Hát Môn: Từ lòng thành kính đến trách nhiệm giữ gìn di sản

Đây không chỉ là hoạt động hể hiện lòng tri ân các bậc tiền nhân mà còn khẳng định trách nhiệm của cộng đồng trong gìn giữ, phát huy giá trị di sản.

Nối dài mạch nguồn tri ân

Mở đầu buổi lễ là màn rước kiệu trang nghiêm của các di tích thuộc Hội Liên hiệp các di tích cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Trong không khí thành kính, đoàn rước thể hiện sự gắn kết giữa các địa phương có di tích gắn với cuộc khởi nghĩa, cùng hướng về cội nguồn lịch sử và tri ân công lao của Hai Bà Trưng cùng các tướng lĩnh.

Được thành lập năm 1992 với 11 di tích tham gia ban đầu, Hội Liên hiệp các di tích cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng đã từng bước phát triển, trở thành cầu nối trong việc liên kết, gìn giữ và phát huy giá trị các di tích. Đến nay, Hội có 20 di tích tham gia. Lễ rước kiệu với quy mô lớn được tổ chức lần thứ ba, tiếp tục khẳng định ý nghĩa của hoạt động kết nối cộng đồng, cùng chung trách nhiệm bảo tồn những giá trị lịch sử thiêng liêng.

Sau nghi thức rước kiệu, các đại biểu và nhân dân thành kính dâng hương tưởng niệm Hai Bà Trưng, bày tỏ lòng biết ơn đối với hai vị nữ anh hùng dân tộc đã lãnh đạo nhân dân đứng lên đấu tranh chống ách đô hộ phương Bắc, mở ra trang sử hào hùng trong lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phó Chủ tịch UBND xã Hát Môn Tô Xuân Quân đọc chúc văn tưởng niệm 1.986 năm Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, thể hiện lòng thành kính, tri ân công lao to lớn của Hai Bà trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc. Chúc văn đồng thời khơi dậy niềm tự hào về truyền thống lịch sử, văn hóa của quê hương, kêu gọi cán bộ và nhân dân tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đồng lòng, chung sức, nêu cao ý chí tự lực, tự cường, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Với người dân Hát Môn, việc tham gia các nghi lễ tưởng niệm Hai Bà Trưng đã trở thành một phần trong đời sống văn hóa tinh thần. Bà Nguyễn Thị Phương, 66 tuổi, người dân thôn Đông Thành, xã Hát Môn cho biết, hằng năm, người dân địa phương đều thành kính tổ chức các nghi lễ tưởng niệm Hai Bà. Để chuẩn bị cho ngày kỷ niệm Hai Bà hội quân, tế cờ khởi nghĩa, cờ, đèn và các vật phẩm phục vụ nghi lễ được chuẩn bị từ trước đó cả tháng.

Từ 4h30 sáng, bà Phương cùng nhiều người dân đã có mặt để chỉnh đốn đội hình, tham gia rước lễ, rước kiệu. Sau các nghi thức, nhân dân và đại biểu tiếp tục dâng hương tại di tích, dự lễ mít tinh kỷ niệm sự kiện lịch sử có ý nghĩa đặc biệt đối với quê hương.

Theo bà Phương, việc duy trì các nghi lễ truyền thống không chỉ thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với Hai Bà Trưng mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử quê hương, từ đó nâng cao ý thức gìn giữ những giá trị được cha ông trao truyền.

Không chỉ tại Hát Môn, hoạt động tri ân Hai Bà Trưng còn được duy trì ở nhiều địa phương có di tích thờ Hai Bà và các tướng lĩnh. Phó Chủ tịch UBND xã Liên Minh Nguyễn Hữu Minh cho biết, việc tổ chức dâng hương tại các di tích đã trở thành thông lệ hằng năm. Đây là dịp tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản lịch sử, văn hóa và giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ.

Trên địa bàn xã Liên Minh hiện có 5 di tích gắn với tín ngưỡng thờ Hai Bà Trưng và các tướng lĩnh, gồm đình Yên Châu, đình Trung Hà, đền Cổ Ngõa, đình Nại Sa và đền thờ Hai Bà Trưng tại thôn Vân Thủy. Những di tích này vừa lưu giữ dấu ấn lịch sử, vừa gắn bó với đời sống văn hóa, tâm linh của người dân địa phương.

Giữ gìn di sản từ trách nhiệm cộng đồng

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Nguyễn Trung Thành, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hát Môn nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử và giá trị văn hóa đặc biệt của vùng đất Hát Môn trong tiến trình cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng.

Theo sử liệu, năm 40 sau Công nguyên, sau khi hoàn tất công tác chuẩn bị, Trưng Trắc cùng em gái là Trưng Nhị đã chọn cửa sông Hát làm nơi hội quân, lập đàn thề, tế cáo trời đất trước khi xuất quân khởi nghĩa. Vùng đất Hát Môn vì thế gắn bó mật thiết với tên tuổi, sự nghiệp và khí phách anh hùng của Hai Bà Trưng. Dòng sông Hát cũng gắn với sự kiện Hai Bà tuẫn tiết sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại.

Trải qua nhiều thế hệ, nhân dân địa phương luôn gìn giữ, tôn tạo đền thờ, duy trì các nghi lễ truyền thống và trao truyền những giá trị văn hóa, tín ngưỡng tốt đẹp. Di tích đền Hát Môn không chỉ là địa chỉ tâm linh mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần quật cường và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Việc bảo tồn, phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt đền Hát Môn vì thế vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương.

Theo phong tục truyền thống, hằng năm, tại khu di tích đền Hát Môn diễn ra ba kỳ lễ chính. Ngày mùng 6 tháng Ba âm lịch là lễ giỗ Hai Bà; ngày mùng 4 tháng Chín âm lịch tưởng niệm sự kiện Hai Bà hội quân, lập đàn thề, tế trời đất trước khi ra trận; ngày 24 tháng Chạp âm lịch là lễ rước Mộc Dục, gắn với nghi thức tắm gội cho Hai Bà. Mỗi kỳ lễ mang ý nghĩa riêng, góp phần duy trì các nghi thức truyền thống, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.

Từ những người cao tuổi trực tiếp tham gia nghi lễ đến lớp trẻ tiếp nối truyền thống, việc gìn giữ di sản được thể hiện bằng những hành động cụ thể: chuẩn bị lễ hội, bảo vệ di tích, thực hành nghi lễ và kể lại câu chuyện lịch sử cho thế hệ sau. Sự tham gia của các địa phương có di tích liên quan đến cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng cũng góp phần mở rộng mối liên kết cộng đồng, nâng cao ý thức chung trong bảo tồn di sản.

Lễ dâng hương kỷ niệm 1.986 năm Hai Bà Trưng hội quân, tế cờ khởi nghĩa vì thế không chỉ là dịp tưởng nhớ quá khứ mà còn nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm với những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương. Khi lòng thành kính được cụ thể hóa bằng ý thức bảo tồn và sự chung tay của cộng đồng, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, góp phần bồi đắp niềm tự hào và tinh thần đoàn kết của các thế hệ người dân Hát Môn.