Nhận diện thủ đoạn giả danh Công an để tránh mất tiền

Nhiều kịch bản lừa đảo tinh vi

Ngày 1-10, Công an xã Vĩnh Thanh, (Hà Nội) kịp thời ngăn một người dân chuyển hơn 2 tỷ đồng cho đối tượng giả danh cán bộ Công an. Trước đó, ông Đ.V.N (sinh năm 1962) nhận cuộc gọi video qua Zalo, được thông báo có liên quan đến đường dây rửa tiền và phải chuyển tiền để “chứng minh không liên quan”.

Các đối tượng yêu cầu ông N. cung cấp thông tin tài khoản, hai sổ tiết kiệm và rút toàn bộ số tiền hơn 2 tỷ đồng để chuyển vào tài khoản chỉ định. Trên đường đến ngân hàng, ông N. còn băn khoăn nên ghé Công an xã Vĩnh Thanh xác minh. Sau khi được giải thích, ông nhận ra đây là thủ đoạn lừa đảo và dừng việc chuyển tiền.

Một ngày sau, Công an phường Vĩnh Hưng tiếp nhận trình báo về việc nam sinh Nguyễn Đức C. (sinh năm 2008) mất liên lạc và có dấu hiệu bị “bắt cóc” để tống tiền.

Qua xác minh, lực lượng Công an phát hiện C. đang ở một nhà trọ trên đường Lĩnh Nam. Nam sinh cho biết trước đó nhận cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ Công an, thông báo có liên quan đến vụ án rửa tiền, ma túy và yêu cầu chuyển 263 triệu đồng để “chứng minh tài chính”.

Khi biết C. không có tiền, các đối tượng hướng dẫn nam sinh tự cô lập, hạn chế liên lạc và dựng tình huống bị bắt cóc nhằm buộc gia đình chuyển tiền. Nhờ gia đình kịp thời trình báo, vụ việc được ngăn chặn trước khi xảy ra thiệt hại.

Hai vụ việc cho thấy, cùng một thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng nhưng kịch bản có thể thay đổi theo từng nạn nhân. Điểm chung là các đối tượng tạo tâm lý sợ hãi, thúc ép và cô lập người bị hại để từng bước dẫn dắt họ làm theo yêu cầu.

Nhận diện dấu hiệu lừa đảo

Phân tích dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Ngọc Linh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, điểm cốt lõi của thủ đoạn trên là các đối tượng sử dụng thông tin gian dối, giả danh người của cơ quan chức năng để tạo lòng tin và gây sức ép tâm lý, qua đó hướng nạn nhân đến việc giao tài sản.

Theo luật sư, Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Một trong những dấu hiệu đặc trưng của tội danh này là người thực hiện sử dụng thủ đoạn gian dối làm cho người có tài sản tin vào thông tin không đúng sự thật và giao tài sản để bị chiếm đoạt.

Trong hai vụ việc trên, các đối tượng đều giả danh cán bộ Công an, dựng lên thông tin về đường dây rửa tiền, ma túy hoặc vụ án hình sự nghiêm trọng, sau đó yêu cầu nạn nhân chuyển tiền để “chứng minh” mình không liên quan.

Đáng chú ý, tại vụ việc ở Vĩnh Hưng, khi biết nam sinh không có khả năng chuyển tiền, các đối tượng đã thay đổi phương thức, điều khiển em tự cô lập và dựng tình huống bị bắt cóc để gây sức ép với gia đình. Theo luật sư Nguyễn Ngọc Linh, đây là biểu hiện cho thấy thủ đoạn lừa đảo ngày càng biến tướng, tận dụng tâm lý sợ hãi của nạn nhân và tình cảm của người thân để hướng tới mục đích chiếm đoạt tài sản.

Tuy nhiên, trong cả hai vụ việc, tiền chưa được chuyển cho các đối tượng. Vì vậy, việc xác định chính xác tội danh, giai đoạn thực hiện tội phạm, vai trò của từng người và trách nhiệm hình sự sẽ căn cứ vào kết quả điều tra cùng toàn bộ tài liệu, chứng cứ thu thập được.

Qua các vụ việc, Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác trước thủ đoạn giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án hoặc cơ quan Nhà nước để đe dọa, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền phục vụ “điều tra”, “xác minh”.

Cơ quan Công an không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ điều tra, xác minh hoặc chứng minh mình không liên quan đến hành vi phạm tội. Khi nhận được yêu cầu làm việc từ người tự xưng là cán bộ cơ quan chức năng, người dân cần chủ động kiểm chứng qua các kênh chính thức hoặc trực tiếp đến trụ sở cơ quan có thẩm quyền.

Người dân tuyệt đối không cung cấp tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu, hình ảnh giấy tờ tùy thân, thông tin sổ tiết kiệm cho người không rõ danh tính; không truy cập đường link, cài đặt ứng dụng hoặc thực hiện những yêu cầu bất thường qua điện thoại, mạng xã hội.

Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn có dấu hiệu nghi vấn, cần bình tĩnh, không làm theo yêu cầu của đối tượng, chủ động xác minh và thông báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ.