Tăng trưởng hai con số: Chuyển sức mạnh đại đoàn kết thành nguồn lực phát triển

Thực tiễn những năm qua, từ việc xóa nhà tạm, nhà dột nát, cứu trợ đồng bào bị thiên tai, chăm lo người nghèo đến tham gia xây dựng chính sách, giám sát và phản biện xã hội, đã cho thấy khả năng tập hợp, kết nối và tổ chức nguồn lực rất lớn của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Vấn đề đặt ra trong giai đoạn mới là làm thế nào để chuyển sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thành nguồn lực trực tiếp, thiết thực cho phát triển đất nước.

Tăng trưởng hai con số không chỉ là bài toán kinh tế

Bước vào giai đoạn phát triển mới, mục tiêu tăng trưởng hai con số thể hiện khát vọng và quyết tâm đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và năm 2045. Trước hết, đây là một bài toán kinh tế. Nhưng nếu chỉ nhìn từ góc độ kinh tế thì chưa đủ.

Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm, Việt Nam không thể chủ yếu dựa vào gia tăng vốn đầu tư, khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ hay mở rộng quy mô sản xuất. Động lực tăng trưởng phải chuyển mạnh sang nâng cao năng suất, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng các nguồn lực. Nhưng phía sau tất cả những yếu tố đó vẫn là con người.

Đằng sau mỗi điểm phần trăm tăng trưởng là hàng triệu quyết định về đầu tư, sản xuất, kinh doanh, lao động, tiêu dùng, học tập và sáng tạo của người dân, doanh nghiệp và các chủ thể trong xã hội. Một chủ trương dù đúng đắn cũng chỉ trở thành sức mạnh vật chất khi được người dân hiểu, đồng tình và tham gia thực hiện.

Một chính sách tốt chỉ có thể phát huy đầy đủ hiệu quả khi doanh nghiệp có niềm tin, người dân hưởng ứng và bộ máy thực thi có trách nhiệm. Bởi vậy, tăng trưởng hai con số không thể chỉ là nhiệm vụ của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, mà cần trở thành mục tiêu chung, khát vọng chung và hành động chung của toàn xã hội.

Chính ở điểm này, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng cần được nhận thức đầy đủ hơn. Mặt trận không trực tiếp điều hành nền kinh tế, không thay Nhà nước xây dựng chính sách kinh tế và cũng không thay doanh nghiệp tổ chức sản xuất, kinh doanh.

Nhưng Mặt trận có một lợi thế đặc thù: Tập hợp rộng rãi các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài; kết nối Đảng, Nhà nước với nhân dân; tổ chức các phong trào xã hội; phát huy dân chủ; thực hiện giám sát, phản biện xã hội và góp phần tạo dựng đồng thuận. Nếu những chức năng, lợi thế đó được phát huy đúng hướng và gắn với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc có thể được chuyển hóa thành một nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng và phát triển đất nước.

Chuyển đại đoàn kết thành nguồn lực tăng trưởng

Đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam. Trong giai đoạn mới, cùng với việc tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết, nội hàm của đại đoàn kết cần được cụ thể hóa sâu hơn trên phương diện phát triển.

Đại đoàn kết không chỉ là tập hợp các lực lượng xã hội mà quan trọng hơn là kết nối và phát huy hiệu quả nguồn lực của từng lực lượng. Đó là trí tuệ của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học; nguồn vốn, năng lực quản trị và khát vọng làm giàu chính đáng của đội ngũ doanh nhân; kỹ năng và tinh thần sáng tạo của công nhân; kinh nghiệm sản xuất và tiềm năng kinh tế của nông dân; sự năng động, nhạy bén với công nghệ của thanh niên; vai trò ngày càng lớn của phụ nữ trong đời sống kinh tế - xã hội; kinh nghiệm, uy tín của cựu chiến binh, người cao tuổi, chức sắc tôn giáo, người có uy tín; cùng tiềm lực kinh tế, tri thức và các mối quan hệ quốc tế của người Việt Nam ở nước ngoài.

Nếu các nguồn lực này tồn tại riêng lẻ, sức mạnh sẽ bị phân tán. Nếu được Mặt trận và các tổ chức thành viên kết nối, định hướng và phát huy trong những mục tiêu phát triển chung, các nguồn lực có thể bổ trợ, cộng hưởng và tạo ra giá trị lớn hơn. Vì vậy, Mặt trận cần chuyển mạnh từ “tập hợp lực lượng” sang kết nối, phát huy nguồn lực; từ “phát động phong trào” sang hướng các phong trào vào những kết quả thiết thực; từ “vận động nhân dân tham gia” sang tạo điều kiện để nhân dân thực sự trở thành chủ thể của quá trình phát triển.

Tăng trưởng hai con số không thể chỉ được tạo ra từ một số dự án đầu tư lớn. Đó còn là kết quả tổng hợp của hàng triệu cải tiến, sáng kiến và nỗ lực nâng cao năng suất tại từng doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư. Vì vậy, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội cần rà soát, đổi mới các cuộc vận động, phong trào thi đua, hướng mạnh hơn vào những động lực trực tiếp của tăng trưởng như nâng cao năng suất lao động, phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, thực hành tiết kiệm và chống lãng phí.

