Để sản phẩm OCOP Hà Nội bán được trên “chợ số”

Từ câu chuyện sản phẩm đến năng lực cạnh tranh

Hà Nội vừa kích hoạt Chương trình “Gian hàng số – nâng tầm thương nhân Thủ đô” và ra mắt kênh TikTok “OCOP Hà Nội” mở thêm một hướng tiếp cận thị trường cho sản phẩm đặc trưng, sản phẩm làng nghề của Thủ đô. Thông qua video ngắn, livestream và hoạt động kết nối với các nhà sáng tạo nội dung, những sản phẩm vốn quen thuộc ở các cửa hàng truyền thống có cơ hội tiếp cận nhóm khách hàng rộng hơn.

Chị Vũ Thị Hường, cửa hàng bánh tẻ, bánh nếp Cô Hạnh, phường Giảng Võ cho rằng, khi những sản phẩm này được đưa lên môi trường số, khả năng lan tỏa sẽ rộng hơn, giúp nhiều người tiêu dùng biết đến sản phẩm. Đây là cơ hội để những món bánh truyền thống tiếp cận thêm khách hàng ngoài phạm vi địa bàn quen thuộc.

Tuy nhiên, đưa sản phẩm lên môi trường số mới chỉ là bước khởi đầu. Trong không gian mua sắm mà người tiêu dùng có thể nhanh chóng so sánh nhiều sản phẩm, quyết định mua hàng không chỉ phụ thuộc vào hình ảnh đẹp hay câu chuyện hấp dẫn. Chất lượng phải ổn định, thông tin phải minh bạch, giá bán hợp lý và trải nghiệm giao dịch phải đáp ứng kỳ vọng của khách hàng. Đây mới là những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh lâu dài của sản phẩm OCOP trên thị trường trực tuyến.

Theo ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam, người tiêu dùng có thể đã biết đến một số sản phẩm OCOP riêng lẻ, nhưng khi muốn tìm hiểu tổng thể về sản phẩm OCOP Hà Nội, họ chưa có một địa chỉ tập trung để dễ dàng tra cứu. Việc ra mắt kênh TikTok “OCOP Hà Nội”, gắn với các hashtag “OCOP Hà Nội” và “Hà Nội vươn mình”, hướng tới tạo điểm kết nối để người dùng trên cả nước tìm thấy thông tin về sản phẩm, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất của Thủ đô.

Cũng theo ông Nguyễn Lâm Thanh, TikTok Shop phát triển mô hình thương mại điện tử khám phá, trong đó video ngắn, livestream và nội dung của nhà sáng tạo có thể giúp người tiêu dùng biết đến sản phẩm mà trước đó họ chưa từng tìm kiếm, hiểu thêm giá trị sản phẩm và hình thành nhu cầu mua sắm mới. Với sản phẩm OCOP và làng nghề, đây là cơ hội để những giá trị văn hóa, kỹ nghệ và lợi thế bản địa tiếp cận thị trường rộng hơn.

Dù vậy, sự chú ý trên môi trường số không đồng nghĩa với sức mua thực tế. Một video có lượng xem cao có thể giúp sản phẩm được nhiều người biết đến, nhưng nếu thông tin thiếu rõ ràng, hình ảnh khác biệt quá nhiều so với hàng thực tế hoặc giá bán chưa tương xứng với giá trị nhận được, khách hàng vẫn có thể dừng lại trước khi đặt hàng.

Đối với sản phẩm OCOP, bài toán đầu tiên là bảo đảm chất lượng đồng đều giữa các lô hàng. Đặc trưng của nhiều sản phẩm địa phương nằm ở phương thức chế biến, nguyên liệu và kỹ thuật thủ công. Tuy nhiên, khi thị trường mở rộng, cơ sở sản xuất phải có khả năng đáp ứng số lượng đơn hàng tăng lên mà vẫn duy trì chất lượng đã cam kết. Việc quảng bá thành công nhưng năng lực cung ứng không theo kịp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của sản phẩm và người bán.

Bao bì cũng cần được nhìn nhận như một yếu tố cạnh tranh, không chỉ là phần hoàn thiện hình thức. Sản phẩm bán trực tuyến phải có khả năng bảo quản, đóng gói và vận chuyển phù hợp; thông tin về thành phần, nguồn gốc, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản cần được thể hiện rõ ràng theo quy định áp dụng. Với sản phẩm thực phẩm, đặc sản địa phương, yêu cầu này càng quan trọng bởi chất lượng khi đến tay khách hàng phụ thuộc cả vào quy trình sản xuất lẫn điều kiện giao nhận.

