Car Choice Awards 2026: Thị trường ô tô đang bước sang thang chuẩn mực mới

Car Choice Awards (CCA) 2026 là một trong bốn trục giải thưởng của Better Choice Awards (BCA) 2026, bên cạnh Innovative Choice Awards, Smart Choice Awards và Nation Builders Awards.

BCA năm nay bước sang mùa thứ tư, do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), VCCorp và Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp tổ chức, là một hoạt động trọng điểm hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026.

Hệ thống giải thưởng CCA năm nay không đơn thuần chia xe theo kiểu dáng hay thương hiệu, mà mở rộng theo chân dung người dùng và mục đích sử dụng. Trong đó, điện hóa đã bước sâu vào nhiều phân khúc, công nghệ và trang bị trở thành yếu tố cạnh tranh, trong khi người dùng ngày càng giữ vai trò lớn hơn trong việc xác lập giá trị của một mẫu xe.

Điều này thể hiện khá rõ qua bốn hạng mục Xe Gia đình, trải từ dưới 600 triệu đồng đến 2-5 tỷ đồng, với những mẫu xe chiến thắng lần lượt là Hyundai Creta, Mazda CX-5, Honda CR-V và Volkswagen Viloran.

Không đi tìm một chiếc xe cho tất cả nhu cầu

Xu hướng mới dễ thấy nhất từ CCA 2026 là sự phân hóa ngày càng rõ trong nhu cầu mua xe. Bốn hạng mục Xe Gia đình được chia theo các khoảng giá từ dưới 600 triệu đồng đến 2-5 tỷ đồng, với Hyundai Creta, Mazda CX-5, Honda CR-V và Volkswagen Viloran lần lượt được vinh danh.

Cách phân chia này cho thấy ngay cả khi cùng phục vụ nhu cầu gia đình, người dùng cũng có những yêu cầu rất khác nhau về ngân sách, không gian, tiện nghi, công nghệ và trải nghiệm. Câu hỏi vì thế không còn đơn giản là “xe nào tốt nhất?”, mà ngày càng chuyển thành “xe nào phù hợp với nhu cầu của mình nhất?”.

Sự phân hóa còn thể hiện rõ qua các giải thưởng dành cho Xe GenZ của năm, Xe cho phái nữ của năm và Xe chất chơi của năm, với VinFast VF 3, Geely EX2 và Mazda MX-5.

Như vậy cũng có nghĩa là, ô tô đang được nhìn như một phần của lối sống, chứ không chỉ là phương tiện di chuyển.

Điện hóa là lựa chọn thực tế

Một lát cắt khác rất đáng chú ý là sự hiện diện đồng thời của hybrid và xe thuần điện, cho thấy điện hóa rõ ràng không còn chỉ là câu chuyện xu hướng của tương lai, mà đã trở thành một biến số thực tế trong quyết định mua xe.

Người mua xe lúc này phải cân nhắc giữa nhiều lựa chọn truyền động, dựa trên nhu cầu sử dụng, chi phí và điều kiện vận hành của mình.

CCA 2026 dành riêng hai hạng mục cho xe hybrid mới, gồm nhóm phổ thông và cao cấp, với Jaecoo J5 SHS-H và Hyundai Palisade Hybrid; ở nhóm xe thuần điện, VinFast VF 8 được vinh danh.

Cơ cấu này cũng cho thấy điện hóa đang tiến triển theo hướng "tiếp cận đa chiều". Hybrid và những lựa chọn khác như hybrid sạc ngoài (PHEV), xe điện gia tăng phạm vi (EREV/REEV) trở thành lựa chọn trung gian cho những người muốn tiếp cận công nghệ điện hóa nhưng chưa muốn phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng sạc; trong khi xe thuần điện tiếp tục mở rộng hiện diện ở những phân khúc có quy mô và tầm giá lớn hơn.

Đáng chú ý, CCA 2026 cũng cho thấy nhóm xe hybrid phổ thông đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, do đáp ứng được số lượng người dùng ngày càng đông đảo muốn tiếp cận công nghệ này với chi phí dễ tiếp cận hơn.

Trang bị trở thành mặt trận cạnh tranh

Giải thưởng “Xe mới trang bị nổi bật của năm” dành cho Jaecoo J5 cho thấy một thay đổi quan trọng trong cách các hãng cạnh tranh. Trang bị và công nghệ đang ngày càng trở thành một phần của giá trị sản phẩm, thay vì chỉ đóng vai trò bổ sung.

