Tăng trưởng trong bất an

Bởi thế, câu hỏi mấu chốt cần được hội nghị trả lời không chỉ là tăng trưởng bao nhiêu mà còn có đủ vững chắc để chống chịu những cú sốc mới hay không.

Tại hội nghị, IMF nâng dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 lên 3,1% từ mức 3,0% trước đó. Tuy nhiên, xung đột, chiến tranh xảy ra ở một số nơi, giá năng lượng cao và những bất định về hiệu quả đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) có thể làm đảo chiều triển vọng tăng trưởng.

IMF và WB nhấn mạnh, nợ công và kỷ cương tài chính quốc gia đã trở thành những vấn đề cấp bách khiến phạm vi khả năng ứng phó của các nền kinh tế bị thu hẹp. IMF và WB tiếp tục dành ưu tiên chính sách hàng đầu cho việc hỗ trợ các nền kinh tế dễ bị tổn thương.

Đặc biệt, IMF và WB cảnh báo, rủi ro tài chính toàn cầu đang biến đổi nhanh chóng. Biến động giá tài sản liên quan đến AI, áp lực trên thị trường trái phiếu chính phủ và nguy cơ an ninh mạng cho thấy, bất ổn về tài chính đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất và trực tiếp nhất. Hội nghị coi trọng việc tạo thêm công ăn việc làm, huy động vốn tư nhân và chống lừa đảo tài chính số, thúc đẩy hợp tác quốc tế trước những rủi ro xuyên biên giới đối với nền kinh tế số.

Hội nghị thường niên của IMF và WB cung cấp một bức tranh chung về kinh tế thế giới, giúp nhận diện sớm rủi ro và là diễn đàn để phối hợp chính sách, trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy hỗ trợ tài chính cho các nền kinh tế gặp khó khăn, tạo sức ép cải cách thông qua việc công khai những điểm yếu về nợ công, quản trị cũng như năng lực chống chịu. Hội nghị có thể định hướng hành động, nhưng không thể thay thế quyết định chính sách và khả năng thực thi của từng quốc gia.

Có thể nhận diện được 4 thông điệp chính của IMF và WB từ hội nghị này.

Thứ nhất, tăng trưởng không đồng nghĩa với an toàn, mức tăng trưởng hiện tại chưa đủ để có thể lạc quan và dẹp bỏ hết quan ngại. Kinh tế có thể tiếp tục tăng trưởng trong khi những mất cân đối tích tụ và nguy cơ khủng hoảng gia tăng.

Thứ hai, là nợ công có thể trở thành giới hạn chiến lược của tăng trưởng. Khi chi phí trả nợ tăng và dư địa tài khóa thu hẹp, các chính phủ sẽ khó đầu tư cho những ưu tiên dài hạn cũng như ứng phó với cú sốc bất ngờ.

Thứ ba, AI vừa là động lực tăng trưởng vừa là nguồn rủi ro, đưa lại hiệu quả nhưng cũng có thể tạo bất ổn.

Thứ tư, sức chống chịu phải được tạo dựng trước khủng hoảng, chỉ như vậy mới giảm thiểu thiệt hại khi biến cố xảy ra.

IMF và WB là hai trụ cột quan trọng của hệ thống quản trị kinh tế quốc tế, nhưng đảm nhiệm những vai trò khác nhau. Hai định chế bổ trợ cho nhau, song không thể tự mình giải quyết mọi vấn đề. Bởi vậy, vai trò của IMF và WB không chỉ nên được đánh giá qua các báo cáo, cam kết hay sáng kiến tại hội nghị, mà còn qua khả năng chuyển những cảnh báo và đồng thuận thành hành động cụ thể, đem lại kết quả thực chất.

Hội nghị tại Bangkok cho thấy, kinh tế thế giới vẫn có động lực tăng trưởng, nhưng đang phải vận hành trong môi trường bất an hơn. Tăng trưởng kinh tế vẫn cần thiết, song chỉ tăng trưởng là không đủ. Điều quyết định là khả năng chuyển tăng trưởng thành phát triển bền vững và duy trì sức chống chịu khi những điều kiện thuận lợi không còn. Đó cũng là phép thử đối với từng quốc gia và đối với chính hệ thống quản trị kinh tế toàn cầu.