Bài 2: Lắng nghe để kiến tạo tương lai sông Hồng

Việc Hà Nội lấy ý kiến nhân dân về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng đang mở ra cơ hội để người dân trực tiếp nói lên những mong muốn, băn khoăn về không gian sống, hạ tầng, giao thông và sinh kế. Với một quy hoạch có phạm vi tác động rộng lớn, sự đồng thuận không chỉ đến từ những bản đồ quy hoạch, mà trước hết từ việc lắng nghe tiếng nói của cộng đồng.

---

Việc điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng được thành phố Hà Nội triển khai lấy ý kiến rộng rãi tại các địa phương trên toàn thành phố; đặc biệt là 16 xã, phường nằm trong ranh giới và vùng ảnh hưởng của quy hoạch, đây là những khu vực mà mỗi thay đổi về không gian đô thị, giao thông, cảnh quan hay sử dụng đất đều có thể tác động trực tiếp đến cuộc sống của người dân.

Với người dân sống ven sông, một quy hoạch mới không chỉ được nhìn trên bản đồ; đó còn là câu chuyện về những ngôi làng cổ, căn nhà đang ở, mảnh đất sản xuất, con đường đi lại hằng ngày, nơi buôn bán, trường học của con trẻ hay không gian sinh hoạt cộng đồng. Nhằm bảo đảm tính minh bạch, công khai và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, các địa phương trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đồng loạt triển khai kế hoạch lấy ý kiến cơ quan, tổ chức, chuyên gia và cộng đồng dân cư.

Ghi nhận tại các địa phương nằm trong vùng ảnh hưởng cho thấy, công tác niêm yết, công khai hồ sơ quy hoạch đã được triển khai khẩn trương, nghiêm túc ngay từ ngày 7-9-2026. Để thuận tiện cho người dân nghiên cứu, các địa phương cũng đã bố trí nhiều điểm trưng bày bản đồ, hồ sơ quy hoạch trực tiếp tại trụ sở chính quyền và hệ thống các nhà văn hóa thôn, tổ dân phố.

Tại xã Ô Diên, từ ngày 7-9-2026, tại 5 địa điểm công khai hồ sơ gồm trụ sở UBND xã, nhà văn hóa các thôn Bồng Lai, Thượng Trì, Hạ Trì, Ngọc Kiệu, đông đảo nhân dân đã trực tiếp đến tiếp cận thông tin, nghiên cứu hồ sơ và đóng góp ý kiến.

Theo rà soát sơ bộ, khu vực bị ảnh hưởng tại xã Ô Diên có khoảng 19ha đất thổ cư, liên quan 872 thửa đất và hơn 2.600 nhân khẩu. Trong đó, khoảng 9ha với 571 thửa đất nằm trong ranh giới Trục Đại lộ cảnh quan; khoảng 10ha với 310 thửa đất nằm ngoài chỉ giới. Khu vực này còn có 1 chùa (chùa Chổi), 1 đình (đình Ngoài), 8 miếu thờ của các xóm dân cư và 2 công trình đầu mối hạ tầng kỹ thuật là Trạm bơm Đan Hoài và Trạm bơm nước thô Nhà máy nước mặt sông Hồng. Trên quy hoạch, đây là những con số về diện tích, số thửa đất, công trình và hạ tầng. Nhưng trong đời sống, đó là nhà cửa, nơi thờ tự, cơ sở sản xuất, sinh kế và những mối quan hệ cộng đồng đã được hình thành qua nhiều năm.

Theo dõi hồ sơ quy hoạch được niêm yết, ông Doãn Văn Dũng (thôn Bồng Lai, xã Ô Diên) cho biết, mồ mả ông cha bao đời nay đều ở trên đất Ô Diên, do đó người dân mong muốn quá trình thực hiện các dự án được tái định cư tại địa phương. Từ đó, người dân có thể tiếp nối truyền thống ông cha, quê hương, giữ gìn lễ hội truyền thống, bảo đảm cuộc sống ít bị xáo trộn hơn và tạo sự đồng thuận cao trong quá trình thực hiện quy hoạch.

Tương tự, ông Nguyễn Ích Thiệu thôn Bồng Lai, xã Ô Diên cũng chia sẻ: “Việc điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là chủ trương lớn, nếu được triển khai đồng bộ sẽ mở thêm không gian phát triển, cải thiện giao thông và thay đổi diện mạo khu vực ven sông. Tuy nhiên, điều người dân quan tâm nhất là khi quy hoạch được triển khai vào thực tế thì cuộc sống của những hộ bị ảnh hưởng sẽ được bảo đảm như thế nào. Với những gia đình phải di chuyển chỗ ở, tôi mong thành phố và các cơ quan chức năng nghiên cứu phương án tái định cư phù hợp để người dân thuận lợi hơn trong sinh hoạt, làm ăn và ổn định cuộc sống”.

