Gỡ khó cho nông dân, nâng tầm giá trị nông sản Thủ đô

Sáng 14-10, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND thành phố với nông dân Thủ đô năm 2026.

Hỗ trợ chuyển đổi số từ nhu cầu thực tế

Nêu ý kiến tại điểm cầu xã Gia Lâm, ông Phùng Đắc Kiêu, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé cho biết, việc số hóa, truy xuất nguồn gốc đã giúp nhiều sản phẩm nông nghiệp minh bạch hơn về quy trình sản xuất, qua đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng. Tuy nhiên, chuyển đổi số vẫn là vấn đề mới đối với nhiều cơ sở sản xuất và hội viên nông dân, nhất là người lớn tuổi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, phần mềm quản lý và các nền tảng số. Chi phí đầu tư thiết bị, phần mềm, mã QR cũng là trở ngại đối với cơ sở sản xuất quy mô nhỏ.

Từ thực tế đó, ông Phùng Đắc Kiêu kiến nghị thành phố có chương trình hướng dẫn trực tiếp, đơn giản, dễ thực hiện và hỗ trợ thiết bị, phần mềm phù hợp với điều kiện của nông dân. Đồng thời, cần có giải pháp kết nối nhật ký điện tử, dữ liệu vùng sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và mã QR truy xuất nguồn gốc trên một hệ thống thuận tiện, hạn chế tình trạng người sản xuất phải kê khai, cập nhật thông tin nhiều lần trên các nền tảng khác nhau.

Trao đổi về nội dung này, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang cho biết, trong 9 tháng năm 2026, giá trị tăng thêm liên quan đến chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp còn chiếm tỷ lệ thấp. Điều đó cho thấy dư địa ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp vẫn còn lớn.

Thời gian qua, thực hiện kế hoạch chuyển đổi số, đặc biệt là chiến dịch 100 ngày chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với các sở, ngành, kết nối với các doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ để triển khai các nền tảng số tới 126 xã, phường. UBND thành phố cũng đã trình HĐND thành phố ban hành nghị quyết về chính sách hỗ trợ chuyển đổi số, phục vụ hoạt động của hợp tác xã và hộ kinh doanh.

Thành phố cũng sẽ công khai cổng thông tin tiếp nhận đăng ký hỗ trợ chuyển đổi số. Sở Khoa học và Công nghệ đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội Nông dân và UBND các xã, phường rà soát nhu cầu thực tế, hướng dẫn hợp tác xã, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nông nghiệp đăng ký tiếp cận các sản phẩm số phù hợp.

Đối với những địa phương, cơ sở có nhu cầu, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan và doanh nghiệp công nghệ khảo sát trực tiếp, xác định những khâu cần ứng dụng công nghệ để đề xuất giải pháp hỗ trợ. Về kết nối dữ liệu, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc, ngành sẽ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu triển khai thí điểm nền tảng truy xuất nguồn gốc nông sản, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu về vùng trồng, vùng sản xuất và sản phẩm nông nghiệp, giúp người sản xuất quản lý thông tin thuận tiện hơn.

Tháo gỡ khó khăn, phát huy giá trị làng nghề

Đề cập những khó khăn trong phát triển làng nghề, Chủ tịch Hội Nông dân xã Chuyên Mỹ Bùi Thị Hòa cho biết, địa phương có nhiều nghề truyền thống như khảm trai, sơn mài, giày dép da, may comple và đồ gỗ mỹ nghệ. Các làng nghề không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, quảng bá hình ảnh con người và sản phẩm Thủ đô.

