Đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống Đánh thức động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên số

Khi dư địa của các động lực truyền thống dần thu hẹp, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xem là những động lực mới có khả năng tạo ra năng suất cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và sức cạnh tranh bền vững hơn cho nền kinh tế.

Chính vì vậy, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất mới, hiện đại. Thực hiện định hướng này, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa bằng những việc làm cụ thể...

Mở rộng dư địa từ kinh tế số

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII nhiệm kỳ 2025-2030 đặt ra mục tiêu phát triển nhanh, đồng thời xác định yêu cầu phát triển bền vững trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Trong đó, đến năm 2030, kinh tế số sẽ đóng góp 40-50% vào Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Thủ đô; mỗi năm đào tạo 50.000 nhân lực số và 50% lực lượng lao động có kỹ năng số. Điều đó cho thấy kinh tế số được định hình là cấu phần quan trọng của mô hình tăng trưởng mới, phản ánh quá trình chuyển dịch dựa trên tri thức, công nghệ và năng suất lao động theo Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, nhằm thay thế dần mô hình tăng trưởng chiều rộng truyền thống đã chạm trần dư địa.

Cùng với việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP thành phố Hà Nội ước đạt 16,7%, tương đương khoảng 5,5 tỷ USD. Trong mức tăng GRDP 8,2%, kinh tế số đóng góp khoảng 1,1 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GRDP. Hà Nội đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 đưa kinh tế số đóng góp 22% GRDP, tiếp tục khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng quan trọng của Thủ đô.

Để tạo bước chuyển mạnh mẽ, UBND thành phố Hà Nội đã triển khai 100 ngày cao điểm chuyển đổi số và ban hành chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch, thành phố phấn đấu thu hút từ 3 đến 5 dự án quy mô lớn với tổng vốn đầu tư khoảng 50.000 tỷ đồng vào các lĩnh vực: Trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp công nghệ số, logistics số, thương mại điện tử, công nghiệp văn hóa và trung tâm nghiên cứu - phát triển. Tối thiểu 20 doanh nghiệp công nghệ số của Hà Nội sẽ được hỗ trợ đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, hướng tới phát sinh doanh thu xuất khẩu ngay trong quý IV-2026.

Không chỉ tập trung thu hút các dự án quy mô lớn, Hà Nội còn xác định khu vực hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và làng nghề là mắt xích quan trọng, cho thấy mục tiêu không dừng lại ở việc hình thành một ngành công nghệ số, mà hướng tới xây dựng nền kinh tế số với sự tham gia của mọi chủ thể. Theo đó, mỗi xã, phường phải hỗ trợ tối thiểu 30% số hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trên địa bàn tham gia chuyển đổi số; 100% hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền; mở rộng thêm 5.000 hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử và bảo đảm 100% hộ thực hiện nộp thuế điện tử.

Hiệu quả kinh tế từ chuyển đổi số tại cơ sở bước đầu được lượng hóa. Tại chợ Đồng Xuân, UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp với các đơn vị ra mắt mô hình “Chợ chuyển đổi số”. Đối với tiểu thương, hộ kinh doanh, mô hình này hỗ trợ thanh toán không dùng tiền mặt; chuẩn hóa quy trình đăng ký thuế, khai thuế và sổ sách kế toán theo quy định; kê khai, nộp thuế điện tử qua eTax Mobile; đào tạo kỹ năng quảng bá, giới thiệu sản phẩm và kinh doanh trên nền tảng số, thương mại điện tử.

Thành phố tiếp tục đưa các sản phẩm OCOP (Chương trình “mỗi xã một sản phẩm”), sản phẩm làng nghề lên sàn thương mại điện tử. Việc livestream bán hàng được lan tỏa mạnh mẽ tại 126 xã, phường với sự tham gia của lãnh đạo xã, phường. Ở một số địa phương như: Đông Anh, Phú Xuyên, Hoài Đức…, toàn bộ sản phẩm OCOP đã được đưa lên môi trường số, doanh thu bán hàng trực tuyến tăng 20-30%. Sự kết hợp giữa AI và thương mại điện tử tạo ra những thay đổi rõ nét trong sản xuất.

Song song với đó, Hà Nội tiếp tục triển khai nhiều giải pháp mở rộng không gian phát triển kinh tế số, như: Thí điểm hai mô hình kinh tế đêm sáng tạo; phát triển tối thiểu 10 điểm du lịch số gắn với tiêu thụ sản phẩm địa phương; triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh ứng dụng AI trong hoạt động kinh doanh; xây dựng “Gian hàng sản phẩm Thủ đô Hà Nội” trên nền tảng Shopee; triển khai “Tháng khuyến mại số Hà Nội” với mục tiêu doanh thu thương mại điện tử đạt tối thiểu 500 tỷ đồng…

Kiến tạo hệ sinh thái để tạo sức bật

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, khoảng cách từ mức đóng góp 16,7% GRDP hiện nay đến mục tiêu 22% vào cuối năm 2026 và xa hơn là 40-50% vào năm 2030 vẫn còn khá lớn. Việc xác định kinh tế số là động lực tăng trưởng không đồng nghĩa với việc chỉ gia tăng số lượng doanh nghiệp công nghệ hay mở rộng quy mô thương mại điện tử.