Bên cạnh kỳ vọng về hạ tầng giao thông, không gian xanh và cảnh quan ven sông được tổ chức đồng bộ, người dân đặc biệt quan tâm đến phương án đối với các khu dân cư hiện hữu, đất đai, sinh kế và bảo tồn những khu dân cư có lịch sử hình thành lâu đời.

Ông Lê Đăng Lập, tổ dân phố 34, phường Bồ Đề cho biết: “Cụm làng Bắc Biên đã hình thành hơn 1.000 năm, trong làng hiện có nhiều di tích lịch sử, văn hóa. Vì vậy, người dân đề nghị thành phố nghiên cứu bảo tồn, giữ nguyên làng cổ và cảnh quan hiện hữu”.

Còn ông Nguyễn Quang Tú, người dân thôn Võng La (xã Thiên Lộc) cho rằng, với những người đã sinh sống lâu đời ở đây, mỗi khu đất, con đường, bờ bãi hay không gian làng xóm đều gắn với một phần cuộc sống của cộng đồng. “Vì vậy, tôi mong muốn dự án sẽ tạo được sự chuyển tiếp hài hòa giữa cái cũ và cái mới, để quá trình phát triển đô thị vừa mở ra cơ hội cho người dân, vừa không làm mất đi bản sắc của những cộng đồng ven sông”, ông Nguyễn Quang Tú chia sẻ.

Những băn khoăn của người dân cũng là những vấn đề đặt ra đối với chính quyền cơ sở và thành phố trong quá trình triển khai quy hoạch. Theo lãnh đạo một số địa phương, việc lấy ý kiến không chỉ để hoàn thiện hồ sơ quy hoạch mà còn là dịp để chính quyền lắng nghe đầy đủ những mong muốn, kiến nghị từ cơ sở, nhất là những vấn đề liên quan đến đất đai, sinh kế, cảnh quan và bảo tồn các giá trị văn hóa. Các ý kiến chính đáng sẽ được tổng hợp, nghiên cứu và phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền, với tinh thần bảo đảm quy hoạch khi triển khai phải sát thực tế và tạo được sự đồng thuận của người dân.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Ô Diên Phạm Hồng Hoàn cho biết, địa phương chú trọng cung cấp thông tin để cán bộ cơ sở nắm chắc nội dung, từ đó tuyên truyền, giải thích những vấn đề người dân quan tâm. Đồng thời, xã duy trì dòng thông tin liên tục để người dân hiểu đúng mục đích, phạm vi, nội dung quy hoạch, cũng như nắm rõ thời gian, địa điểm, hình thức tiếp cận hồ sơ và cách thức tham gia góp ý. Bên cạnh đó, xã cũng chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, phát huy vai trò của bí thư chi bộ, trưởng thôn, ban công tác mặt trận và lực lượng cơ sở để kịp thời giải thích, định hướng thông tin, hạn chế phát sinh điểm nóng, góp phần giữ vững an ninh, trật tự.

“Trong quá trình lấy ý kiến về điều chỉnh quy hoạch, địa phương xác định người dân là đối tượng chịu tác động trực tiếp nên mọi ý kiến từ cơ sở cần được lắng nghe đầy đủ. Những nội dung người dân quan tâm, nhất là về phạm vi ảnh hưởng của dự án, đất đai, nơi ở, sinh kế, giao thông, cảnh quan và các công trình văn hóa, sẽ được địa phương tổng hợp cụ thể, phân loại và báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét”, ông Phạm Hồng Hoàn chia sẻ.

Ở mỗi địa bàn, chính quyền cơ sở đều phải đối diện với những đặc điểm riêng về dân cư, đất đai, làng xóm và các giá trị văn hóa, lịch sử. Vì vậy, việc khảo sát thực tế, đối thoại và tổng hợp đầy đủ ý kiến từ cơ sở được xem là một bước quan trọng để quy hoạch khi đi vào triển khai vừa đáp ứng yêu cầu phát triển chung, vừa phù hợp với cuộc sống của người dân.

