Hà Nội xây dựng nền hành chính hiện đại từ chính quyền 2 cấp

Từ tinh gọn bộ máy đến đổi mới phương thức quản trị

Ngày 1-7-2026 đánh dấu một năm thực hiện bước chuyển quan trọng khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai. Sau hơn một năm, thực tiễn tại nhiều địa phương của Hà Nội cho thấy, giá trị của mô hình mới không chỉ nằm ở việc giảm tầng nấc trung gian mà quan trọng hơn là tạo động lực đổi mới phương thức quản trị, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Việc phân cấp, phân quyền mạnh hơn giúp nhiều nhiệm vụ được giải quyết trực tiếp tại cơ sở, giảm thời gian, chi phí và các khâu trung gian cho người dân, doanh nghiệp. Cùng với đó, cải cách hành chính và chuyển đổi số được đẩy mạnh, từng bước hình thành phương thức điều hành dựa trên dữ liệu, quy trình điện tử và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Dương Nội ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Việc phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp đã góp phần xác định cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Dương Nội Cấn Thị Việt Hà chia sẻ, trong năm đầu vận hành, phường đã tiếp nhận, xử lý thông suốt 999 nhiệm vụ; thực hiện 423 thủ tục hành chính; giải quyết hơn 66.000 hồ sơ trước và đúng hạn; số hóa, cập nhật và kết nối dữ liệu hơn 11.000 thửa đất với cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Phường cũng hoàn thành giải phóng mặt bằng 3 dự án trọng điểm với sự đồng thuận cao của nhân dân.

Tại phường Xuân Đỉnh, UBND phường đã thực hiện 861 nhiệm vụ theo quy định và phân cấp của thành phố, trong đó có 526 nhiệm vụ theo luật định và 335 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền. Từ khi vận hành mô hình mới, phường đã ban hành hơn 342 văn bản chỉ đạo, điều hành; tiếp nhận và triển khai 36 quyết định ủy quyền cùng 18 quyết định giao quyền, bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả.

Những con số này cho thấy việc phân cấp, phân quyền đang từng bước chuyển quyền hạn, trách nhiệm và công việc về gần cơ sở. Theo Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Xuân Đỉnh Nguyễn Thường Sơn, người dân và doanh nghiệp là đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ việc phân cấp, phân quyền. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt góp phần nâng cao tính minh bạch cũng như chất lượng phục vụ.

Tại xã Ngọc Hồi, sự thay đổi còn thể hiện rõ ở tư duy lãnh đạo, điều hành. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Xuân Phong cho biết, địa phương chuyển từ “quản lý hành chính” sang “quản trị địa bàn, phục vụ và kiến tạo phát triển”. Phương châm “6 rõ” được triển khai đồng bộ. Trong các lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng, môi trường và giải phóng mặt bằng, xã thực hiện theo hướng “giao việc rõ người, bám việc đến cùng, chịu trách nhiệm kết quả”, chủ động đối thoại và xử lý từ sớm, từ xa.

Trong khi đó, việc rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm tầng nấc trung gian đã nâng cao tính chủ động của chính quyền phường Thượng Cát, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân tiếp cận dịch vụ công. Trong đó, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cũng có thêm không gian để đổi mới hoạt động, tăng cường giám sát, phản biện xã hội, phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền với nhân dân.

Hoàn thiện mô hình, lấy sự hài lòng làm thước đo

Những kết quả bước đầu là nền tảng quan trọng, song hơn một năm vận hành cũng cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mô hình, nhất là khi khối lượng công việc ở cấp xã tăng nhanh. Thực tiễn tại các địa phương cho thấy một số vấn đề về thể chế, phân cấp, phân quyền, nhân lực, dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật cần tiếp tục được tháo gỡ, để chính quyền 2 cấp vận hành ngày càng thông suốt.

Cụ thể việc thực hiện khối lượng lớn nhiệm vụ theo phân cấp đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tập trung giải quyết các vấn đề về quản lý đô thị, môi trường, trật tự công cộng và nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân. Định hướng thời gian tới tại các xã, phường là tiếp tục hoàn thiện bộ máy theo hướng tinh gọn, đẩy mạnh số hóa quy trình hành chính, nâng cao hiệu quả các nền tảng số và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai để phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn...

Thực tiễn tại các địa phương sau sáp nhập cũng cho thấy khối lượng công việc tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng về nhân lực, dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật. Việc kết nối, chia sẻ giữa cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa thật sự đồng bộ, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả chỉ đạo, điều hành. Đây là những khó khăn mang tính chuyển tiếp, cần được nghiên cứu và tháo gỡ kịp thời.

Để vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, cùng với đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển chính quyền số, thành phố cũng tiếp tục phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư; tiếp tục đổi mới mô hình quản trị theo hướng tinh gọn, hiện đại, minh bạch, dữ liệu hóa, nâng cao trách nhiệm giải trình và chất lượng phục vụ nhân dân. Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh phương châm: “Đã nói là làm; làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng”, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo năng lực điều hành của bộ máy chính quyền.

Từ thực tiễn hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng cho rằng, mô hình mới bước đầu phát huy hiệu quả song để thực sự trở thành trung tâm kiến tạo phát triển, thành phố cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp trong thời gian tới. Trong đó, trọng tâm là rà soát, đánh giá, phân loại các đơn vị hành chính cấp xã theo đặc thù từng khu vực, gồm vùng lõi đô thị, vùng đô thị hóa nhanh, vùng ven đô và vùng nông thôn xa trung tâm. Qua đó xác định khung bộ máy chuyên môn phù hợp; nghiên cứu xây dựng các đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm nhằm tạo động lực dẫn dắt, lan tỏa.

Bí thư Thành ủy yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền trên cơ sở năng lực thực thi của từng địa phương, gắn với phân bổ nguồn lực, nhất là nguồn thu và nhiệm vụ chi phù hợp với không gian, dư địa phát triển. Đồng thời, tiếp tục rà soát, sắp xếp các đầu mối bên trong theo hướng tinh gọn, không còn khâu trung gian; hoàn thiện mô hình tổ chức Đảng đồng bộ với hệ thống hành chính nhà nước và chuyển giao một số dịch vụ công cho doanh nghiệp, tổ chức xã hội thực hiện.

Cùng với đó, thành phố tập trung nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cơ sở; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực, xử lý nghiêm tình trạng chậm trễ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.

Từ thực tiễn hơn một năm vận hành, Hà Nội đang có những nền tảng quan trọng để tiếp tục xây dựng nền hành chính hiện đại. Đó cũng là cách để mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ dừng lại ở một cuộc cải cách về tổ chức, mà thực sự trở thành động lực đổi mới quản trị, đưa chính quyền ngày càng gần dân, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn, góp phần xây dựng Hà Nội văn minh, hiện đại, hiệu lực và hiệu quả.