PGS.TS Tạ Hải Tùng, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, Hà Nội không nên tập trung đầu tư vào công nghệ chiến lược khi chưa xác định rõ sản phẩm cuối cùng là gì và đóng góp bao nhiêu vào GRDP. Thành phố nên tập trung tìm ra những ngành có công nghệ là yếu tố bắt buộc để tạo lợi thế cạnh tranh thực sự. Trong đó, Fintech và tài chính số là những lĩnh vực mới, còn dư địa để tập trung đầu tư. Công nghệ y tế và kinh tế trường thọ (Longevity Industry), cùng hệ thống các cơ sở chăm sóc y tế cũng có thể áp dụng công nghệ số nhằm tạo sức hút.

Ở góc độ thể chế, TS Nguyễn Minh Phong, thành viên Hội đồng Tư vấn kinh tế - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đánh giá, Hà Nội đã thành lập ban chỉ đạo, ban hành Chương trình hành động, các nghị quyết của Thành ủy, HĐND thành phố cùng nhiều kế hoạch theo từng năm và giai đoạn 5 năm. Tất cả đã tạo nên hệ sinh thái thể chế cần thiết cho phát triển kinh tế nói chung, kinh tế số của Thủ đô Hà Nội nói riêng. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng dựa trên kinh tế số, Hà Nội cần tập trung vào 3 trụ cột, gồm: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong khu vực công; phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp số và khơi thông nguồn lực đầu tư cho hạ tầng số, nguồn nhân lực chất lượng cao cũng như sự đồng thuận của toàn xã hội.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam Đỗ Hữu Hưng cho rằng, Hà Nội cần thay đổi tư duy phát triển thương mại điện tử, từ hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng trên các sàn sang xây dựng Hà Nội thành trung tâm thương mại điện tử xuyên biên giới của khu vực. Thương mại điện tử vì thế không đơn giản là đưa hàng hóa lên các sàn để bán, mà phải trở thành công cụ đưa hình ảnh, sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu Hà Nội ra thị trường quốc tế.

Những khuyến nghị của các chuyên gia đều gặp nhau ở điểm chung: Kinh tế số chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng hiệu quả khi được phát triển theo tư duy hệ sinh thái đủ mạnh; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố đầu vào của mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản trị. Cùng đó là sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và người dân.

Phát biểu tại Hội nghị giao ban công tác tháng 8-2026, đánh giá kết quả hoạt động của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Hà Nội, Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh, phát triển kinh tế số phải trở thành một hệ thống, có định hướng chung, có sự liên kết để tạo thành hệ sinh thái và phân vai rõ giữa thành phố, doanh nghiệp và các địa phương.

Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong đề nghị nâng cao nhận thức của 126 xã, phường trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW nói chung và phát triển kinh tế số nói riêng; cần xây dựng các tiêu chí đánh giá việc sử dụng ứng dụng, dịch vụ công; nghiên cứu xếp hạng các xã, phường về xã hội số và kinh tế số, bên cạnh chính quyền số, qua đó xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu địa phương trong tổ chức thực hiện. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Sở Công Thương và Sở Khoa học và Công nghệ phải phối hợp rà soát, định hình nhóm doanh nghiệp khoa học, công nghệ để có cơ chế hỗ trợ phù hợp; làm việc với các hiệp hội doanh nghiệp, công bố đầy đủ các cơ chế, chính sách ưu đãi theo Luật Thủ đô năm 2026 và Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Trong lĩnh vực thương mại điện tử, Phó Bí thư Thành ủy yêu cầu xác định rõ mục tiêu cụ thể, áp KPI (công cụ đánh giá hiệu quả công việc) và phấn đấu nâng tỷ trọng thương mại điện tử từ nay đến cuối năm. Cùng đó, các cơ quan hữu quan cần nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch, gian hàng của thành phố về OCOP trên các nền tảng mạng. Thuế thành phố Hà Nội cần nghiên cứu nền tảng “sức khỏe doanh nghiệp 360 độ” và coi đây là một sản phẩm của thành phố về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và đổi mới sáng tạo…

Có thể thấy, mỗi bước tiến trong chuyển đổi số, mỗi sáng kiến đổi mới sáng tạo được triển khai hôm nay không chỉ tạo thêm dư địa tăng trưởng cho nền kinh tế, mà còn góp phần xây dựng nền tảng của một đô thị thông minh, hiện đại và phát triển bền vững. Khi công nghệ số trở thành động lực nâng cao năng suất, đổi mới quản trị và gia tăng năng lực cạnh tranh, Hà Nội sẽ có thêm điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, từ đó khẳng định vai trò đầu tàu của cả nước trong phát triển kinh tế số.