Cụ thể hóa chủ trương bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm

Trong quá trình đưa Nghị quyết vào cuộc sống, một yêu cầu có ý nghĩa quyết định là xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời, tạo cơ chế đủ rõ để bảo vệ những cán bộ dám dấn thân, sáng tạo, nhưng không buông lỏng kiểm soát quyền lực. Với vị thế Thủ đô, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa yêu cầu này bằng những cách làm ngày càng thực chất.

Tạo không gian để cán bộ dấn thân

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định nhiều nội dung then chốt cho nhiệm kỳ mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đột phá về thể chế phát triển, nâng cao năng lực hoạch định và tổ chức thực hiện; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Tinh thần đó không thể chỉ dừng lại ở các văn kiện. Giá trị của một nghị quyết được thể hiện ở năng lực tổ chức thực hiện, ở những thay đổi cụ thể trong hoạt động của bộ máy và cuối cùng là ở những chuyển biến mà người dân có thể cảm nhận trong đời sống.

Ngay sau Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Hà Nội đã tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai Chương trình hành động của Đảng bộ thành phố. Ngày 15-2-2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, tập trung tổ chức thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ bằng hành động quyết liệt, hiệu quả.

Đáng chú ý, Hà Nội xác định tinh thần xuyên suốt là “nói ít, làm nhiều”, “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm”, lấy kết quả cụ thể, sự hài lòng, niềm tin và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Đây cũng là cách chuyển những mục tiêu lớn của Nghị quyết Đại hội XIV thành những yêu cầu cụ thể đối với từng cấp ủy, cơ quan, đơn vị và từng cán bộ, đảng viên.

Trong một đô thị có quy mô lớn, khối lượng công việc ngày càng nhiều, yêu cầu phát triển ngày càng cao như Hà Nội, nếu cán bộ chỉ lựa chọn giải pháp an toàn, chỉ làm những việc đã có tiền lệ, mọi quyết định đều chờ hướng dẫn từ cấp trên thì rất khó tạo ra những chuyển biến mang tính đột phá. Bởi vậy, đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống trước hết phải bắt đầu từ đội ngũ trực tiếp tổ chức thực hiện. Đó phải là những cán bộ có bản lĩnh, năng lực, dám đối mặt với việc khó, chủ động tìm cách tháo gỡ điểm nghẽn và sẵn sàng chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Yêu cầu này cũng được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22-8-2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết xác định dấn thân, đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung là phẩm chất cốt lõi, trách nhiệm chính trị và yêu cầu tự thân của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới; đồng thời lấy kết quả, sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực thi, khả năng tháo gỡ điểm nghẽn và mức độ hài lòng của nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo đánh giá.

Nghị quyết số 24-NQ/TW cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, cơ chế bảo vệ cán bộ trước đây chưa đủ cụ thể, chưa tạo được đầy đủ niềm tin và động lực để cán bộ tự tin, mạnh dạn dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Tình trạng e ngại rủi ro, sợ sai, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm vẫn còn xảy ra, nhất là trong những lĩnh vực mới, khó, nhạy cảm và tiềm ẩn rủi ro cao. Điều đó cho thấy, bảo vệ cán bộ không chỉ là “bảo vệ người làm đúng”, mà còn phải tạo dựng một môi trường trong đó những người có sáng kiến, cách làm mới có thể trình bày ý tưởng, được thẩm định, được giao quyền, được hỗ trợ trong quá trình thực hiện và được đánh giá công bằng trên cơ sở kết quả.

Khi Nghị quyết số 24-NQ/TW được ban hành, yêu cầu đặt ra là phải gắn việc tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ với hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, quản trị rủi ro và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, việc xem xét miễn trừ, giảm nhẹ trách nhiệm đối với những rủi ro khách quan, sai sót trong quá trình đổi mới, thử nghiệm phải được đặt trên cơ sở đánh giá đầy đủ bối cảnh thực tiễn và lợi ích chung.

Đặc biệt, Nghị quyết yêu cầu xây dựng “không gian thử nghiệm có kiểm soát” tại những lĩnh vực, địa bàn đủ điều kiện; lấy kết quả thử nghiệm và tổng kết thực tiễn làm căn cứ để hoàn thiện thể chế theo chu trình “thử nghiệm - đánh giá - hoàn thiện - nhân rộng - luật hóa”.

Đây là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, bởi đổi mới luôn đi cùng những yếu tố chưa có tiền lệ và những rủi ro nhất định. Nếu mọi rủi ro phát sinh trong quá trình thử nghiệm đều bị nhìn nhận như sai phạm, cán bộ sẽ có xu hướng lựa chọn sự an toàn, ngại đổi mới.

Ngược lại, nếu nhân danh đổi mới để làm trái, vụ lợi, tham nhũng, lãng phí hoặc tạo lợi ích nhóm thì đó là vấn đề hoàn toàn khác và phải được xử lý nghiêm. Ranh giới giữa đổi mới vì lợi ích chung và vi phạm cần được xác định bằng những quy định minh bạch, quy trình chặt chẽ và trách nhiệm giải trình cụ thể.

“Lá chắn” phải đi cùng kỷ luật, kỷ cương

Điểm quan trọng của chủ trương bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm là không tạo ra một cơ chế miễn trừ trách nhiệm chung chung. Đây chính là điều kiện để “lá chắn” bảo vệ cán bộ không trở thành nơi trú ẩn cho sai phạm.

