Thiêng liêng hai tiếng Việt Nam

Xúc động cuộc trở về sau 58 năm

Có những cuộc trở về không được đo bằng khoảng cách, mà bằng chiều dài của thời gian, sự mất mát và nỗi mong chờ. Cuộc trở về của 731 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng được tổ chức lễ viếng, lễ truy điệu và an táng trang trọng và xúc động sáng 14-10 là cuộc trở về như thế.

58 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, giữa lòng thành phố, những người lính năm xưa đã được tìm thấy, quy tập, đưa về nơi an nghỉ cuối cùng.

Bao nhiêu mùa mưa nắng đã đi qua, bao nhiêu đổi thay đã diễn ra trên mảnh đất này, nhưng hành trình tìm kiếm những người đã hy sinh vẫn được tiếp nối. Những người từng ra đi vì độc lập, tự do của Tổ quốc cuối cùng cũng được trở về trong sự đón tiễn trang trọng, thành kính của đồng đội, nhân dân và đất nước.

Đằng sau con số 731 là 731 cuộc đời, với những quê hương, gia đình, tình yêu và ước mơ còn dang dở. Họ từng sống, chiến đấu và có những người mẹ, người cha, người vợ, người con ngày đêm mong ngóng. Để rồi, sau 58 năm, hành trình trở về của các anh mới có thể tiếp tục.

Chiến tranh đã cướp đi sự hiện diện của các anh, để lại những khoảng trống mà thời gian khó lòng khỏa lấp. Vì thế, mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy không chỉ là kết quả của hành trình tìm kiếm, quy tập, mà còn là một phần ký ức được nối lại, một niềm hy vọng được thắp lên cho những gia đình vẫn mòn mỏi kiếm tìm người thân sau bao năm tháng.

Trong sự trở về ấy có nỗi đau của quá khứ, nhưng cũng có niềm an ủi của hiện tại. Có những người đã được trở về bên đồng đội, được an nghỉ trong sự chăm sóc của quê hương, đất nước; có những gia đình tiếp tục hy vọng một ngày tìm được danh tính người thân.

Điều đó nói lên ý nghĩa nhân văn sâu sắc và quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” do Trung ương, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện. Hành trình tri ân vì thế chưa thể dừng lại ở một lễ truy điệu, mà đang được nối dài bằng trách nhiệm tìm kiếm, xác định danh tính và đưa các liệt sĩ trở về với đúng tên tuổi, quê hương của mình.

Một dân tộc không thể thay đổi những mất mát của chiến tranh, nhưng có thể lựa chọn cách gìn giữ và tri ân những hy sinh ấy. Tìm kiếm, quy tập, truy điệu và an táng các liệt sĩ không chỉ là hành động đền ơn đáp nghĩa, mà còn là lời khẳng định sâu sắc rằng, những người đã ngã xuống vì Tổ quốc sẽ không bao giờ bị lãng quên, dù năm tháng có trôi qua.

Sau gần sáu thập kỷ, những người lính đã trở về. Nhưng ý nghĩa của cuộc trở về ấy không chỉ nằm ở những hài cốt được tìm thấy, quy tập, mà còn ở tình cảm, lòng biết ơn sâu nặng của những người đang sống dành cho những người đã khuất. Chính sự tri ân ấy đã làm nên giá trị sâu xa của hành trình trở về, để sự hy sinh vì Tổ quốc mãi được khắc ghi trong ký ức dân tộc.

Đồng bào luôn nhớ các anh, biết ơn sự hy sinh của các anh

Hình ảnh đông đảo người dân đứng hai bên đường, trên tay cầm những nhành hoa trắng tiễn đưa đoàn xe chở hài cốt liệt sĩ đã để lại nhiều xúc động. Giữa nhịp sống hối hả của đô thị, nhiều người dừng bước, lặng lẽ cúi đầu tri ân. Những tiểu thương chuẩn bị hoa trao tặng người dân, những cựu chiến binh nghẹn ngào khi nhắc về đồng đội, hay những người trẻ thành kính tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh từ trước khi họ ra đời. Tất cả tạo nên một dòng chảy lặng thầm mà sâu sắc của lòng biết ơn, nối liền quá khứ với hiện tại, nối những thế hệ người Việt Nam bằng tình yêu Tổ quốc và sự tri ân những người đã ngã xuống.

Không phải ai đứng bên đường tiễn đưa đoàn xe cũng biết tên các liệt sĩ, quê hương hay đơn vị chiến đấu của các anh, càng không phải ai cũng biết hoàn cảnh hy sinh. Nhưng vượt lên trên những điều chưa biết ấy là lòng thành kính và sự tri ân sâu sắc. Bởi giữa những con người xa lạ vẫn có một sợi dây gắn kết thiêng liêng: Chúng ta cùng chung một đất nước, một quê hương, cùng thụ hưởng thành quả của những hy sinh và mang chung trách nhiệm gìn giữ non sông, đất nước mà cha ông đã bao đời vun đắp.

Một nhành hoa trắng không thể nói thay tất cả. Nhưng khi được trao đi bằng sự tự nguyện, khi hiện diện trên tay những người dân bình dị và theo bước hành trình tiễn đưa các liệt sĩ, nhành hoa ấy trở thành thông điệp của lòng tri ân sâu sắc mà gần gũi, thiêng liêng mà chân thành: Đồng bào luôn nhớ các anh, biết ơn sự hy sinh của các anh và không bao giờ quên những cống hiến to lớn vì Tổ quốc.

Đáng nói hơn, tình cảm ấy còn được thể hiện một cách tự nhiên qua những người trẻ, thế hệ Gen Z của Việt Nam hôm nay. Sinh ra trong hòa bình, nhưng trong mỗi người vẫn chảy dòng máu Việt Nam, vẫn ngân lên những rung động thiêng liêng trước sự hy sinh của các thế hệ cha anh. Đó cũng là điều khiến chúng ta thêm xúc động và ấm lòng, bởi truyền thống không chỉ được nhắc nhớ, mà đang thực sự được tiếp nhận, gìn giữ và tiếp nối trong trái tim thế hệ trẻ.

Bởi thế, những nhành hoa trắng trên đường phố thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là hình ảnh đẹp trong một ngày tưởng niệm, mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” trong xã hội hiện đại.

Hai tiếng Việt Nam thiêng liêng còn được làm nên từ những điều bình dị mà sâu sắc như thế. Không chỉ từ những chiến công hiển hách, những trang sử vẻ vang hay những thời khắc cả dân tộc đứng lên bảo vệ độc lập, tự do, mà còn từ cách người đang sống tri ân những người đã khuất, từ tình yêu thương dành cho những gia đình còn mang nặng nỗi đau chiến tranh, và từ sự trân trọng đối với những hy sinh không gì có thể đong đếm. Chính những tình cảm ấy đã kết nối quá khứ với hiện tại, làm nên chiều sâu nhân văn và sức sống bền bỉ của dân tộc Việt Nam.

Từ lòng biết ơn đến trách nhiệm dựng xây đất nước

Một sự kiện giàu ý nghĩa nhân văn sẽ càng có giá trị khi những cảm xúc được khơi dậy chuyển hóa thành hành động bền bỉ. Lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ không chỉ nhắc nhở chúng ta về những hy sinh trong quá khứ, mà còn đặt ra trách nhiệm đối với hiện tại và tương lai.

Trước hết, đó là trách nhiệm tiếp tục tìm kiếm, quy tập, giám định và xác định danh tính các liệt sĩ. Phía sau mỗi cái tên chưa được tìm thấy là một gia đình vẫn mong ngóng; phía sau mỗi bộ hài cốt chưa xác định được danh tính là một cuộc đời chưa thể trở về trọn vẹn với lịch sử và những người thân yêu. Công việc ấy đòi hỏi sự kiên trì, phối hợp chặt chẽ, ứng dụng khoa học và sự tận tâm của các cơ quan chức năng.

Mỗi người vinh dự được giao nhiệm vụ trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”, phải nỗ lực thực thi để cụ thể hóa lời khẳng định của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng, đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính các liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng trước Tổ quốc, trước nhân dân; là lương tri, nguyện vọng của mỗi người Việt Nam. Nhân dân ta, Đảng ta không bao giờ quên những người đã hy sinh vì đất nước, vì dân tộc, đó là đạo lý và truyền thống văn hóa Việt Nam.

Cùng với đó, còn là trách nhiệm chăm lo người có công, thân nhân liệt sĩ; gìn giữ các di tích lịch sử; giáo dục truyền thống bằng những câu chuyện chân thực, những địa chỉ cụ thể và những hoạt động có sức lay động đối với thế hệ trẻ. Lòng biết ơn cần hiện diện trong từng chính sách, trong cách ứng xử của cộng đồng và trong sự quan tâm thường xuyên dành cho những người vẫn đang mang thương tích, mất mát của chiến tranh.

Nhưng trách nhiệm lớn hơn của thế hệ hôm nay là biến lòng biết ơn thành động lực sống và hành động. Những người đã ngã xuống không thể trở lại để chứng kiến đất nước đổi thay, nhưng sự hy sinh của họ trao cho chúng ta cơ hội được sống trong hòa bình, được học tập, lao động và xây dựng tương lai. Cách tri ân có ý nghĩa nhất không chỉ là tưởng nhớ những gì thế hệ trước đã làm, mà còn là nỗ lực làm tốt hơn những việc thế hệ mình đang gánh vác.

Điều đó đòi hỏi mỗi người sống có trách nhiệm hơn với gia đình, cộng đồng và đất nước; đòi hỏi đội ngũ cán bộ thực sự tận tụy phục vụ nhân dân; đòi hỏi các cơ quan, tổ chức chuyển chủ trương thành kết quả thiết thực; đòi hỏi thế hệ trẻ không ngừng học tập, sáng tạo, làm chủ tri thức và góp sức xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc. Những giá trị mà các liệt sĩ bảo vệ chỉ thực sự được tiếp nối khi được thể hiện trong chất lượng cuộc sống của nhân dân, trong sự công bằng, kỷ cương, đoàn kết và khát vọng phát triển của đất nước hùng cường.

Cuộc trở về tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng vì thế không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà còn là lời nhắc nhở đối với mỗi chúng ta hôm nay: Hãy sống, cống hiến và hành động sao cho xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước; cùng gìn giữ những giá trị thiêng liêng của dân tộc và trao truyền nguyên vẹn ngọn lửa tri ân, trách nhiệm cho các thế hệ mai sau.