Hà Nội - trung tâm kết nối vùng, kiến tạo động lực tăng trưởng hai con số

Phiên thảo luận có sự tham gia của các chuyên gia và doanh nhân hàng đầu, tập trung trao đổi các sáng kiến liên kết kinh tế, liên kết doanh nghiệp giữa các tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc, lấy Hà Nội làm trung tâm kết nối.

Rào cản liên kết vùng

Theo ông Đặng Việt Bách, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Hà Nội là trung tâm lớn về thị trường, tài chính, dịch vụ và tri thức; Hải Phòng, Quảng Ninh là những cửa ngõ hướng ra biển.

Trong khi đó, Ninh Bình, Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên, Phú Thọ đang hình thành những cực sản xuất - công nghiệp quan trọng; còn Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai, Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La, Lai Châu sở hữu cửa khẩu, vùng nguyên liệu, năng lượng, nông nghiệp, du lịch và không gian sinh thái lớn.

Từng địa phương đều có lợi thế, nhưng dư địa lớn nhất của miền Bắc trong giai đoạn tới không còn nằm ở việc từng địa phương phát triển nhanh hơn một chút, mà ở việc kết nối những lợi thế ấy thành một không gian kinh tế chung, những chuỗi giá trị chung và những thị trường chung.

Cũng theo ông Đặng Việt Bách, liên kết vùng của miền Bắc đang bước vào thời điểm bản lề. Ở đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là “địa phương nào tăng nhanh?”, mà là “sự tăng trưởng ấy lan tỏa được bao nhiêu sang doanh nghiệp nội địa và các địa phương xung quanh?”

Cùng chung quan điểm, ông Trần Văn Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HanoiBA cho rằng, Đồng bằng sông Hồng, với Hà Nội là trung tâm, hiện tập trung thị trường, công nghiệp, FDI, cảng biển, tài chính, khoa học công nghệ và dịch vụ; trong khi Trung du và miền núi phía Bắc có cửa khẩu, vùng nguyên liệu, năng lượng, nông - lâm nghiệp, dược liệu, du lịch, sinh thái và không gian phát triển rộng lớn.

“Hai không gian được đề cập có tính bổ trợ rất cao, nhưng sự bổ trợ đó vẫn chưa chuyển đầy đủ thành chuỗi giá trị, đơn hàng, dòng vốn và năng suất…”, ông Trần Văn Minh nhìn nhận.

Đứng ở khía cạnh của các doanh nghiệp, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính Tiền tệ Quốc gia cho rằng, những rủi ro, bất định từ bên ngoài (môi trường quốc tế) gia tăng đang trở thành thách thức lớn với liên kết vùng.

Các doanh nghiệp trong chuỗi liên kết đang gặp nhiều rào cản bởi chính sách, pháp luật thay đổi nhanh, nhiều và còn thiếu nhất quán, khó dự đoán; trong khi thủ tục hành chính, quy định pháp luật còn phức tạp và tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất, vốn, công nghệ còn nhiều khó khăn.

Cộng hưởng nguồn lực

Tại phiên thảo luận bàn tròn, các chuyên gia kinh tế, đại diện doanh nghiệp đã tập trung trao đổi các sáng kiến liên kết kinh tế, liên kết doanh nghiệp giữa các tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc, lấy Hà Nội làm trung tâm kết nối.

Chủ tịch Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội (HanoiBA) Trần Đăng Nam nhấn mạnh, liên kết vùng trước hết phải bắt đầu từ liên kết hạ tầng và logistics. Có cao tốc, cửa khẩu hay cảng biển chưa đồng nghĩa chi phí logistics đã thấp.

“Điều cần quan tâm là toàn bộ hành trình của một dòng hàng: Từ vùng nguyên liệu, cửa khẩu, khu công nghiệp đến kho, trung tâm phân phối, cảng biển và thị trường”, ông Trần Đăng Nam chia sẻ góc nhìn.

Thực tế hiện nay, quy mô FDI và công nghiệp của miền Bắc rất lớn, nhưng doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tự động lớn lên cùng các dự án lớn. Muốn vậy phải có dữ liệu nhà cung ứng, tiêu chuẩn đầu vào, chương trình nâng chuẩn, tài chính và kết nối đến đơn hàng thực tế.

Các đại biểu cũng đã thảo luận để làm rõ vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc xây dựng chuỗi cung ứng khu vực miền Bắc và kết nối quốc tế, với trọng tâm là Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp.

Ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp chủ lực thành phố Hà Nội, Chủ tịch Tập đoàn Sunhouse cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào tăng đầu tư.

“Điều quan trọng hơn là tăng năng suất, tăng tỷ lệ giá trị giữ lại tại địa phương, tăng khả năng doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi và giảm chi phí kinh doanh…”, Chủ tịch Tập đoàn Sunhouse nói thêm.

Các chuyên gia đồng tình rằng, liên kết vùng không phải là cộng cơ học nguồn lực của các địa phương, mà là làm cho nguồn lực của địa phương này trở thành cơ hội phát triển của địa phương khác. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc liên kết vùng cần gắn chặt với việc xác định vai trò, vị trí, khả năng liên kết ngành nghề, tạo chuỗi cung ứng.

Theo ông Đặng Việt Bách, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, trong câu chuyện liên kết vùng, Hà Nội có vai trò đặc biệt. Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định Thủ đô là hạt nhân, động lực phát triển của cả vùng và là một trong hai cực tăng trưởng lớn nhất cả nước.

Chính vì vậy, Hà Nội cần tiếp tục đi trước về thể chế, tài chính, khoa học - công nghệ và nhân lực để mở đường cho cả vùng; các địa phương và doanh nghiệp cùng chung sức để Thủ đô có đủ không gian, nguồn lực và chuỗi cung ứng.

“Chúng tôi mong những cơ chế đặc thù của Thủ đô sẽ trở thành “phòng thí nghiệm chính sách” cho cả miền Bắc - làm được ở Hà Nội thì sớm nhân rộng ra toàn vùng”, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Việt Bách kỳ vọng.