Một lĩnh vực Mặt trận đã có nền tảng thực tiễn là Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Cuộc vận động không chỉ có ý nghĩa vận động người dân ưu tiên sử dụng hàng Việt Nam, mà còn có thể góp phần phát triển thị trường trong nước, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và xây dựng thương hiệu quốc gia.

Chẳng hạn, tại Hà Nội, chương trình bình chọn “Hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích” năm 2024 đã vinh danh 150 sản phẩm, dịch vụ của 142 doanh nghiệp; đồng thời phát hành 6.000 ấn phẩm giới thiệu hàng Việt Nam chất lượng cao tới người tiêu dùng.

Trong giai đoạn mới, Cuộc vận động cần được đổi mới theo hướng không chỉ kêu gọi “dùng hàng Việt Nam”, mà phải thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam nâng cao chất lượng, ứng dụng công nghệ, xây dựng uy tín và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.

Mặt trận và các tổ chức thành viên có thể tăng cường kết nối người tiêu dùng với doanh nghiệp; phản ánh nhu cầu, yêu cầu của thị trường; hỗ trợ quảng bá những sản phẩm có chất lượng; khuyến khích tiêu dùng xanh, tiêu dùng số; tham gia đấu tranh với hàng giả, hàng kém chất lượng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đồng thời, Mặt trận, các hiệp hội doanh nghiệp và hội nghề nghiệp cần phát huy tốt hơn vai trò cầu nối, trở thành kênh phản ánh những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp đang gặp phải về thủ tục hành chính, đất đai, vốn, công nghệ, nhân lực và thị trường.

Biến sức mạnh đại đoàn kết thành lợi thế cạnh tranh quốc gia

Quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng sẽ tạo ra những nhóm hưởng lợi nhanh hơn, đồng thời cũng có thể làm gia tăng nguy cơ tổn thương đối với một bộ phận người dân như: Lao động mất việc do tự động hóa, người phải chuyển đổi sinh kế, nông dân chịu tác động của đô thị hóa, người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, đồng bào vùng sâu, vùng xa và những người gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ.

Vì vậy, Mặt trận và các tổ chức thành viên cần chủ động nhận diện sớm những vấn đề phát sinh, kịp thời phản ánh và tham gia đề xuất giải pháp phù hợp.

Kinh nghiệm từ việc kêu gọi ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo”, chương trình xây dựng nhà Đại đoàn kết và chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho thấy Mặt trận có khả năng tập hợp, kết nối và huy động nguồn lực xã hội rất lớn.

Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn trước mắt, mà cần chuyển mạnh hơn từ “hỗ trợ khó khăn” sang “tạo năng lực phát triển”, giúp người dân có điều kiện tự vươn lên và tham gia chủ động hơn vào quá trình phát triển.

Thực tiễn, Mặt trận huy động hàng chục nghìn tỷ đồng hỗ trợ người nghèo, hàng nghìn tỷ đồng trong thời gian ngắn để cứu trợ đồng bào bị thiên tai; vận động toàn xã hội cùng hoàn thành hơn 334 nghìn căn nhà; tập hợp hơn 51 triệu ý kiến tham gia vào một vấn đề hệ trọng của đất nước, cho thấy sức mạnh tập hợp và huy động nguồn lực trong xã hội là rất lớn.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển nguồn sức mạnh được phát huy mạnh mẽ trong những thời điểm đặc biệt ấy thành năng lực thường xuyên của xã hội, phục vụ phát triển đất nước.

Nếu Mặt trận có thể huy động sức dân để giúp đồng bào vượt qua thiên tai thì cũng cần phát huy sức dân cho đổi mới sáng tạo. Nếu có thể tập hợp hàng chục triệu ý kiến về một vấn đề lớn của đất nước thì cũng có thể tạo cơ chế để hàng triệu sáng kiến từ thực tiễn được lắng nghe, kết nối và đưa vào cuộc sống.

Nếu có thể tạo nên một phong trào xã hội rộng lớn để xóa nhà tạm, nhà dột nát thì cũng có thể khơi dậy những phong trào thiết thực về nâng cao năng suất lao động, học tập suốt đời, chuyển đổi số, tiêu dùng hàng Việt Nam, thực hành tiết kiệm và chống lãng phí.

Khi khát vọng phát triển của đất nước trở thành động lực hành động của mỗi người dân; khi mỗi công nhân thấy việc nâng cao năng suất của mình góp phần vào sức cạnh tranh của nền kinh tế; mỗi nông dân thấy việc nâng cao chất lượng, giá trị nông sản góp phần vào tăng trưởng; mỗi doanh nhân thấy sự phát triển của doanh nghiệp gắn với sự phát triển của đất nước; mỗi trí thức thấy sáng tạo của mình được trân trọng, ứng dụng và lan tỏa; mỗi người Việt Nam, dù ở trong hay ngoài nước, đều có cơ hội đóng góp cho Tổ quốc - khi đó, đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là nền tảng chính trị - xã hội, mà còn có thể trở thành một nguồn lực quan trọng và lợi thế đặc thù của Việt Nam trong quá trình phát triển.

TS Nguyễn Minh Chung
Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương