Xây dựng văn hóa doanh nghiệp từ những giá trị bền vững

Một sản phẩm tốt có thể mở cánh cửa thị trường, nhưng chữ tín, tinh thần trách nhiệm và cách ứng xử mới là chìa khóa để tạo thành công cho doanh nghiệp vì giữ được đối tác, khách hàng lâu dài. Một doanh nghiệp có thể tăng trưởng nhanh nhờ thời cơ, song chỉ có nền tảng văn hóa vững chắc mới tạo dựng được niềm tin và sức sống lâu bền.

Thực tế cho thấy, xây dựng văn hóa doanh nghiệp ở nước ta đã có những chuyển biến, song khoảng cách từ nhận thức đến hành động vẫn còn khá dài. Tại Diễn đàn Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Văn hóa doanh nghiệp - Nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững”, tổ chức ngày 13-10 tại Hà Nội, dưới sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, những vấn đề này tiếp tục được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết đối với cộng đồng doanh nghiệp. Kết quả khảo sát 505 doanh nghiệp do Viện Phát triển doanh nghiệp thuộc VCCI và Blue C công bố cuối năm 2025 cho thấy, điểm trung bình về mức độ trưởng thành trong thực thi văn hóa doanh nghiệp đạt 43,84 điểm, tăng 4,12 điểm so với năm trước, nhưng chỉ 48,51% doanh nghiệp được khảo sát đạt từ cấp độ 4 trở lên trên thang sáu cấp. Những con số ấy phản ánh một thực tế: Văn hóa đã được quan tâm nhiều hơn, nhưng chưa thực sự trở thành nền tảng vận hành ở một số doanh nghiệp.

Trước hết, trở ngại nằm ở tư duy coi văn hóa doanh nghiệp là việc phụ, chưa phải một khoản đầu tư chiến lược. Khi áp lực doanh thu, chi phí, dòng tiền và đơn hàng luôn hiện hữu, nhiều doanh nghiệp ưu tiên mục tiêu trước mắt, trong khi những giá trị như liêm chính, hợp tác, sáng tạo và trách nhiệm xã hội cần thời gian để hình thành, bồi đắp...

Bởi vậy, xây dựng văn hóa doanh nghiệp trước hết phải bắt đầu từ người đứng đầu. Lãnh đạo không chỉ là người xác lập tầm nhìn mà còn phải trở thành tấm gương về liêm chính, giữ chữ tín, tôn trọng pháp luật và chịu trách nhiệm đến cùng với quyết định của mình. Văn hóa chỉ có sức thuyết phục khi được thể hiện trong những việc cụ thể: Không đánh đổi chất lượng lấy lợi nhuận trước mắt; không né tránh trách nhiệm khi sản phẩm có sai sót; không xem người lao động đơn thuần là chi phí, mà coi con người là nguồn lực tạo ra giá trị. Khi lời nói thống nhất với hành động, những chuẩn mực chung mới có thể trở thành niềm tin và thói quen của cả tổ chức.

Cùng với đó, mỗi doanh nghiệp cần chuyển các giá trị cốt lõi thành quy tắc vận hành có thể thực hiện và kiểm chứng. Minh bạch phải được thể hiện trong công khai thông tin, đánh giá hiệu quả công việc và xử lý vi phạm. Sáng tạo phải gắn với cơ chế tiếp nhận ý tưởng, thử nghiệm có kiểm soát và học hỏi từ sai sót. Trách nhiệm phải được đo bằng chất lượng sản phẩm, quyền lợi khách hàng, điều kiện làm việc và tác động đối với cộng đồng.

Đáng chú ý, Quyết định số 1157/QĐ-TTg ngày 26-6-2026 của Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh gắn với bản sắc dân tộc và tiếp cận tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới. Đây là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp cụ thể hóa những giá trị nhân văn, liêm chính, minh bạch, trách nhiệm, sáng tạo và hội nhập vào hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh.

Trong kỷ nguyên số, xây dựng văn hóa còn đòi hỏi tinh thần học tập liên tục, ứng dụng công nghệ có trách nhiệm và chủ động tiếp nhận các chuẩn mực quốc tế mà không đánh mất bản sắc Việt Nam.

Tôn vinh doanh nhân cũng là tôn vinh những giá trị cốt lõi của doanh nhân Việt Nam trong thời đại mới. Khi văn hóa trở thành nền nếp trong từng quyết định, từng sản phẩm và từng mối quan hệ, doanh nghiệp sẽ có một lợi thế mà đối thủ khó sao chép - đó là niềm tin, là chữ tín. Và đó cũng chính là nguồn lực nội sinh để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ vươn xa trên thị trường quốc tế, mà còn phát triển bền vững, đóng góp xứng đáng vào sự phồn vinh của đất nước.