Muốn thuyết phục nhân dân, phải tôn trọng nhân dân

Một chủ trương dù đúng đắn đến đâu cũng khó đi vào cuộc sống nếu không được nhân dân hiểu, đồng tình và tham gia thực hiện. Ngược lại, khi chủ trương sát thực tiễn, thông tin minh bạch, những băn khoăn chính đáng được lắng nghe và giải quyết, đồng thuận xã hội sẽ trở thành nguồn lực quan trọng đưa chủ trương vào cuộc sống.

Từ khi thành lập đến nay, Đảng ta luôn xác định công tác tư tưởng là bộ phận đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng; là lĩnh vực trọng yếu nhằm xây dựng, bồi đắp nền tảng tư tưởng của Đảng, nền tảng chính trị của chế độ.

Dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, công tác tư tưởng đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, góp phần tạo sự thống nhất, đồng thuận trong hệ thống chính trị - xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng. Bên cạnh những thời cơ, thuận lợi lớn, chúng ta cũng phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.

Đặc biệt, sự bùng nổ của công nghệ số, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông số khiến cuộc đấu tranh trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng ngày càng gay gắt, phức tạp, không còn giới hạn bởi không gian và thời gian.

Trong bối cảnh đó, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt thông tin một chiều. Điều quan trọng hơn là phải xuất phát từ thực tiễn, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, đồng thời biến những thông tin từ cơ sở thành căn cứ để giải quyết kịp thời, hiệu quả những vấn đề đang đặt ra.

Chính từ yêu cầu đó, tại buổi làm việc với Ban Tuyên giáo Trung ương và các cơ quan liên quan về tư tưởng, tâm trạng xã hội và việc phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan tuyên truyền chiều 1-10 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Muốn thuyết phục nhân dân phải tôn trọng nhân dân; muốn củng cố niềm tin thì cán bộ phải làm đúng, làm tốt; muốn tạo đồng thuận xã hội thì chủ trương, chính sách phải xuất phát từ thực tiễn và lợi ích chính đáng của nhân dân; muốn nói có sức thuyết phục thì phải biết lắng nghe”.

Bốn mệnh đề ngắn gọn nhưng đặt ra những yêu cầu rất cụ thể đối với công tác tư tưởng và tuyên truyền hiện nay.

Trước hết là tôn trọng nhân dân. Tôn trọng không chỉ thể hiện ở thái độ ứng xử mà quan trọng hơn là tôn trọng tiếng nói, quyền lợi và những mong muốn chính đáng của người dân. Mọi chủ trương, chính sách cuối cùng đều đi vào cuộc sống và tác động trực tiếp đến nhân dân. Người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà còn là chủ thể của đời sống xã hội, là người trực tiếp thụ hưởng và kiểm chứng hiệu quả của mỗi chủ trương, chính sách.

Vì vậy, không thể tạo dựng đồng thuận chỉ bằng sự truyền đạt một chiều. Khi người dân đặt câu hỏi, điều cần thiết là trả lời bằng thông tin xác đáng và minh chứng bằng trách nhiệm trong hành động. Khi xuất hiện những ý kiến khác nhau, cần đối thoại để tìm tiếng nói chung, thay vì né tránh hoặc giản đơn hóa những vấn đề thực tiễn đang đặt ra.

Từ tôn trọng phải đi đến lắng nghe. Không lắng nghe thì khó hiểu đúng tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; không hiểu đúng thì khó xây dựng chính sách sát thực tế; chính sách không sát thực tế thì chắc chắn khó tạo được đồng thuận.

Vì thế, lắng nghe không nên chỉ được xem là một khâu của công tác tuyên truyền mà phải trở thành một phương thức làm việc. Lắng nghe để biết người dân đang nghĩ gì, cần gì, vướng mắc ở đâu; từ đó có giải pháp phù hợp, kịp thời.

Nhưng lắng nghe chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi liền với hành động. Yêu cầu “cán bộ phải làm đúng, làm tốt” chính là yếu tố cốt lõi để biến niềm tin thành giá trị thực tế. Người dân đánh giá chủ trương qua hiệu quả trong cuộc sống, đánh giá cán bộ qua cách giải quyết công việc và đánh giá lời nói qua những gì được làm. Bởi vậy, mỗi việc làm đúng, mỗi vấn đề được giải quyết thỏa đáng đều góp phần bồi đắp niềm tin.

Trong thời đại số, yêu cầu ấy càng trở nên rõ nét. Thông tin có thể lan truyền chỉ trong vài giây, nhưng niềm tin không thể hình thành trong chốc lát. Thông tin càng nhiều càng đòi hỏi sự chính xác, minh bạch và kịp thời; ý kiến càng đa dạng càng đòi hỏi tinh thần đối thoại và trách nhiệm. Công tác tư tưởng vì thế phải gần dân hơn, hiểu dân hơn và lắng nghe dân nhiều hơn. Không chỉ nghe để trả lời, mà còn nghe để điều chỉnh cách làm, sửa những việc chưa phù hợp.

Thực tiễn phòng, chống đại dịch Covid-19 cho thấy, trong những thời điểm khó khăn, việc cung cấp thông tin chính thống kịp thời, giải thích rõ ràng các biện pháp và vận động người dân tham gia đã góp phần nâng cao ý thức cộng đồng, hạn chế thông tin sai lệch và huy động sức mạnh xã hội cùng ứng phó với thử thách. Bài học ấy cho thấy sức thuyết phục không chỉ đến từ nội dung tuyên truyền, mà còn được tạo nên bởi trách nhiệm, sự minh bạch và hiệu quả của hành động.

Muốn tạo đồng thuận xã hội, điểm xuất phát phải là thực tiễn và lợi ích chính đáng của nhân dân. Một chủ trương dù đúng về mục tiêu cũng cần được xem xét từ điều kiện thực tế, từ tác động cụ thể đến đời sống và quyền lợi của người dân. Một chính sách nếu chưa tính đầy đủ đến điều kiện thực hiện hoặc tác động khác nhau đối với các nhóm dân cư, khi đi vào cuộc sống khó tránh khỏi những vướng mắc.

Vì thế, trước khi nói để dân đồng thuận, phải lắng nghe để biết dân đang nghĩ gì; trước khi vận động, phải nhìn vào thực tiễn để thấy chính sách đang tác động như thế nào. Khi chính sách bắt nguồn từ thực tiễn, được tổ chức thực hiện nghiêm túc và mang lại hiệu quả thiết thực, sự đồng thuận sẽ không cần được tạo dựng bằng những lời vận động chung chung, mà có thể hình thành tự nhiên từ chính cuộc sống.

Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội và yêu cầu mới. Trong bối cảnh đó, công tác tư tưởng càng không thể chỉ quan tâm đến việc nói gì, mà phải quan tâm xem người dân đang nghĩ gì; không chỉ giải thích chủ trương, mà phải chứng minh bằng kết quả; không chỉ vận động đồng thuận, mà phải tạo dựng những cơ sở thực chất để đồng thuận được hình thành.

Khi người dân được tôn trọng, tiếng nói được lắng nghe, lợi ích chính đáng được bảo đảm và trách nhiệm của cán bộ được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, khoảng cách giữa “nói” và “làm”, giữa “chủ trương” và “cuộc sống” sẽ được thu hẹp. Khi ấy, công tác tư tưởng mới thực sự trở thành cầu nối giữa ý Đảng và lòng dân, giữa quyết sách và thực tiễn, giữa niềm tin và hành động; góp phần củng cố đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh toàn dân trong hành trình phát triển đất nước giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng.