Thiên Lộc phát huy lợi thế ven đô, xây dựng nông thôn mới

Từ sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển hoa, cây cảnh đến mở rộng thương mại, dịch vụ và kinh tế đêm, địa phương từng bước hình thành những hướng đi mới, tạo động lực xây dựng nông thôn mới gắn với quá trình đô thị hóa.

Chuyển đổi sản xuất, nâng cao giá trị kinh tế

Năm 2022, khi bắt tay nghiên cứu, phát triển nấm lim xanh, anh Lê Văn Hợp, Giám đốc HTX Thương mại và Dịch vụ Hải Nam, xã Thiên Lộc đã lựa chọn một hướng đi không dễ dàng. Từ việc đầu tư nhà xưởng, tìm kiếm nguồn giống đến học hỏi kỹ thuật nuôi trồng, anh từng bước xây dựng quy trình sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế.

Sau thời gian thử nghiệm, mô hình sản xuất nấm lim xanh của HTX từng bước đạt kết quả tích cực. Quy trình nuôi trồng được ứng dụng công nghệ cao, sản lượng tăng qua từng năm. Giai đoạn 2024-2025, sản lượng đạt khoảng 200-300kg/năm; năm 2026, HTX dự kiến nâng sản lượng lên khoảng 2.000kg. Đây là loại nấm cho giá trị kinh tế cao với giá ổn định khoảng 2 đến 3 triệu đồng mỗi kilogam.

Điểm đáng chú ý của mô hình không chỉ nằm ở giá trị kinh tế từ sản phẩm nấm lim xanh mà còn ở khả năng tận dụng nguồn nguyên liệu từ các cơ sở sản xuất mộc trên địa bàn. Cách làm này mở ra hướng liên kết giữa các hoạt động sản xuất, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu, giảm lãng phí và hướng tới hình thành chuỗi sản xuất tuần hoàn, thân thiện với môi trường.

Cùng với những mô hình ứng dụng công nghệ cao, nghề trồng hoa, cây cảnh cũng đang đem lại giá trị kinh tế đáng kể cho người dân Thiên Lộc. Sau khoảng 20 năm gắn bó với cây cảnh nghệ thuật, ông Lê Văn Huynh đã gây dựng bộ sưu tập khoảng 300 chậu cây, chủ yếu là sanh Nam Điền. Trong đó, tác phẩm “Cửu Long tranh châu” với chín thân cùng phát triển trên một gốc được ông dành nhiều công sức chăm sóc, tạo tác và có giá trị ước tính hàng tỷ đồng. Ông Huynh cho biết, năm 2012, ông mua cây khi còn ở dạng phôi với giá 150 triệu đồng. Qua nhiều năm uốn sửa, chăm sóc, tác phẩm hiện đạt khoảng 70% mức độ hoàn thiện theo ý tưởng của chủ nhân. Giá trị của cây không chỉ đến từ dáng thế mà còn là kết quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm, công sức và sự kiên trì của người trồng.

Trước đây, gia đình ông Huynh chủ yếu sản xuất nông nghiệp theo phương thức truyền thống. Khi quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, ông chuyển hướng sang trồng cây cảnh. Theo ông, cây cảnh có ưu thế là không đòi hỏi diện tích sản xuất lớn như nhiều loại cây trồng khác, trong khi một cây có dáng thế đẹp, được chăm sóc bài bản có thể mang lại giá trị hàng triệu đồng, thậm chí cao hơn nhiều lần.

Tuy nhiên, nghề này đòi hỏi người trồng phải có kiến thức, kinh nghiệm và khả năng đầu tư dài hạn. Anh Lê Đắc Tài, một người theo đuổi nghề cây cảnh tại Thiên Lộc, cho biết, có những cây phải chăm sóc nhiều năm, thậm chí hơn chục năm, mới đạt được dáng thế và giá trị như mong muốn. Người trồng phải thường xuyên theo dõi quá trình sinh trưởng, kiên trì tạo tác và chấp nhận thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Thiên Lộc Nguyễn Thị Lâm, quá trình đô thị hóa khiến diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy sản xuất. Người dân cần được tiếp cận những mô hình kinh tế mới, giảm sự phụ thuộc vào đất đai nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả và thu nhập ổn định. Chẳng hạn, thay vì sản xuất rau xanh theo phương thức truyền thống cần nhiều diện tích, người dân có thể nghiên cứu chuyển sang trồng rau thủy canh, ứng dụng công nghệ cao để tiết kiệm đất, kiểm soát chất lượng và nâng cao giá trị sản phẩm. Cùng với đó, việc kết nối các hộ sản xuất với doanh nghiệp, cơ sở phân phối và thị trường tiêu thụ sẽ góp phần hạn chế tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu đầu ra.