Nhiều cơ sở đã chủ động đổi mới mẫu mã, ứng dụng công nghệ, xây dựng sản phẩm OCOP và từng bước đưa hàng hóa ra thị trường trong nước, quốc tế. Đặc biệt, làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ được công nhận là thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, tạo cơ hội phát triển làng nghề gắn với du lịch và hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về mặt bằng, vốn đầu tư dài hạn, xử lý môi trường, đổi mới máy móc, bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng sản phẩm và xuất khẩu chính ngạch. Bà Bùi Thị Hòa kiến nghị thành phố có cơ chế hỗ trợ cơ sở sản xuất di chuyển vào cụm công nghiệp với mức thuê đất phù hợp, đầu tư hệ thống xử lý nước thải, chất thải và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất. Cùng với đó, cần tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối đối tác, hỗ trợ xuất khẩu và xây dựng Chuyên Mỹ trở thành điểm đến du lịch làng nghề đặc trưng của Thủ đô.

Trao đổi về kiến nghị này, Giám đốc Sở Công Thương Trần Đức Hải cho biết, Chuyên Mỹ có nhiều làng nghề, nhu cầu về mặt bằng sản xuất và bảo đảm môi trường tại địa phương rất lớn. Vì vậy, phát triển cụm công nghiệp làng nghề có vai trò quan trọng trong việc từng bước di dời các cơ sở gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư, tạo không gian sản xuất tập trung.

Theo Giám đốc Sở Công Thương Trần Đức Hải, các cụm công nghiệp phải bảo đảm hạ tầng dùng chung như giao thông, cây xanh, thoát nước, xử lý nước thải, phòng cháy, chữa cháy và cấp điện theo quy định trước khi đi vào hoạt động. Thành phố đã giao Sở Công thương chủ trì triển khai các nội dung hỗ trợ liên quan. Trong đó, có hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ, tạo điều kiện để cơ sở công nghiệp nông thôn tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Về phát triển du lịch làng nghề, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Trung Hiếu cho biết, trong định hướng phát triển, du lịch làng nghề là một trong những nhóm sản phẩm chủ lực, hướng tới chuyển từ tham quan đơn thuần sang trải nghiệm, học nghề và mua sắm có giá trị gia tăng cao; phát triển các tuyến du lịch liên hoàn, kết hợp lưu trú và lễ hội làng nghề.

Thành phố xác định lựa chọn một số làng nghề tiêu biểu như Bát Tràng, Vạn Phúc, Chuyên Mỹ và Sơn Đồng để phát triển thành điểm đến chất lượng cao. Riêng Chuyên Mỹ, điểm du lịch làng nghề khảm trai, sơn mài đã được thành phố công nhận từ năm 2019. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh quảng bá và kết nối với doanh nghiệp du lịch. Tới đây, các hãng lữ hành, chuyên gia sẽ đến khảo sát, kết nối tại Chuyên Mỹ.

Mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị nông sản

Từ thực tế sản xuất tại địa phương, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tiến Thắng Nguyễn Xuân Trường cho biết, các chương trình phát triển nông sản an toàn, sản phẩm OCOP và kết nối tiêu thụ của thành phố đã giúp nông sản địa phương tiếp cận thêm nhiều thị trường. Xã hiện có các sản phẩm từ cốm và 17 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên.

Chủ tịch Hội Nông dân xã Tiến Thắng Nguyễn Xuân Trường kiến nghị thành phố có giải pháp hỗ trợ nông sản an toàn, sản phẩm OCOP đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện tiếp cận các trường học, bệnh viện, bếp ăn tập thể tại khu công nghiệp và những đơn vị có nhu cầu sử dụng thường xuyên. Đồng thời, cần hỗ trợ hợp tác xã, nhóm hộ nông dân hoàn thiện chất lượng, bao bì, khâu giao nhận và năng lực cung ứng để tham gia các kênh tiêu thụ ổn định, đúng quy định.