Tại Hà Nội, yêu cầu này đang được cụ thể hóa trong đổi mới công tác cán bộ. Đáng chú ý, thành phố đặt ra phương châm “vì việc tìm người”, “đúng người - đúng việc - đúng địa bàn”, “giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá”.

Hằng năm, thành phố định hướng xác định danh mục việc khó, việc mới, điểm nghẽn, cũng như những nhiệm vụ, dự án, vụ việc trì trệ, kéo dài, tồn đọng để lựa chọn cán bộ có năng lực đảm nhận giải quyết. Cách làm này đặt ra yêu cầu đối với cả hai phía. Người giao việc phải chịu trách nhiệm về việc giao nhiệm vụ, đồng thời bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện; người nhận việc phải chịu trách nhiệm về quá trình tổ chức thực hiện và sản phẩm cuối cùng. Nói cách khác, trao quyền không thể tách rời trách nhiệm.

Cùng với giao việc và giao quyền, Hà Nội định hướng xây dựng “không gian thử nghiệm có kiểm soát” đối với những việc mới, chưa có tiền lệ.

Theo chương trình được công bố, năm 2027, thành phố dự kiến chuẩn hóa quy trình 7 bước đối với các đề xuất đổi mới, sáng tạo, kèm theo bộ biểu mẫu, hồ sơ điện tử và cơ chế đánh giá rủi ro. Mỗi thử nghiệm phải xác định rõ phạm vi, thời hạn, thẩm quyền, nguồn lực, giới hạn rủi ro và cơ chế giám sát.

Sau thử nghiệm, kết quả sẽ được đánh giá để quyết định nhân rộng, điều chỉnh hoặc dừng. Đây là một bước chuyển đáng chú ý: Từ khuyến khích đổi mới ở mức chủ trương sang xây dựng cơ chế để đổi mới có thể vận hành trong thực tế.

Cùng với giao việc, giao quyền và tạo không gian thử nghiệm, Hà Nội cũng hướng tới đổi mới phương thức đánh giá cán bộ. Kết quả, sản phẩm, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, khả năng tháo gỡ điểm nghẽn và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp được xác định là những thước đo chủ yếu. Thành phố định hướng quản trị cán bộ bằng dữ liệu, từng bước hình thành hồ sơ năng lực số, sử dụng dữ liệu về nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả đánh giá và năng lực đổi mới làm cơ sở phục vụ công tác cán bộ.

Như vậy, từ yêu cầu của Nghị quyết Đại hội XIV, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa thành một chuỗi hành động: Quán triệt nghị quyết - xây dựng chương trình - giao nhiệm vụ - trao quyền và nguồn lực - kiểm soát rủi ro - đánh giá bằng sản phẩm - sử dụng kết quả để bố trí, trọng dụng hoặc sàng lọc cán bộ.

Đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống, vì thế, không chỉ là cụ thể hóa các mục tiêu phát triển thành chương trình, kế hoạch, mà còn là đổi mới tư duy và phương thức thực thi: Từ quản lý sang kiến tạo, từ giao việc sang giao quyền gắn với trách nhiệm, từ đánh giá bằng hồ sơ sang đánh giá bằng sản phẩm và hiệu quả.

Hà Nội xác định vai trò tiên phong, gương mẫu trong tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, với yêu cầu biến nghị quyết thành những kết quả cụ thể, đo đếm được. Trong hành trình đó, cán bộ là nhân tố trực tiếp biến chủ trương thành hành động. Muốn cán bộ dám nghĩ, dám làm thì phải có cơ chế khuyến khích.

Muốn cán bộ dám chịu trách nhiệm thì phải phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm. Muốn cán bộ dám đổi mới thì phải có không gian thử nghiệm và cơ chế quản trị rủi ro. Và muốn người dân tin tưởng vào bộ máy thì mọi sáng tạo phải được đặt trong khuôn khổ giám sát, kiểm soát quyền lực, kỷ luật và kỷ cương.

Một nền công vụ năng động không thể được tạo dựng chỉ bằng lời kêu gọi, mà cần một môi trường trong đó người có năng lực được giao việc khó, người dám làm được trao quyền, người làm đúng vì lợi ích chung được bảo vệ, người tạo ra kết quả được trọng dụng; đồng thời, người né tránh, đùn đẩy trách nhiệm hoặc lợi dụng đổi mới để vụ lợi phải được nhận diện và xử lý.

Đó cũng chính là ý nghĩa của việc bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng: Bảo vệ không phải để cán bộ không phải chịu trách nhiệm, mà để những người dấn thân vì lợi ích chung có đủ niềm tin, không gian và điều kiện để hành động; còn kỷ luật, kỷ cương là giới hạn không thể vượt qua.

Khi những nguyên tắc ấy được thể chế hóa và vận hành thực chất, tinh thần tiên phong, gương mẫu, đổi mới, sáng tạo mới có thể trở thành năng lực hành động của bộ máy; nghị quyết mới thực sự đi vào cuộc sống và những mục tiêu phát triển mà Đại hội XIV của Đảng đề ra mới có thêm nền tảng để được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể ở từng địa phương, cơ quan, đơn vị và trong từng công việc hằng ngày.