Lạm phát Mỹ làm thay đổi tính toán của Fed

Áp lực giá cả lan rộng

Theo kế hoạch, ông Kevin Warsh sẽ tham gia cuộc trao đổi với Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva tại Bangkok ngày 16-10, chỉ ít ngày trước cuộc họp chính sách của Fed vào ngày 27 và 28-10.

Đây là một trong những cơ hội cuối cùng để thị trường tìm kiếm tín hiệu về định hướng lãi suất, trước khi Fed bước vào giai đoạn hạn chế phát ngôn công khai từ ngày 17-10.

Sự chú ý dành cho Chủ tịch Fed gia tăng sau khi báo cáo công bố ngày 14-10 cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước.

Giá xăng dầu tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông là một trong những nguyên nhân chính, song tình trạng tăng giá đã xuất hiện ở nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ, làm dấy lên lo ngại lạm phát có thể kéo dài ngay cả khi giá năng lượng hạ nhiệt.

Ngay sau khi số liệu được công bố, thị trường tài chính đã điều chỉnh mạnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ. Khả năng Fed nâng lãi suất trong tháng 10 được giới đầu tư đánh giá ở mức khoảng 20% trước báo cáo, sau đó có lúc tăng lên 55%, trước khi giảm về khoảng 40%.

Phần lớn các nhà phân tích vẫn dự báo Fed giữ nguyên lãi suất, nhưng khả năng ngân hàng trung ương hành động sớm đã được cân nhắc nghiêm túc hơn.

Trong báo cáo tháng 9, lạm phát lõi, không tính thực phẩm và năng lượng, tăng 2,6%, cao hơn mức dự báo 2,5%. Giá vé máy bay, ô tô đã qua sử dụng và dịch vụ chăm sóc y tế đều tăng. Đáng chú ý, giá phần mềm tăng 28% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá đồ chơi ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ năm 1988.

Ngoài tác động trực tiếp từ giá nhiên liệu, nhiều yếu tố khác đang góp phần duy trì sức ép lên mặt bằng giá cả. Nhu cầu công nghệ gia tăng khiến một số sản phẩm và dịch vụ trở nên đắt đỏ hơn, trong khi chính sách thuế quan của Mỹ làm tăng chi phí nhập khẩu.

Cùng với giá năng lượng và vận tải ở mức cao, những yếu tố này khiến doanh nghiệp phải cân nhắc điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí sản xuất. Áp lực đối với người tiêu dùng có thể kéo dài ngay cả khi nguồn cung nhiên liệu được cải thiện.

Trước khi báo cáo mới được công bố, nhiều quan chức Fed cho rằng ngân hàng trung ương có thể chờ thêm dữ liệu sau lần nâng lãi suất hồi tháng 9, đợt tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Tuy nhiên, lạm phát lõi vượt dự báo trong hai tháng liên tiếp đang khiến quan điểm này chịu thêm sức ép.

Nếu người dân và doanh nghiệp dần hình thành kỳ vọng giá cả sẽ tiếp tục tăng, việc đưa lạm phát trở lại mức mục tiêu có thể đòi hỏi chính sách tiền tệ thắt chặt hơn.

Bài toán khó của Fed

Trong khi lạm phát tiếp tục gây sức ép lên chính sách tiền tệ, nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Mỹ lại đang chịu tác động từ chi phí vay vốn cao.

Thị trường nhà ở gặp khó khăn khi lãi suất thế chấp tăng, doanh nghiệp thận trọng hơn với kế hoạch đầu tư và hoạt động tuyển dụng đã chậm lại dù tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp. Một đợt nâng lãi suất mới có thể khiến nhu cầu tiêu dùng và đầu tư suy yếu thêm, ảnh hưởng đến tăng trưởng và việc làm.

Chủ tịch Fed chi nhánh San Francisco Mary Daly thừa nhận ngân hàng trung ương có thể cần tiếp tục nâng lãi suất để kiểm soát giá cả, nhưng chưa nhất thiết phải hành động ngay trong tháng 10. Một số chuyên gia cũng cho rằng báo cáo lạm phát tháng 9 chưa đủ để khẳng định giá cả đang bước vào chu kỳ tăng tốc mới.

Những dấu hiệu chững lại của thị trường lao động cùng tâm lý tiêu dùng còn mong manh là cơ sở để Fed cân nhắc chờ thêm dữ liệu trước khi đưa ra quyết định.

Dù vậy, kéo dài thời gian chờ đợi cũng có thể khiến nhiệm vụ kiểm soát lạm phát khó khăn hơn. Khi doanh nghiệp tiếp tục tăng giá bán để bù đắp chi phí, còn người lao động yêu cầu mức lương cao hơn nhằm duy trì sức mua, áp lực giá có nguy cơ ăn sâu vào nền kinh tế.

Nếu diễn biến này kéo dài, Fed có thể phải nâng lãi suất mạnh hơn trong tương lai, gây tổn thất lớn hơn cho tăng trưởng và việc làm.

Cuộc họp chính sách cuối tháng 10 diễn ra ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, thời điểm chi phí sinh hoạt và triển vọng kinh tế đang được cử tri đặc biệt quan tâm.

Mặc dù Fed hoạt động độc lập với các quyết định chính trị, những thay đổi về lãi suất vẫn có thể tác động đến tâm lý thị trường. Nếu chính sách tiền tệ tiếp tục duy trì trạng thái thắt chặt lâu hơn dự kiến, chi phí huy động vốn quốc tế cũng có thể tăng, ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư và tăng trưởng tại các nền kinh tế mới nổi.