Bí thư Đảng ủy phường Long Biên Nguyễn Phi Thường nhấn mạnh, việc lấy ý kiến phải bảo đảm công khai, dân chủ, khách quan, thực chất, đúng quy định và không hình thức. “Chất lượng đợt lấy ý kiến lần này không chỉ ở số lượng ý kiến, mà quan trọng là nhân dân được cung cấp đầy đủ thông tin, hiểu đúng vấn đề, được lắng nghe. Các kiến nghị chính đáng được tổng hợp trung thực, chuyển đúng cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết”, ông Nguyễn Phi Thường bày tỏ.

Trong khi đó, ở góc độ tuyên truyền, Bí thư Đảng ủy xã Thiên Lộc Phạm Xuân Toàn cho rằng, các cán bộ cơ sở phải truyền tải tới người dân hiểu rõ rằng việc lấy ý kiến ở giai đoạn này nhằm hoàn thiện quy hoạch phân khu, chưa phải quyết định thu hồi đất, bồi thường hay tái định cư. Thông tin đầy đủ, rõ ràng ngay từ đầu sẽ giúp người dân tránh hiểu sai, đồng thời có cơ sở để tham gia góp ý đúng nội dung.

Cùng quan điểm, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bồ Đề Vũ Thị Thành cho biết, cần nhìn việc điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng với một tầm nhìn dài hạn. Đây không chỉ là câu chuyện của một bản đồ quy hoạch tỷ lệ 1/5.000, cũng không chỉ là công việc của cơ quan chuyên môn mà về tương lai của không gian sông Hồng, tương lai phát triển của Thủ đô và rất trực tiếp là tương lai phát triển của phường Bồ Đề.

“Chúng ta phải xác định rõ việc tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư không phải là một thủ tục làm cho đủ quy trình. Đây là quá trình cung cấp thông tin, lắng nghe, tiếp nhận ý kiến của người dân đối với một quy hoạch có ảnh hưởng trực tiếp, lâu dài đến địa bàn và cuộc sống của nhân dân. Do đó, yêu cầu đầu tiên là phải bảo đảm dân chủ, công khai, khách quan, thực chất, tạo điều kiện để người dân được tiếp cận thông tin, được nghiên cứu, được nêu ý kiến và được phản ánh đầy đủ những vấn đề mà người dân quan tâm”, bà Vũ Thị Thành chia sẻ.

Để những định hướng lớn của quy hoạch đến được với người dân, vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở đặc biệt quan trọng. Bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố cùng Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, xã và các đoàn thể là những người gần dân nhất, hiểu rõ nhất đặc điểm từng khu dân cư, những vấn đề người dân đang quan tâm cũng như những giá trị cần được gìn giữ.

Ông Vũ Xuân Ca, Tổ trưởng tổ dân phố 918, phường Long Biên cho biết, bản thân ông cũng tham gia tuyên truyền để người dân trong khu vực hiểu và chấp hành chủ trương của Nhà nước, thành phố. Một trong những vấn đề được người dân quan tâm là việc tiếp cận thông tin quy hoạch. Theo ông Vũ Xuân Ca, UBND phường Long Biên đã công khai, niêm yết thông tin tại một số nhà văn hóa. Người dân cũng có thể quét mã QR để tìm hiểu chủ trương, xác định vị trí khu vực mình sinh sống và biết có nằm trong phạm vi dự án hay không. Đối với những hộ dân nằm trong phạm vi dự án, việc được tiếp cận thông tin chính thống, kịp thời là rất cần thiết, giúp người dân hiểu rõ các nội dung trong quá trình triển khai.

Nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bồ Đề Vũ Thị Thành cho rằng, các bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố, trưởng ban công tác mặt trận và cán bộ trực tiếp làm công tác ở cơ sở phải thực sự trở thành cầu nối giữa chủ trương, định hướng quy hoạch với nhân dân; vừa tuyên truyền để nhân dân thấy được tầm nhìn, cơ hội phát triển của khu vực sông Hồng, vừa lắng nghe đầy đủ những tâm tư, băn khoăn, nguyện vọng và kiến nghị của người dân để kiến nghị kịp thời tới cấp có thẩm quyền.

“Cán bộ cơ sở là người gần dân nhất. Nếu cán bộ không hiểu rõ thì rất khó giải thích cho người dân; nếu giải thích không thống nhất, mỗi người nói một cách thì rất dễ gây băn khoăn, hiểu nhầm và phát sinh thông tin không chính xác. Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải làm tốt công tác tư tưởng để tạo sự đồng thuận; trước hết là làm cho người dân biết, hiểu đúng và có đầy đủ thông tin để thể hiện chính kiến của mình”, bà Vũ Thị Thành chia sẻ.

Còn nữa...

---

Thực hiện: Văn Huy - Nguyễn Thủy - Nhật Huy