Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội: Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng tất cả trách nhiệm và trái tim

Phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trò chuyện với Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố Hà Nội, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội về những kết quả đạt được, khó khăn, vướng mắc và các giải pháp đẩy nhanh tiến độ, quyết tâm hoàn thành mục tiêu đề ra, góp phần trả lại tên tuổi cho các liệt sĩ, đáp lại mong mỏi của thân nhân sau nhiều năm chờ đợi.

Chủ động, quyết liệt trong từng nhiệm vụ

- Thưa đồng chí, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội) đã lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ này như thế nào?

- Trước hết, phải khẳng định, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không đơn thuần là nhiệm vụ hành chính hay chuyên môn, đối với Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là “mệnh lệnh từ trái tim”, là trách nhiệm và lời hứa danh dự của thế hệ hôm nay trước các Anh hùng liệt sĩ, thân nhân người có công.

Ngay khi Ban Chỉ đạo quốc gia phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, với vai trò Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, đã chủ động tham mưu với thành phố tổ chức triển khai với quyết tâm cao nhất. Chúng tôi xác định phải phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, phân công rõ trách nhiệm, thường xuyên giao ban, kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm, kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Cùng với đó, lực lượng vũ trang Thủ đô đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, rà soát, chuẩn hóa dữ liệu về liệt sĩ, định danh từng phần mộ, kết nối, chia sẻ thông tin phục vụ xác minh danh tính. Quá trình khảo sát, thu thập thông tin và lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ để giám định ADN được thực hiện nghiêm theo quy trình kỹ thuật, thực hiện các khâu khai quật, lấy mẫu, niêm phong bảo đảm sự cẩn trọng, kính cẩn và tôn nghiêm, không để xảy ra sai sót.

Chúng tôi xác định, chỉ cần còn một phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin là chưa tròn trách nhiệm với nhân dân, với lịch sử. Do đó, bằng tất cả quyết tâm, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tiếp tục “chạy đua với thời gian”, trả lại tên tuổi cho các Anh hùng liệt sĩ và mang lại sự an lòng cho thân nhân gia đình.

- Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin trên địa bàn Thủ đô đã đạt những kết quả gì, thưa đồng chí?

- Với tinh thần “khẩn trương, quyết liệt, khoa học và nhân văn”, chúng tôi đã tham mưu cho Ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chỉ đạo các lực lượng triển khai đồng bộ công tác tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trong thời gian chưa đầy 2 tháng, thành phố Hà Nội đã tập trung, huy động hơn 3.000 người tham gia các tổ đội lấy mẫu, triển khai nhiều giải pháp đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, về đích sớm trước 15 ngày so với chỉ đạo của Ban Chỉ đạo thành phố (trước ngày 10-10-2026); hoàn thành sớm trước 3 tháng so với kế hoạch của Ban Chỉ đạo quốc gia (trước ngày 31-12-2026).

Các lực lượng đã tổ chức lấy mẫu 4.468 mộ liệt sĩ (đạt 100% kế hoạch), trong đó có 3.672 mộ đủ điều kiện lấy mẫu đạt 81,18% và 796 mộ không đủ điều kiện lấy mẫu; tổ chức lưu trữ, bảo quản, bàn giao 3.678 mẫu hài cốt liệt sĩ tới Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam bảo đảm đúng theo quy trình. Đối với công tác lấy mẫu thân nhân liệt sĩ, Công an thành phố và UBND các xã, phường đã nhanh chóng xây dựng kế hoạch, thành lập các tổ công tác chuyên trách, phân công nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, cập nhật lên hệ thống dữ liệu dân cư quốc gia là 38.989 trường hợp. Đến ngày 23-9-2026, đã thu nhận 15.230 mẫu ADN theo danh sách đăng ký.

Vượt khó, chạy đua với thời gian

- Quá trình thực hiện, có những khó khăn, vướng mắc nào và sự phối hợp giữa Bộ Tư lệnh Thủ đô với Công an thành phố, các địa phương và nhân dân đã được triển khai như thế nào, thưa đồng chí?

- Phải khẳng định rằng, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là cuộc chạy đua khắc nghiệt với thời gian. Càng lùi xa thời điểm chiến tranh, những khó khăn về hồ sơ, thực địa và yêu cầu kỹ thuật càng lớn.

Trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhiều phần mộ được quy tập từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Trải qua nhiều thập kỷ, các nghĩa trang liệt sĩ có phần mộ chưa xác định được thông tin đã nhiều lần cải tạo, di chuyển, tôn tạo, kiên cố hóa; địa giới hành chính và hạ tầng thay đổi, khiến nhiều mốc dấu thực địa không còn nguyên vẹn, một số sơ đồ lưu trữ gốc không còn hoàn toàn trùng khớp với thực trạng hiện nay. Trong khi đó, nhân chứng lịch sử ngày càng ít, nhiều người tuổi cao hoặc đã từ trần; hồ sơ qua các thời kỳ có nơi thất lạc, phân tán, thông tin chưa đầy đủ; hài cốt được chôn cất lâu năm, nên một số mẫu xương bị phân hủy, gây khó khăn cho việc lấy mẫu sinh phẩm. Bên cạnh đó, ở giai đoạn đầu, sự liên thông dữ liệu chưa hoàn toàn đồng bộ, một số khâu tra cứu, đối soát thân nhân vẫn phải thực hiện thủ công.

Bộ Tư lệnh Thủ đô đã phối hợp với Công an thành phố trong thu nhận mẫu ADN thân nhân, khai thác, kết nối dữ liệu phục vụ đối sánh, xác minh danh tính liệt sĩ. Công an xã, phường phát huy lợi thế gần dân, hỗ trợ vận động, thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân trực hệ. Các địa phương chịu trách nhiệm phối hợp bảo đảm thực địa, an ninh, trật tự, mặt bằng và lực lượng tại chỗ, tạo điều kiện để các đội công tác triển khai rà soát, khai quật, lấy mẫu tại nghĩa trang và hỗ trợ các hoạt động tại cơ sở. Đặc biệt, sự tham gia của nhân dân và thân nhân liệt sĩ có ý nghĩa rất quan trọng. Nhiều người đã cung cấp tư liệu, hình ảnh, ký ức về quá trình quy tập, di chuyển phần mộ; các gia đình liệt sĩ tích cực cung cấp mẫu ADN và thông tin liên quan, góp phần bổ sung nguồn dữ liệu phục vụ xác minh.

- Chặng đường còn lại của Chiến dịch “500 ngày đêm” không còn dài, trong khi khối lượng công việc vẫn rất lớn. Bộ Tư lệnh Thủ đô xác định những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào để đẩy nhanh tiến độ, quyết tâm hoàn thành tốt mục tiêu đề ra?

- Trong thời gian tới, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tập trung đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu theo từng giai đoạn; đề cao trách nhiệm người đứng đầu, thực hiện nghiêm phương châm “6 rõ”. Đồng thời, tập trung giải quyết dứt điểm các “điểm nghẽn” về kỹ thuật và hạ tầng chuyển đổi số, bảo vệ chất lượng mẫu sinh phẩm và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, đối soát dữ liệu. Chúng tôi làm tốt công tác phối hợp với Công an thành phố, Sở Y tế và các cơ quan liên quan để thu nhận mẫu ADN thân nhân, tăng cường kết nối dữ liệu phục vụ xác định danh tính; huy động lực lượng công an xã, phường, các đoàn thể “đi từng ngõ, gõ từng nhà” thu nhận mẫu sinh phẩm của các thân nhân trực hệ; tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất về thủ tục, phương tiện di chuyển đối với các thân nhân đã cao tuổi, bảo đảm không bỏ sót bất kỳ một nguồn thông tin di truyền quý giá nào.

Chúng tôi hiểu rằng, phía sau mỗi dòng hồ sơ, mỗi tấm bia “chưa rõ thông tin” là sự ngóng trông đằng đẵng của những người mẹ, người vợ, người con và thân nhân các gia đình liệt sĩ. Có những người mẹ trước khi nhắm mắt vẫn đau đáu mong được đón con về, thắp cho con nén hương tại quê nhà. Chúng tôi xin hứa từ “mệnh lệnh trái tim” sẽ vượt nắng, thắng mưa, dồn tâm sức, trí tuệ, ứng dụng công nghệ, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng để đẩy nhanh việc xác định danh tính liệt sĩ.

Sự mong ngóng, hy vọng, tin tưởng của các gia đình là động lực để cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thủ đô tiếp tục vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội nguyện làm hết sức mình để ngày càng có thêm nhiều liệt sĩ được trả lại tên tuổi, đáp lại sự mong mỏi của các gia đình.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!