Nếu trước đây người mua thường tập trung vào dung tích động cơ, công suất, kích thước hay khả năng vận hành, thì danh sách tiêu chí hiện nay đã dài hơn nhiều: hệ thống hỗ trợ lái, camera, kết nối, màn hình, giao diện điều khiển, tính năng an toàn chủ động và các tiện nghi trong khoang xe.

Sự xuất hiện của nhiều thương hiệu mới càng khiến cuộc cạnh tranh trở nên trực diện. Những trang bị từng chỉ xuất hiện ở các phân khúc cao hơn ngày càng được đưa xuống những mẫu xe phổ thông. Người mua vì vậy có thêm cơ sở để so sánh không chỉ giá bán, mà cả lượng giá trị nhận được với cùng một khoản tiền.

Tuy nhiên, danh sách trang bị dài không đồng nghĩa với giá trị cao hơn. Điều quan trọng là công nghệ có thực sự hữu ích, dễ sử dụng và phù hợp với nhu cầu hay không. Vì thế, cuộc cạnh tranh đang chuyển từ “có gì” sang “mang lại giá trị gì" cho người sử dụng thực tế.

Từ “mua xe” sang “trải nghiệm xe”

Một trong những điểm đáng chú ý của CCA 2026 là giải thưởng không dừng lại ở sân khấu Gala. Trong bối cảnh trải nghiệm thực tế đang ngày càng có vai trò quan trọng trong quá trình lựa chọn. Gần 60 mẫu xe Top 5 được đưa tới triển lãm Vietnam Innovative Mobility Show 2026 trong khuôn khổ sự kiện, trong đó 25 mẫu xe đang bán tại Việt Nam có tour trải nghiệm thực tế, bao gồm cả lái thử trên đường giao thông công cộng.

Cách tổ chức này phù hợp với một thay đổi lớn trong hành vi tiêu dùng: người mua ngày càng muốn tự mình kiểm chứng thay vì chỉ tiếp nhận thông tin từ nhà sản xuất. Họ xem video, đọc đánh giá, tham khảo cộng đồng, sau đó trực tiếp ngồi vào xe, kiểm tra không gian, trang bị và cảm giác vận hành trước khi quyết định. CCA 2026 vì thế đưa trải nghiệm người dùng vào ngay trong quá trình tìm kiếm và vinh danh sản phẩm.

Nhìn rộng hơn, đây cũng là tinh thần chung của BCA 2026: đổi mới sáng tạo không chỉ được đo bằng công nghệ mới, mà bằng giá trị thực tế mà sản phẩm tạo ra cho người dùng. Thể lệ BCA nhấn mạnh việc kết hợp thẩm định chuyên môn, bình chọn cộng đồng và dữ liệu vận hành thực tế thay vì chỉ dựa trên thông số công bố.

Một thị trường ngày càng nhiều lựa chọn

Nhìn từ CCA 2026, thị trường ô tô Việt Nam đang cho thấy xu hướng đa dạng hóa rõ rệt, không chỉ về sản phẩm mà cả nhu cầu sử dụng. Xe mới không còn được chia đơn giản theo kiểu dáng hay thương hiệu.

Người tiêu dùng ngày càng có những yêu cầu cụ thể hơn, từ ngân sách, mục đích sử dụng đến phong cách và trải nghiệm. Một chiếc xe phù hợp với gia đình chưa chắc đáp ứng nhu cầu của người trẻ; xe điện cũng không giải quyết cùng một bài toán với xe hybrid hay xe phục vụ kinh doanh vận tải.

Sự đa dạng về lựa chọn đồng thời làm thay đổi cách người dùng đánh giá một mẫu xe. Khi có nhiều sản phẩm cùng cạnh tranh trong một khoảng giá, câu hỏi không còn đơn thuần là “xe nào tốt hơn?”, mà trở thành “xe nào phù hợp với mình hơn?”.

Sự đa dạng không chỉ là dấu hiệu của một thị trường trưởng thành, mà còn là mốc cho thấy ô tô Việt Nam bước vào một giai đoạn mới: người dùng không còn tìm kiếm một “chiếc xe tốt nhất”, mà tìm kiếm “chiếc xe phù hợp nhất”.