Chủ động tra cứu bảo hiểm y tế để tránh bị lừa đảo

Từ tháng 9/2026, hệ thống bảo hiểm xã hội đã và đang từng bước sử dụng số định danh cá nhân hoặc số căn cước công dân (CCCD) thay cho mã số bảo hiểm xã hội (BHXH) khi dữ liệu của người tham gia đã được đồng bộ, xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Đây chủ yếu là sự thay đổi về phương thức định danh trên hệ thống, mà không làm thay đổi quá trình tham gia BHXH, BHYT hay quyền lợi khám chữa bệnh của người tham gia. Đối với học sinh, sinh viên, việc hệ thống chuyển sang sử dụng số định danh cá nhân hoặc số CCCD cũng không đồng nghĩa với việc phải tham gia lại BHYT hoặc thực hiện thủ tục mới chỉ vì thay đổi phương thức định danh. Tuy nhiên, nhiều bậc phụ huynh không nắm rõ thông tin, tạo kẽ hở cho kẻ xấu có thể lợi dụng.

Mới đây, Cục An ninh mạng (Bộ Công an) đã phát cảnh báo về tình trạng giả danh cán bộ bảo hiểm, nhân viên nhà trường hoặc cơ quan nhà nước, thông báo thẻ BHYT của trẻ “bị lỗi”, “chưa đồng bộ dữ liệu”, “chưa được tích hợp” hoặc “sắp hết hạn” để yêu cầu phụ huynh cập nhật, tích hợp thông tin BHYT trên VNeID, VssID. Sau khi tạo được sự tin tưởng, đối tượng có thể đề nghị kết bạn qua Zalo, gọi video và hướng dẫn nạn nhân thực hiện các thao tác trên điện thoại.

Để tăng mức độ tin cậy, các đối tượng gửi đường link, mã QR hoặc yêu cầu cài ứng dụng không rõ nguồn gốc với lý do “xác thực”, “tích hợp thông tin” hoặc “nộp phí xử lý hồ sơ”. Nếu làm theo, người dùng có nguy cơ bị cài phần mềm độc hại, bị chiếm quyền kiểm soát thiết bị, đánh cắp thông tin cá nhân, tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng và các dữ liệu quan trọng khác.

Thủ đoạn này cũng có thể dẫn trực tiếp đến việc mất tiền. Việc quét mã QR hoặc thực hiện giao dịch theo hướng dẫn có thể khiến tiền được chuyển vào tài khoản do đối tượng kiểm soát. Khi giao dịch hoàn tất, việc thu hồi tiền có thể gặp nhiều khó khăn.

Cơ quan chức năng khuyến cáo phụ huynh không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc mã OTP cho người lạ; không truy cập đường link, cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc, quét mã QR hoặc chuyển tiền theo hướng dẫn qua điện thoại. Khi nhận được cuộc gọi liên quan đến BHYT, hồ sơ học sinh hoặc các khoản thu, phụ huynh cần bình tĩnh và xác minh trực tiếp với nhà trường, cơ quan bảo hiểm hoặc cơ quan có thẩm quyền qua các kênh chính thức.

Trường hợp đã cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền, người dân cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để đề nghị hỗ trợ khóa tài khoản, ngăn chặn giao dịch nếu còn khả năng; đồng thời lưu giữ số điện thoại, tin nhắn, đường link, mã QR, thông tin tài khoản nhận tiền và sao kê giao dịch để cung cấp cho cơ quan công an khi trình báo.

Cơ quan chức năng lưu ý nguyên tắc “4 không - 1 chủ động”: không vội tin, không cung cấp thông tin, không truy cập hoặc cài đặt theo hướng dẫn của người lạ, không chuyển tiền và chủ động xác minh thông tin qua các kênh chính thức.

Để phòng tránh lừa đảo có thể xảy ra, người dân nên chủ động kiểm tra xem thông tin BHYT của con em mình đã được cập nhật trên các nền tảng điện tử hay chưa, kiểm tra giá trị sử dụng, thời hạn thẻ, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu.

Theo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam khuyến cáo các bậc phụ huynh sau khi đóng BHYT cho năm học mới, cần kiểm tra lại thông tin của con trên bảo hiểm thay vì chờ đến khi phát sinh nhu cầu khám chữa bệnh. Nếu phát hiện họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân/CCCD, thời hạn sử dụng thẻ hoặc các thông tin khác bị sai lệch, phụ huynh cần liên hệ với nhà trường hoặc cơ quan BHXH để được hướng dẫn điều chỉnh.

Hiện có nhiều kênh để người dân có thể tra cứu thông tin thẻ BHYT như: Cổng Thông tin điện tử BHXH Việt Nam; Ứng dụng VneID; Ứng dụng VssID - BHXH số; Tổng đài 1900 90 68; Hoặc liên hệ cơ quan BHXH gần nhất để được hỗ trợ.