Hòa giải viên là cầu nối giữa người dân và chính quyền

Lắng nghe để tháo gỡ mâu thuẫn từ cơ sở

Tại khu tái định cư ngõ 18, phố Phúc Hoa, phường Phú Thượng, Hà Nội mâu thuẫn từng nảy sinh khi một số hộ dân sử dụng sân và lối đi chung để đặt khung phơi quần áo, bày cây cảnh, dựng vật cản. Đỉnh điểm là việc một hộ trồng cây lớn giữa lối đi, gây khó khăn cho việc di chuyển của các gia đình xung quanh.

Nắm bắt sự việc, các thành viên Tổ hòa giải Tổ dân phố số 10 (nay là Tổ dân phố Phú Xá 1) đã gặp gỡ từng hộ để tìm hiểu nguyên nhân, lắng nghe nguyện vọng của các bên. Thay vì chỉ phân định đúng, sai, hòa giải viên phân tích quyền lợi, trách nhiệm của mỗi gia đình trong việc sử dụng không gian chung, đồng thời tổ chức cuộc gặp để các bên cùng trao đổi.

Sau nhiều lần vận động, hộ dân trồng cây đã tự nguyện di dời cây đến khu vực sân nhà sinh hoạt cộng đồng, trả lại lối đi chung. Vụ việc được tháo gỡ không chỉ giúp bảo đảm sinh hoạt của các hộ dân mà còn hạn chế nguy cơ bất đồng kéo dài, ảnh hưởng tình làng nghĩa xóm.

Theo bà Mai Thị Son, nguyên Bí thư Chi bộ kiêm Tổ trưởng Tổ hòa giải Tổ dân phố Phú Xá 1, người làm công tác hòa giải phải chủ động cập nhật kiến thức pháp luật, đồng thời hiểu phong tục, lối sống và tính cách của người dân địa phương. Pháp luật là căn cứ quan trọng, nhưng sự thấu hiểu hoàn cảnh và khả năng thuyết phục mới giúp các bên tìm được tiếng nói chung.

Từ câu chuyện trên có thể thấy, hòa giải viên không chỉ xuất hiện khi mâu thuẫn đã trở nên gay gắt. Việc thường xuyên gần gũi, lắng nghe và nắm bắt tình hình giúp họ phát hiện vấn đề từ sớm, kịp thời vận động các bên, hạn chế những bất đồng nhỏ phát triển thành tranh chấp phức tạp.

Ông Mai Văn Liên, nguyên hòa giải viên Tổ dân phố số 10 (nay là Tổ dân phố Phú Xá 1) có hơn 30 năm tham gia công tác hòa giải, bắt đầu từ năm 1992. Trong thời gian đó, ông từng tham gia giải quyết nhiều vụ việc liên quan đến tranh chấp đất đai, mâu thuẫn gia đình và xích mích giữa hàng xóm, láng giềng.

Theo ông Liên, muốn hòa giải hiệu quả, người thực hiện phải nắm vững pháp luật, hiểu tâm lý và hoàn cảnh của các bên, từ đó lựa chọn cách phân tích, vận động phù hợp. Quan trọng hơn, cần phát hiện mâu thuẫn ngay khi mới manh nha, không chờ đến lúc sự việc trở nên căng thẳng mới tìm cách giải quyết.

Kinh nghiệm này được ông vận dụng trong quá trình cùng các thành viên tổ hòa giải vận động người dân thực hiện chủ trương xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm trên phố Phú Xá. Do liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và sinh kế, các hộ dân cần được giải thích, trao đổi để hiểu rõ chủ trương trước khi triển khai.

Việc chủ động gặp gỡ, tuyên truyền và vận động từ sớm đã giúp người dân hiểu rõ hơn yêu cầu lập lại trật tự đô thị. Khi lực lượng chức năng triển khai giải tỏa, các hộ kinh doanh đồng thuận, không gây khó khăn cho quá trình thực hiện.

Thực tế tại phường Phú Thượng cho thấy, đối thoại và lắng nghe cũng là yếu tố quan trọng trong triển khai các nhiệm vụ phát triển đô thị.

Tại dự án mở rộng ngõ 343 An Dương Vương, việc chính quyền phối hợp với các tổ hòa giải cơ sở tại tổ dân phố tổ chức đối thoại, giải đáp những băn khoăn về giải phóng mặt bằng đã góp phần tạo sự đồng thuận để công trình hoàn thành. Câu chuyện này cho thấy khi ý kiến của người dân được lắng nghe và giải thích thấu đáo, các chủ trương chung sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để đi vào thực tế.

Kết nối người dân với chính quyền bằng niềm tin

Từng là cán bộ quân đội, ông Trần Hối, nguyên hòa giải viên Tổ dân phố số 9 (nay là Tổ dân phố Nam Thăng Long 1) có nhiều năm làm công tác vận động quần chúng. Gần 20 năm làm tổ trưởng dân phố cùng quá trình tham gia công tác chi bộ, mặt trận giúp ông tích lũy kinh nghiệm trong việc nắm bắt tình hình và giải quyết những vấn đề phát sinh tại cộng đồng.

Theo ông Hối, người làm hòa giải phải nắm chắc pháp luật, hiểu tâm lý mọi người và biết kết hợp giữa tình với lý. Họ cũng cần thường xuyên gần dân để nhận diện những bất ổn từ sớm, thay vì chỉ chờ người dân phản ánh hoặc vụ việc phát sinh hậu quả mới xử lý.

Cùng với gặp gỡ trực tiếp, các nhóm Zalo cộng đồng tại tổ dân phố đang trở thành kênh trao đổi thông tin nhanh chóng. Thông tin về chủ trương, chính sách được chuyển đến người dân kịp thời; những vấn đề phát sinh trong khu dân cư có thể được phản ánh sớm để tổ dân phố và các lực lượng liên quan nắm bắt.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hải, Trưởng ban Xây dựng Đảng phường Phú Thượng, nhiều mâu thuẫn được các tổ hòa giải phát hiện và giải quyết ngay từ đầu nên không phát sinh thành đơn thư kéo dài. Đây là lực lượng gần dân, hiểu dân và có vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định ở cơ sở.