Cùng quan tâm đến việc nâng cao chất lượng và đầu ra cho nông sản, Chủ tịch Hội Nông dân xã Vật Lại Phùng Đức Quân phản ánh, một số cơ sở, hợp tác xã và hộ trồng rau, chuối còn lúng túng trong tìm hiểu chính sách, hoàn thiện hồ sơ an toàn thực phẩm, đăng ký VietGAP, sản phẩm hữu cơ, OCOP và mã QR truy xuất nguồn gốc. Ông kiến nghị thành phố tổ chức các nhóm tư vấn trực tiếp tại cơ sở, hỗ trợ người dân từ hoàn thiện quy trình sản xuất, hồ sơ, kiểm nghiệm, chứng nhận đến đăng ký sản phẩm và truy xuất nguồn gốc. Với những sản phẩm đã đáp ứng tiêu chuẩn, cần hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, siêu thị, hệ thống phân phối, đồng thời nâng cao kỹ năng bán hàng số và xây dựng thương hiệu.

Trao đổi về điều kiện cung ứng nông sản cho trường học, bệnh viện và bếp ăn tập thể, đại diện các sở, ngành cho biết, việc lựa chọn nhà cung cấp phải căn cứ hồ sơ pháp lý, điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Các hợp tác xã, nhóm hộ nông dân cần từng bước hoàn thiện chất lượng sản phẩm, bao bì, nhãn hàng hóa, quy trình bảo quản, vận chuyển, giao nhận và năng lực cung ứng. Các cơ quan chuyên ngành sẽ phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn, kết nối để hình thành nguồn cung thực phẩm an toàn phù hợp với điều kiện thực tế.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Hiền cũng nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch trong quản lý thực phẩm cung cấp cho bếp ăn trường học. Các đơn vị cung cấp cần đáp ứng tiêu chí về năng lực, quy trình vận hành, khả năng truy xuất và lưu trữ thông tin. Hợp tác xã có thể hoàn thiện tư cách pháp nhân, tổ chức dây chuyền sản xuất đáp ứng yêu cầu hoặc trở thành đối tác cung cấp nguyên liệu cho các nhà cung cấp chuyên nghiệp. Thành phố đồng thời cần quan tâm điều kiện tổ chức bếp ăn bán trú tại các xã, rà soát khó khăn về hạ tầng và quy trình để nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm.

Từ kinh nghiệm đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Sông Hồng Lê Văn Tám cho biết, Hợp tác xã đã nghiên cứu sản xuất ống hút từ rau củ thay thế ống hút nhựa, góp phần giảm rác thải nhựa dùng một lần. Sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao; năm 2025, hợp tác xã tham gia hội chợ tại Đức và Australia, qua đó ký được hợp đồng xuất khẩu.

Tuy nhiên, nhiều nông dân, hợp tác xã còn ít cơ hội tham gia xúc tiến thương mại ngoài Hà Nội, đặc biệt là ở nước ngoài; việc tìm kiếm thông tin, chuẩn bị sản phẩm theo yêu cầu thị trường và duy trì kết nối sau hội chợ còn khó khăn. Ông Lê Văn Tám kiến nghị thành phố có cơ chế lựa chọn, hỗ trợ các sản phẩm tiềm năng tham gia thường xuyên hội chợ, triển lãm và chương trình kết nối giao thương trong nước, quốc tế; đồng thời duy trì kết nối đối tác sau chương trình để tạo hợp đồng và thị trường tiêu thụ lâu dài.

Phát biểu tổng hợp tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cho biết, các ý kiến của đại biểu sẽ tiếp tục được tiếp thu, giao các cơ quan liên quan nghiên cứu, trả lời bằng văn bản đối với những nội dung chưa được trao đổi trực tiếp. Thành phố tiếp tục quan tâm phát triển nông nghiệp, chăn nuôi, làng nghề, đầu tư hạ tầng, bảo vệ môi trường, xử lý úng ngập, đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân.

Đối với sản xuất nông nghiệp và làng nghề, yêu cầu đặt ra là nâng cao giá trị sản xuất, tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích, phát triển các khu sản xuất tập trung và tăng cường kết nối giữa các cơ sở. Các sở, ngành và địa phương cần phối hợp chặt chẽ, tập trung tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để nông dân, hợp tác xã phát triển sản xuất, mở rộng thị trường, nâng cao giá trị nông sản và đóng góp tích cực vào tăng trưởng của Thủ đô.