Hoàn thiện thể chế y tế vì lợi ích người dân

Cắt giảm thủ tục thực chất, tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng tiền thuốc

Chia sẻ về công tác cải cách thể chế, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh: Ngành Y tế xác định hoàn thiện pháp luật phải đi đôi với cắt giảm tối đa phiền hà cho người dân, doanh nghiệp. Minh chứng rõ nét nhất nằm ở các con số cải cách thủ tục hành chính (TTHC). Trong lĩnh vực thiết bị y tế, số TTHC đã cắt giảm tới 66,7% (từ 48 xuống còn 16 thủ tục). Điều kiện kinh doanh giảm 46,7% (từ 45 xuống 24 điều kiện), 100% thủ tục đã được cung cấp trực tuyến toàn trình.

Lĩnh vực dược phẩm, mỹ phẩm cũng đã giảm 43,5% số thủ tục (từ 124 xuống 70 thủ tục).

Đặc biệt, công tác mua sắm tập trung và đàm phán giá thuốc cấp quốc gia đã mang lại hiệu quả trực tiếp khi tiết kiệm cho ngân sách và quỹ bảo hiểm khoảng 6.000 tỷ đồng, kéo giảm giá thuốc bình quân từ 14% đến 17%.

Đối với thị trường thiết bị y tế vốn có hàng trăm nghìn chủng loại phức tạp, Bộ Y tế kiên quyết đổi mới quản trị: Không áp đặt định giá hành chính mà chuyển mạnh sang quản lý rủi ro theo chuỗi cung ứng, liên thông dữ liệu giữa Hải quan - Thuế - Đấu thầu - Y tế, tiến tới mua sắm dựa trên tổng chi phí vòng đời thiết bị thay vì chỉ nhìn vào giá mua ban đầu.

Một trong những nội dung được quan tâm đặc biệt là việc bảo đảm an sinh xã hội cho người yếu thế và lực lượng cán bộ y tế tuyến đầu. Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết, từ ngày 5-10-2026, Nghị định số 335/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/người/tháng (tăng 8%). Quyết sách này trực tiếp đem lại niềm vui cho khoảng 4,5 triệu người, trong đó có 2 triệu đối tượng bảo trợ xã hội và 2,5 triệu người cao tuổi đang nhận trợ cấp hưu trí xã hội.

Đối với đội ngũ thầy thuốc, các chế độ đãi ngộ đang từng bước được cụ thể hóa bằng hành động. Nghị định 350/2026/NĐ-CP áp dụng mức phụ cấp ưu đãi nghề 80% cho nhân lực hồi sức cấp cứu và y tế cơ sở tại vùng khó khăn; mức 70% cho cán bộ trạm y tế xã, y tế dự phòng thông thường.

Bên cạnh đó, còn phải kể đến Nghị định số 192/2026/NĐ-CP ngày 30-5-2026 quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế, hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản. Trong đó, phụ cấp trực 24/24 giờ tại khoa, khu vực đặc biệt được tính bằng 1,5 lần mức thông thường; chế độ chống dịch gắn với nhiệm vụ thực tế và nhóm bệnh truyền nhiễm. Nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản được hỗ trợ hằng tháng bằng 0,5 hoặc 0,7 lần mức lương cơ sở, góp phần củng cố lực lượng chăm sóc sức khỏe ngay tại cộng đồng.

"Thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục đề xuất lộ trình nâng phụ cấp ưu đãi nghề lên 100% đối với các đối tượng đặc thù phù hợp cân đối ngân sách, đồng thời ban hành định mức nhân lực trạm y tế mới để giảm áp lực, giúp cán bộ y tế cơ sở thực sự yên tâm cống hiến", Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh.

Đột phá tư duy lập pháp

Đề cập đến lĩnh vực ghép mô tạng - nơi chứng kiến bước tiến kỳ diệu của y học Việt Nam với 11.187 ca ghép thành công tính đến tháng 3-2026, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà thẳng thắn chỉ ra bất cập lớn: Có tới 91,4% ca ghép vẫn đến từ người hiến còn sống, trong khi đó, nguồn hiến chết não chỉ chiếm 8,6%.

Để mở rộng cánh cửa hồi sinh cho hàng nghìn người bệnh suy tạng, dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) tới đây sẽ tạo hành lang pháp lý mở rộng nguồn hiến từ người chết tuần hoàn; quy định chặt chẽ điều kiện hiến của người sống từ 18 đến dưới 25 tuổi để ngăn chặn dứt điểm nạn buôn bán tạng trá hình. Đặc biệt, chính sách sẽ quy định ngày 20-5 hằng năm là "Ngày hiến mô, tạng Việt Nam" và cấp thẻ bảo hiểm y tế, khám sức khỏe định kỳ miễn phí trọn đời cho người hiến sống như sự tri ân cao quý nhất của xã hội.

Ở khía cạnh phòng ngừa bệnh tật học đường và lối sống, quyết tâm cấm triệt để thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha và túi ngậm nicotine trong Luật sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ của ngành y tế trong việc bảo vệ giống nòi và thế hệ tương lai trước hiểm họa mới.

Thực hiện Nghị quyết số 11/2026/UBTVQH16 ngày 21-7-2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026, Bộ Y tế được giao chủ trì 4 dự án luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10-2026).