Bên cạnh đó, giá bán cần được tính toán trên cơ sở chi phí sản xuất, đóng gói, vận chuyển và các chi phí phát sinh trong quá trình kinh doanh trên nền tảng. Nếu chỉ cạnh tranh bằng giảm giá hoặc khuyến mại ngắn hạn, chủ thể OCOP có thể gia tăng đơn hàng nhưng chưa chắc cải thiện hiệu quả kinh doanh. Ngược lại, nếu mức giá cao hơn mặt bằng chung, người bán cần làm rõ những giá trị tạo nên sự khác biệt, từ nguyên liệu, quy trình sản xuất đến chất lượng và dịch vụ.

Không chỉ mở gian hàng, phải làm chủ hoạt động kinh doanh số

Một trong những yêu cầu đặt ra khi phát triển thương mại điện tử là giúp các chủ thể OCOP chuyển từ cách bán hàng dựa nhiều vào kinh nghiệm sang phương thức kinh doanh có quy trình và khả năng đo lường hiệu quả.

Theo ông Trần Đức Hải, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, Chương trình “Gian hàng số – nâng tầm thương nhân Thủ đô” hướng tới tăng khả năng hiện diện của sản phẩm trên môi trường số, nâng cao năng lực thương mại điện tử và mở rộng kết nối thị trường. Nhà nước không trực tiếp bán hàng, nhận đơn hay thực hiện nghĩa vụ của người bán, mà đóng vai trò tạo môi trường, kết nối nguồn lực và hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh.

Theo nội dung hợp tác được công bố tại lễ kích hoạt, TikTok Shop sẽ phối hợp hỗ trợ đào tạo nhà bán hàng, hướng dẫn vận hành gian hàng, xây dựng video, tổ chức livestream, kết nối nhà sáng tạo nội dung và sử dụng các công cụ của nền tảng. Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phát huy thế mạnh truyền thông đa phương tiện để giới thiệu sản phẩm, lan tỏa câu chuyện của người làm nghề và hỗ trợ hoạt động quảng bá.

Đây là những nguồn lực cần thiết, nhất là với các cơ sở sản xuất nhỏ, hộ kinh doanh và nghệ nhân chưa có nhiều kinh nghiệm bán hàng trực tuyến. Tuy nhiên, hiệu quả hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng kiến thức vào hoạt động kinh doanh thường xuyên, thay vì chỉ tham gia một vài phiên livestream hoặc mở gian hàng trong thời gian đầu.

Các chủ thể cần chủ động hoàn thiện hình ảnh, mô tả sản phẩm, chính sách bán hàng; theo dõi lượng người xem, tỷ lệ chuyển đổi thành đơn hàng, phản hồi của khách hàng và tỷ lệ mua lại để điều chỉnh cách tiếp cận. Việc vận hành gian hàng cũng phải gắn với kiểm soát tồn kho, thời gian xử lý đơn, đóng gói, giao nhận và giải quyết khiếu nại. Đây là những khâu ít xuất hiện trong các video quảng bá nhưng lại tác động trực tiếp đến trải nghiệm mua sắm.

Đặc biệt, minh bạch thông tin và trách nhiệm với người tiêu dùng phải là nguyên tắc xuyên suốt. Theo định hướng của Sở Công Thương Hà Nội, sản phẩm tham gia kênh cần đáp ứng điều kiện lưu thông trên thị trường, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và tuân thủ quy định chuyên ngành. Việc lựa chọn giới thiệu sản phẩm trên từng nội dung cũng phải phù hợp với chủ đề và điều kiện của nhà bán hàng. Mỗi chủ thể vẫn chịu trách nhiệm về chất lượng, giá bán, tồn kho, giao nhận và chăm sóc khách hàng đối với sản phẩm của mình.

Về phía cơ quan quản lý và các đơn vị đồng hành, yêu cầu tiếp theo là duy trì hỗ trợ sau lễ ra mắt, tập trung vào những vướng mắc thực tế của người bán. Việc đánh giá chương trình cần vượt ra ngoài số lượng video, lượt xem hay mức độ tương tác, hướng tới những kết quả cụ thể hơn: số nhà bán hàng duy trì hoạt động, khả năng tiếp cận khách hàng mới, chất lượng vận hành và hiệu quả tiêu thụ sản phẩm.

Thương mại điện tử không thay thế những điều kiện căn bản của hoạt động sản xuất, kinh doanh, mà khiến các yêu cầu ấy trở nên rõ ràng hơn. Với sản phẩm OCOP Hà Nội, cơ hội mở rộng thị trường chỉ có thể chuyển thành lợi ích bền vững khi câu chuyện quảng bá đi cùng chất lượng thực, thông tin đáng tin cậy và dịch vụ chuyên nghiệp.