.

Đổi mới công tác cán bộ phải đi đôi với giữ vững nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ; thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, bảo đảm công tâm, khách quan, công khai, minh bạch theo quy định.

Phải phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong đánh giá, đề xuất, thẩm định, giới thiệu, quyết định và kiểm tra công tác cán bộ. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về việc nhận xét, đánh giá, tiến cử, giới thiệu và sử dụng cán bộ trong phạm vi thẩm quyền; không lợi dụng nguyên tắc tập thể để né tránh trách nhiệm cá nhân, cũng không lấy trách nhiệm cá nhân để làm thay thẩm quyền của tập thể.

Một yêu cầu quan trọng là đánh giá trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu không chỉ ở kết quả thực hiện nhiệm vụ trong nhiệm kỳ, mà còn ở chất lượng đội ngũ cán bộ và nguồn kế cận mà mình xây dựng được.

Trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu không chỉ được đo bằng kết quả của một nhiệm kỳ, mà còn bằng chất lượng đội ngũ cán bộ được xây dựng và nguồn kế cận được chuẩn bị cho những nhiệm kỳ tiếp theo. Hoàn thành tốt nhiệm vụ trước mắt, nhưng không chuẩn bị được đội ngũ cán bộ cho tương lai thì chưa hoàn thành đầy đủ trách nhiệm đối với sự phát triển lâu dài của tổ chức.

Cùng với đó, phải tiếp tục hoàn thiện các quy định, quy trình, xây dựng cơ sở dữ liệu cán bộ đầy đủ, chính xác, được kiểm chứng và cập nhật thường xuyên; ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ đánh giá, phát hiện nguồn cán bộ, theo dõi quá trình công tác và phục vụ quyết định của cấp có thẩm quyền. Tuy nhiên, dữ liệu và công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ; không thay thế được sự đánh giá toàn diện về phẩm chất, năng lực, uy tín của cán bộ và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Có thể khái quát tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là: Đổi mới công tác cán bộ phải bắt đầu từ yêu cầu nhiệm vụ, lấy phẩm chất, năng lực và kết quả công việc làm thước đo; lựa chọn đúng người, bố trí đúng việc, phát huy được người có tài, có đức; khuyến khích, bảo vệ người dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung và kịp thời thay thế người không đáp ứng yêu cầu.