“Dấu ấn thời gian”: Đưa những thước phim tài liệu quý giá lên sóng truyền hình Hà Nội

“Một đất nước không có phim tài liệu giống như một gia đình không có album ảnh”. Đây là câu nói của đạo diễn Patricio Guzmán được đặt trang trọng tại Hãng Phim tài liệu và khoa học trung ương từ nhiều năm nay. Câu nói ngắn gọn, đúng nhất về giá trị của phim tài liệu đối với ký ức của một quốc gia.

Trong album của mỗi gia đình, những bức ảnh giúp thế hệ sau hình dung cha mẹ, ông bà mình đã từng sống thế nào. Với một đất nước, phim tài liệu làm công việc tương tự bằng hình ảnh chuyển động. Máy quay đã có mặt trong chiến tranh, trong những ngày đầu hòa bình, trên các công trường, giữa phố phường Hà Nội, tại những làng quê, bên những nhân vật lịch sử và trong những chuyển động âm thầm của đời sống.

Từ tháng 10-2026, nhiều thước phim như thế sẽ trở lại trên sóng truyền hình Hà Nội trong vệt phim tài liệu “Dấu ấn thời gian”, thuộc chương trình hợp tác giữa Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội và Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nhằm tuyển chọn, giới thiệu và phổ biến các tác phẩm điện ảnh Việt Nam.

“Dấu ấn thời gian” lựa chọn những bộ phim có giá trị nghệ thuật, giá trị tư liệu và vị trí đáng ghi nhận trong lịch sử phim tài liệu Việt Nam. Các tác phẩm có chủ đề đa dạng, về Hà Nội, lịch sử, danh nhân, văn hóa, di sản đến những chuyển động của đời sống xã hội.

Trong những tuần đầu tiên, “Dấu ấn thời gian” sẽ đưa đến khán giả các bộ phim “Bác sĩ Trần Duy Hưng - một người Hà Nội”, “Chốn quê”, “Nước về Bắc Hưng Hải”, “Hồ Chí Minh, chân dung một con người”. Mỗi tác phẩm mở ra một lát cắt của lịch sử, từ chân dung những con người gắn với vận mệnh đất nước đến đời sống làng quê và những công trình từng làm thay đổi diện mạo đồng bằng Bắc Bộ.

Đặc biệt, hai bộ phim “Chốn quê” và “Nước về Bắc Hưng Hải” được lựa chọn trong một thời điểm có nhiều sự tương ứng với những vấn đề Hà Nội đang quan tâm. Câu chuyện về nông thôn, đất đai, nguồn nước và công trình thủy lợi từ những thước phim cũ gợi ra cách nhìn mới về quy hoạch, chống ngập úng, bảo vệ môi trường và mối quan hệ giữa đô thị với vùng phụ cận.

Phim tài liệu đang nhận được sự quan tâm tích cực của công chúng đương đại, trong đó có khán giả trẻ. Tại Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam năm 2026, đại diện Hãng Phim tài liệu và khoa học trung ương cho biết, lượng người xem ngày càng tăng, trong đó có nhiều người trẻ. Những câu chuyện chân thực, gần với đời sống vẫn là thế mạnh giúp phim tài liệu tìm được sự đồng cảm của công chúng.

Với “Gen Z”, những hình ảnh về Hà Nội năm 1972, thời kỳ bao cấp hay những ngày đầu đổi mới là những lát cắt lịch sử mà họ không trực tiếp trải qua. Qua phim tài liệu, những năm tháng ấy hiện lên qua hình ảnh, con người và đời sống cụ thể, giúp quá khứ trở nên gần gũi hơn.

Đó cũng là hướng mà chương trình “Dấu ấn thời gian” đặt ra khi đưa những tác phẩm được lưu giữ trong kho điện ảnh trở lại với công chúng. Mỗi bộ phim được chiếu lại là thêm một cơ hội để những giá trị tư liệu, nghệ thuật của điện ảnh Việt Nam được tiếp nhận trong bối cảnh hôm nay.

Bảo quản phim là gìn giữ ký ức; đưa phim trở lại với khán giả là tiếp tục làm cho ký ức ấy có đời sống. Qua chương trình “Dấu ấn thời gian”, những thước phim của các thế hệ đi trước có thêm cơ hội đến với công chúng hôm nay, góp phần giúp người xem hiểu hơn về lịch sử, con người và những chặng đường đất nước đã đi qua.