Quốc gia Đông Nam Á ra đạo luật riêng đầu tiên về AI

Động thái được Malaysia đưa ra trong bối cảnh các chính phủ trên toàn thế giới đang đẩy mạnh nỗ lực quản lý công nghệ này do những lo ngại ngày càng gia tăng về rủi ro và khả năng bị lạm dụng.

Bộ trưởng Kỹ thuật số Malaysia Gobind Singh Deo cho biết tại Quốc hội ngày 5-10 rằng Chính phủ đang xây dựng Luật AI theo cách tiếp cận dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời nghiên cứu các cơ chế thực thi nhằm quản lý công nghệ này.

Trước đó, vào tháng 9-2024, Bộ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới Malaysia công bố Hướng dẫn quốc gia về Quản trị và Đạo đức AI, trong đó đưa ra những nguyên tắc về cách các nhà phát triển và đơn vị triển khai AI nên bảo đảm “AI có trách nhiệm”. Tuy nhiên, văn bản này không quy định trách nhiệm pháp lý cụ thể đối với các bên liên quan. Malaysia đã tìm cách thay đổi điều đó.

Ngày 10-7-2026, Văn phòng AI Quốc gia (NAIO), trực thuộc Bộ Kỹ thuật số, đã công bố Văn bản tham vấn công chúng về dự luật có thể trở thành đạo luật AI mang tính toàn diện đầu tiên của Malaysia. Theo miêu tả, đây là đạo luật chung điều chỉnh AI trên mọi lĩnh vực, thay vì hệ thống quy định chắp vá gồm các hướng dẫn, quy định về bảo vệ dữ liệu và những cách tiếp cận khác nhau của từng cơ quan quản lý đối với công nghệ này.

Thời hạn tiếp nhận ý kiến đóng góp bằng văn bản đã kết thúc vào ngày 31-7-2026. Chính phủ Malaysia kỳ vọng hoàn tất dự luật trước cuối năm nay. Đây là một lộ trình khá gấp đối với một đạo luật có phạm vi rộng như vậy, cho thấy Chính phủ Malaysia đang đặc biệt khẩn trương đưa AI vào khuôn khổ pháp lý.

Trong diễn biến liên quan, theo một báo cáo mới đưa ra của Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), Đông Nam Á cùng Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc thuộc nhóm các nền kinh tế dễ chịu tác động hơn cả nếu cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) có nguy cơ sụp đổ, kéo theo những cú sốc trên các thị trường tài chính và nền kinh tế thực.

Theo Báo cáo Ổn định Tài chính 2026 của AMRO công bố ngày 5-10, khu vực này “đặc biệt dễ bị tổn thương” do nằm ở trung tâm của các chuỗi cung ứng AI toàn cầu và ngày càng hội nhập sâu vào các thị trường tài chính liên quan đến AI.

AMRO cảnh báo, “một đợt điều chỉnh mất kiểm soát có thể lan truyền qua nhiều kênh, trong đó có sự suy giảm xuất khẩu công nghệ, thua lỗ danh mục đầu tư, dòng vốn rút ra, áp lực tái cấp vốn đối với các doanh nghiệp công nghệ và hạ tầng sử dụng đòn bẩy cao, cũng như sự suy giảm niềm tin của nhà đầu tư”.

Báo cáo được đưa ra trong bối cảnh những lo ngại về cơn sốt AI ngày càng gia tăng, từ mức định giá cao của các công ty công nghệ, làn sóng đầu tư mạnh vào chip và trung tâm dữ liệu, đến các thương vụ tài chính mang tính vòng tròn, trong đó các doanh nghiệp dường như đang tài trợ lẫn nhau.