Tháo gỡ điểm nghẽn để phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao

Thực hiện chương trình công tác năm 2026, đoàn giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố đã nghiên cứu báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 126 xã, phường và các cơ quan, đơn vị liên quan; khảo sát thực tế tại một số thiết chế cấp thành phố, cơ sở và làm việc trực tiếp với các đơn vị quản lý.

126 xã, phường đều có thiết chế văn hóa, thể thao

Kết quả giám sát cho thấy công tác đầu tư, quản lý, khai thác và tổ chức hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao đạt một số kết quả đáng ghi nhận. Công tác tham mưu, hướng dẫn các xã, phường được triển khai tương đối kịp thời, nhất là trong giai đoạn chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thành phố tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển văn hóa, thể thao; đồng thời rà soát, thống kê, phân loại hiện trạng hệ thống thiết chế để xác định nhu cầu đầu tư, sửa chữa, cải tạo và bổ sung trang thiết bị.

Đáng chú ý, 126 xã, phường đều có thiết chế văn hóa, thể thao phục vụ nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao cho người dân.

Toàn thành phố hiện có 4.715 công trình thiết chế văn hóa, thể thao cấp xã và cơ sở, gồm 234 công trình bảo đảm tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao cấp xã trở lên và 4.481 thiết chế văn hóa tại thôn, tổ dân phố. Trong đó, 2.490 công trình cơ bản bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất; 1.991 công trình có quy mô nhỏ hoặc hạn chế về cơ sở vật chất.

Thành phố đã có chính sách hỗ trợ hoạt động, trang thiết bị tại nhà văn hóa, hỗ trợ Ban Chủ nhiệm và khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hóa. Một số công trình được đầu tư mới, nâng cấp, cải tạo, góp phần cải thiện điều kiện phục vụ thanh thiếu nhi, hoạt động nghệ thuật, thể thao và sinh hoạt cộng đồng.

Công tác quản lý, đánh giá hiệu quả khai thác từng bước được đổi mới thông qua các mô hình thí điểm và khung đánh giá, theo dõi tần suất hoạt động, số lượng người tham gia, mức độ khai thác công trình. Chuyển đổi số bước đầu được ứng dụng trong chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu, công khai lịch hoạt động, tuyên truyền và tương tác với người dân.

Cơ sở vật chất chưa đồng đều, khai thác chưa tương xứng

Bên cạnh kết quả đạt được, Ban Văn hóa - Xã hội chỉ rõ hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao còn nhiều hạn chế. Mô hình tổ chức, quản lý, vận hành sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp chưa thống nhất giữa các xã, phường. Nhân lực và năng lực đội ngũ cán bộ ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu, tình trạng kiêm nhiệm còn phổ biến; một số địa phương thiếu cán bộ có chuyên môn về quản trị thiết chế, kỹ thuật, tài chính, tài sản công, công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Tỷ lệ thiết chế có quy mô nhỏ, hạn chế về diện tích, sân chơi, khu thể thao và trang thiết bị còn cao. Riêng nhóm nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng thôn, tổ dân phố có 1.991 công trình quy mô nhỏ hoặc hạn chế về cơ sở vật chất, chiếm khoảng 44,4%, trong khi nhu cầu đầu tư, sửa chữa, cải tạo còn lớn.

Đối với các công trình quy mô lớn được chuyển giao từ cấp huyện, nhân lực và phương thức khai thác, vận hành tại một số nơi chưa hoàn toàn phù hợp, khiến hiệu quả sử dụng chưa tương xứng với quy mô đầu tư và công suất thiết kế.

Ban Văn hóa - Xã hội cũng chỉ ra việc rà soát, lập quy hoạch tổng thể mạng lưới thiết chế văn hóa, thể thao trên toàn thành phố sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp thôn, tổ dân phố chưa được thực hiện đầy đủ.

Việc bố trí quỹ đất, thủ tục đất đai, đầu tư và giải phóng mặt bằng tại một số địa phương còn vướng mắc, ảnh hưởng tiến độ cải tạo, xây dựng thiết chế. Hồ sơ pháp lý về đất đai, tài sản và thủ tục sau bàn giao công trình tại một số nơi chưa hoàn thiện.

Hoàn thiện mô hình quản lý, tăng hiệu quả khai thác

Từ kết quả giám sát, Ban Văn hóa - Xã hội kiến nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nghiên cứu ban hành bộ tiêu chí thống nhất đánh giá hiệu quả hoạt động của thiết chế văn hóa, thể thao, lượng hóa các chỉ tiêu về tần suất hoạt động, công suất sử dụng, số lượt người thụ hưởng, phạm vi phục vụ, mức độ hoàn thành nhiệm vụ và chất lượng phục vụ cộng đồng.

Ban cũng đề nghị tăng cường hướng dẫn chuyển đổi số, chuẩn hóa, quản trị và khai thác dữ liệu; hỗ trợ địa phương xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, quy hoạch, đầu tư, kiểm tra và đánh giá hiệu quả hoạt động.

Đối với UBND thành phố, Ban đề nghị chỉ đạo các sở, ngành và UBND xã, phường hoàn thiện mô hình quản lý thiết chế phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm thống nhất trên toàn thành phố; nghiên cứu khai thác các thiết chế quy mô lớn theo hướng liên xã, liên phường hoặc phục vụ nhiệm vụ cấp thành phố khi phù hợp.

Cùng với đó, xây dựng, chuẩn hóa và cập nhật cơ sở dữ liệu dùng chung, bản đồ số về hiện trạng, đất đai, tài sản, đầu tư, lịch hoạt động, công suất và số lượt sử dụng; rà soát, kiện toàn đội ngũ quản lý, vận hành và bồi dưỡng về quản trị, tổ chức hoạt động, tài chính, tài sản, dữ liệu, kỹ năng số.

Ban cũng đề nghị hoàn thành các định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá dịch vụ sự nghiệp công còn thiếu theo tiến độ, làm cơ sở giao nhiệm vụ, đặt hàng và từng bước nâng mức độ tự chủ phù hợp với từng nhóm đơn vị.