Bà Nguyễn Thị Lâm cho biết, Hội Nông dân và các tổ chức liên quan đã và đang phát huy vai trò đồng hành, hỗ trợ hội viên tiếp cận khoa học, công nghệ, mô hình sản xuất mới và nguồn vốn phù hợp.

Phát triển thương mại, dịch vụ gắn với đô thị hóa

Không chỉ chuyển đổi trong sản xuất, Thiên Lộc còn có nhiều điều kiện để phát triển thương mại, dịch vụ nhờ vị trí ven đô, hệ thống các trục giao thông lớn và lực lượng lao động đông đảo. Đặc biệt, lợi thế nằm gần Khu công nghiệp Thăng Long tạo ra nhu cầu đáng kể về ăn uống, mua sắm, vui chơi, giải trí và lưu trú. Trong bối cảnh công nghiệp, xây dựng đã chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế, địa phương xác định thương mại, dịch vụ là lĩnh vực cần được quan tâm khai thác hiệu quả hơn.

Hoạt động cho thuê nhà trọ phục vụ công nhân, người lao động đã trở thành nguồn thu nhập của một bộ phận người dân khi diện tích đất nông nghiệp giảm. Cùng với đó, các dịch vụ phục vụ đời sống dân cư cũng có dư địa phát triển. Trên thực tế những năm gần đây đã có lực lượng lao động đáng kể chuyển sang các ngành nghề: Kinh doanh ăn uống, vệ sinh công nghiệp, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, người làm việc văn phòng và phụ nữ sau sinh…

Đáng chú ý, kinh tế đêm đang được Thiên Lộc xác định là một hướng khai thác tiềm năng của địa phương ven đô. Mới đây, xã tổ chức Lễ hội mùa thu với 60 gian hàng, giới thiệu khoảng 1.000 sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của địa phương và các tỉnh, thành phố. Sự kiện không chỉ tạo không gian giao lưu văn hóa, mua sắm mà còn mở thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, kết nối cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh với người tiêu dùng.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc Nguyễn Hùng Dũng, sau 3 ngày cao điểm, tổng lượng người tham gia các hoạt động tại lễ hội được UBND xã ước khoảng 30.000 lượt. Con số này cho thấy sức hút của các hoạt động văn hóa, thương mại khi được tổ chức phù hợp với nhu cầu của người dân và khả năng kết nối của địa phương.

“Từ kết quả bước đầu, Thiên Lộc có cơ sở nghiên cứu tổ chức các hoạt động thương mại, văn hóa, giải trí vào buổi tối theo hướng thường xuyên, có trọng tâm, thay vì chỉ tập trung vào những sự kiện ngắn ngày. Với lượng lớn công nhân, người lao động làm việc tại Khu công nghiệp Thăng Long, nhu cầu sử dụng dịch vụ ngoài giờ làm việc có thể trở thành thị trường tiềm năng cho các hộ kinh doanh và doanh nghiệp địa phương”, ông Dũng cho biết.

Theo Văn phòng Điều phối các Chương trình Mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, xây dựng nông thôn mới ở Thiên Lộc nói riêng và khu vực ngoại thành Hà Nội nói chung không chỉ dừng ở hoàn thiện hạ tầng mà còn đòi hỏi đổi mới phương thức phát triển, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân. Phát huy đúng lợi thế, lựa chọn hướng đi phù hợp và huy động hiệu quả nguồn lực trong cộng đồng sẽ là những yếu tố quan trọng để các địa phương xây dựng diện mạo nông thôn hiện đại, năng động, nhưng vẫn bảo đảm chất lượng sống và lợi ích thiết thực cho người dân.