Tạo sức sống mới cho nhà văn hóa

Tạo sức sống mới từ không gian chung

Những buổi tối cuối tuần, các thành viên Câu lạc bộ Chèo thôn Yên Mỹ lại cùng nhau luyện tập, gìn giữ những làn điệu truyền thống. Cùng với chèo, các câu lạc bộ dân vũ, bóng đá, cầu lông, bóng chuyền hơi, dưỡng sinh người cao tuổi... cho thấy nhu cầu sinh hoạt văn hóa, thể thao đa dạng của người dân. Đây cũng là cơ sở để Nhà văn hóa thôn Yên Mỹ phát huy vai trò không chỉ là nơi hội họp mà còn là không gian gắn kết cộng đồng.

Được xây dựng từ năm 2011, với diện tích 180m², Nhà văn hóa thôn Yên Mỹ lâu nay chủ yếu phục vụ hội họp, sinh hoạt đoàn thể và triển khai nhiệm vụ địa phương. Công trình chưa có sân khấu chuyên biệt, không gian đọc sách, giới thiệu truyền thống và hỗ trợ người dân tiếp cận tiện ích số cũng chưa được bố trí. Việc xây dựng lịch hoạt động chung, phân công lực lượng phối hợp tổ chức chưa đồng bộ.

Thực tế ấy cho thấy, một nhà văn hóa có thể đáp ứng nhu cầu hội họp, nhưng để trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng đúng nghĩa, cần có những hoạt động cụ thể, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng và được duy trì nền nếp.

Từ yêu cầu đó, mô hình “Nhà văn hóa - Sức sống mới” được triển khai tại Yên Mỹ theo Kế hoạch số 576/KH-SVHTT ngày 1-7-2026 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội và chỉ đạo của UBND xã Thuận An. Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã phối hợp với Phòng Văn hóa - Xã hội và thôn Yên Mỹ sắp xếp lại các khu vực chức năng, bố trí không gian sinh hoạt chung, xây dựng nội quy, bảng thông tin và công khai lịch hoạt động.

Cùng với việc duy trì các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao, nhà văn hóa có thêm tủ sách cộng đồng, không gian đọc, khu vực giới thiệu truyền thống của thôn và góc chuyển đổi số. Lịch sinh hoạt được xây dựng nhằm giúp các câu lạc bộ chủ động tham gia, đồng thời tạo cơ sở phối hợp, quản lý và sử dụng công trình hiệu quả hơn.

Bà Phạm Thị Chợ, thành viên Câu lạc bộ Chèo Yên Mỹ, vui mừng khi nhà văn hóa được sắp xếp lại, khang trang, sạch đẹp hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các thành viên tập luyện, giao lưu. Bà Chợ cho biết: "Với những người gắn bó cùng nghệ thuật chèo, không gian sinh hoạt phù hợp không chỉ đáp ứng nhu cầu văn nghệ mà còn góp phần duy trì một nét văn hóa truyền thống của quê hương".

Trưởng thôn Yên Mỹ Nguyễn Văn Quyết cho rằng, việc ra mắt mô hình vừa là niềm vui, niềm tự hào, vừa đặt ra trách nhiệm trong quản lý, khai thác nhà văn hóa. Điều quan trọng là không để nơi đây chỉ hoạt động khi có hội họp, lễ, Tết hay sự kiện lớn, mà phải trở thành địa chỉ quen thuộc để người dân gặp gỡ, học tập, rèn luyện sức khỏe và cùng gìn giữ bản sắc quê hương.

Nâng cao hiệu quả thiết chế văn hóa

Từ câu chuyện Yên Mỹ, vấn đề đặt ra không chỉ là làm mới một nhà văn hóa, mà còn là cách nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa trên địa bàn. Theo Phòng Văn hóa – Xã hội xã Thuận An, hiện xã có 45 nhà văn hóa và nhà sinh hoạt cộng đồng tại 22 thôn, tổ dân phố, gồm 39 nhà văn hóa và 6 nhà sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, một số công trình có diện tích nhỏ, xuống cấp, thiếu hạng mục phụ trợ, trang thiết bị chưa đồng bộ hoặc tần suất khai thác chưa cao.

Trong điều kiện nguồn lực đầu tư còn cần được cân đối, tổ chức hoạt động và phân định rõ trách nhiệm quản lý càng có ý nghĩa quan trọng. UBND xã Thuận An đã ban hành Quyết định số 2448/QĐ-UBND về Quy chế quản lý, sử dụng nhà văn hóa - khu thể thao thôn và nhà sinh hoạt cộng đồng tổ dân phố. Quy chế tạo cơ sở thống nhất trong quản lý, bảo vệ cơ sở vật chất, tổ chức hoạt động, khai thác công năng và xác định trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, cộng đồng dân cư.

Đây là hướng tiếp cận cần thiết, bên cạnh đầu tư, sửa chữa công trình, phải chú trọng cơ chế vận hành, người phụ trách, lịch hoạt động và khả năng huy động người dân tham gia. Với Yên Mỹ, tủ sách chỉ phát huy giá trị khi có người đọc; góc chuyển đổi số chỉ thiết thực khi người dân được hướng dẫn và sử dụng các tiện ích phù hợp; câu lạc bộ chỉ tạo sức sống khi duy trì được lực lượng và lịch sinh hoạt ổn định.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Thuận An Nguyễn Thanh Hương, mô hình là bước khởi đầu để đổi mới cách tổ chức, khai thác nhà văn hóa, đưa nơi đây trở thành không gian sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, học tập và kết nối cộng đồng. Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Thanh Hương nhấn mạnh: Hiệu quả của mô hình phải thể hiện qua hoạt động thường xuyên, sự duy trì của các câu lạc bộ và mức độ tham gia thực chất của người dân.

Từ mô hình điểm ở thôn Yên Mỹ, xã Thuận An tiếp tục đặt ra yêu cầu hoàn thiện cách quản lý, vận hành, nâng cao trách nhiệm của đơn vị chuyên môn, thôn và cộng đồng dân cư; đồng thời từng bước bổ sung cơ sở vật chất, phát triển các không gian sinh hoạt phù hợp với nhu cầu thực tế. Mỗi địa bàn có điều kiện và đặc điểm văn hóa riêng, vì vậy việc nhân rộng cần dựa trên cách làm phù hợp, không sao chép máy móc.

Sức sống của nhà văn hóa, suy cho cùng, không được quyết định bởi số lượng hạng mục được bố trí mà bởi những gì diễn ra bên trong mỗi ngày. Khi tiếng chèo tiếp tục ngân lên, các câu lạc bộ duy trì hoạt động, tủ sách có người đọc và tiện ích số đến gần hơn với người dân, nhà văn hóa mới thực sự trở thành ngôi nhà chung của cộng đồng.