Người không thích nửa vời

Tản văn của Nghiêm Huyền Vũ thiên về đề tài Hà Nội, đặc sệt chất Hà Nội và như được chưng cất từ Hà Nội. Nào là những chuyện về làng hoa Hà Nội. Nào là những chuyện quanh hồ Tây. Nào là những kỷ niệm ở bãi giữa sông Hồng. Nào là những quan sát về những con đường, con phố ở Thủ đô. Nào là những cảm xúc bừng rộ từ cây sưa hoa trắng... Tôi có cảm giác như anh đang muốn lưu giữ những gì thật cố hữu, thật riêng của vẻ đẹp Hà Nội đang mai một dần trong con mắt và tấm lòng của một người say và yêu Đông Đô - Thăng Long - Hà Nội đến hết mình, theo cách của mình.

Mà đâu chỉ có tản văn. Trước đó, Nghiêm Huyền Vũ còn là tác giả tập thơ “Hà Nội của tôi” và đồng tác giả (cùng với nhà thơ Phạm Đức) tập thơ “36 bài thơ Thăng Long - Hà Nội và lời bình” nữa.

Còn trong “36 bài thơ Thăng Long - Hà Nội và lời bình”, tôi thấy thú vị khi được thưởng thức nguyên bài thơ “Có phải em mùa thu Hà Nội” của nhà thơ Tô Như Châu. Về tác giả Tô Như Châu, Nghiêm Huyền Vũ nói: “Ông sinh ra và lớn lên ở Đà Nẵng, là người chưa một lần đặt chân đến Hà Nội. Thuở còn trẻ, trong xóm nhỏ của ông bên bờ biển Sơn Trà có những người con gái Hà Nội theo gia đình tìm đến định cư. Không biết thanh lịch của người Tràng An đậm đà đến mức nào, không biết mối quan hệ của người Tràng An ấy với ông đằm thắm đến đâu mà cho ông có đủ tình yêu Hà Nội, tình yêu mùa thu Hà Nội để viết nên bài thơ của mình. Ông viết bài thơ năm 1972, khi đất nước còn chia cắt, Hà Nội còn rất xa, bên kia chiến tuyến và chưa biết bao giờ đến được... Sau đó không lâu, nhạc sĩ Trần Quang Lộc đã phổ nhạc bài thơ này thành một ca khúc cùng tên. Thơ và nhạc của Tô Như Châu và Trần Quang Lộc có thể được ví như một thứ “song kiếm hợp bích” trong nghệ thuật vậy! Tôi tin ca khúc này sẽ còn đi cùng năm tháng.

Ngoài làm thơ, viết tản văn, Nghiêm Huyền Vũ còn viết truyện ngắn và dịch thơ. Riêng ở mảng dịch thuật, Nghiêm Huyền Vũ thành thạo tiếng Nga và tiếng Anh. Nghiêm Huyền Vũ vốn là “dân” vật lý, từng du học ở một trường đại học thuộc Liên Xô (cũ). Năm 1974, sau khi ra trường, anh vào bộ đội, công tác ở Viện Kỹ thuật quân sự. Năm 1992, ra quân với quân hàm Trung tá, anh chuyển công tác về Nhà xuất bản Thế giới. Từ 1998 cho đến lúc nghỉ hưu, anh là chuyên viên cao cấp thuộc Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo Trung ương). Có dạo anh là Thư ký tòa soạn của Tạp chí Vietnam Today - là một trong số tạp chí đầu tiên xuất bản bằng tiếng Anh ở Việt Nam.

Tôi nhận ra anh là con người không thích nửa vời khi một lần tham dự Ngày thơ Việt Nam ở Hải Dương, nghe anh đọc “Nửa vời”: “Vòng tay em nửa vời/ Ôm không tròn khát vọng/ Ánh mắt em nửa vời/ Nói không tròn đằm thắm/ Cái hôn em nửa vời/ Như chạm vào trái đắng/ Tình yêu em nửa vời/ Nửa như là gánh nặng/ Em ơi đường xa lắm/ Mái chèo em nửa vời/ Buồm em căng một nửa/ Biết bao giờ xa khơi...”.

Nghiêm Huyền Vũ bảo: “Đây là bài thơ gần như đầu tiên của tôi, được đăng báo đầu tiên của tôi, được viết vào cuối những năm 80 của thế kỷ trước. Cả đời tôi, từ lúc còn trẻ cho đến bây giờ, tôi vẫn nghĩ như thế. Và tôi sợ nhất sự nửa vời”.