Xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện: Tận dụng “thời gian vàng” cứu người

Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới cấp cứu đồng bộ trên toàn quốc, tăng cường điều phối bằng công nghệ và chuẩn hóa nhân lực, phương tiện. Tại Hà Nội, những yêu cầu này được cụ thể hóa theo hướng hình thành hệ thống cấp cứu thông minh, liên thông từ cộng đồng đến bệnh viện.

Từ “thời gian vàng” đến mạng lưới cấp cứu thống nhất

“Điều người dân cần nhất khi gọi cấp cứu là có người hướng dẫn phải làm gì và lực lượng y tế đến càng nhanh, càng tốt”, anh Nguyễn Văn Hùng (42 tuổi), quê xã Đại Thanh (Hà Nội) chia sẻ.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc chuyên môn kiêm Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương cho biết, với ngừng tuần hoàn, sốc, suy hô hấp hay bệnh lý diễn biến cấp tính, người bệnh được phát hiện và can thiệp càng sớm thì khả năng cứu sống, hạn chế biến chứng càng cao.

Theo bác sĩ Nguyễn Trung Cấp, cấp cứu ngoại viện không đơn thuần là vận chuyển người bệnh mà là một phần của quá trình điều trị, bắt đầu từ tiếp nhận thông tin, hướng dẫn sơ cứu, điều phối lực lượng, xử trí tại hiện trường đến vận chuyển và bàn giao.

Theo Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030” được phê duyệt tại Quyết định số 1515/QĐ-TTg, ngày 10-8-2026, hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện mới đáp ứng dưới 10% nhu cầu cấp cứu khẩn cấp; chỉ khoảng 43% trường hợp xuất xe cấp cứu đón được người bệnh.

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố triển khai mạng lưới cấp cứu ngoại viện phù hợp điều kiện, nhu cầu thực tế; xây dựng cơ chế phối hợp giữa ngành Y tế, Công an, Quân đội, lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, chính quyền địa phương. Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc hoàn thành trong năm 2026, vận hành từ năm 2027, kết nối dữ liệu với hệ thống tích hợp các số dịch vụ khẩn cấp 113, 114, 115. Đề án cũng đặt mục tiêu tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn/100.000 dân; ít nhất 75% nhân viên y tế tại trạm y tế cấp xã được đào tạo về cấp cứu ngoại viện; phổ cập kiến thức sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho tối thiểu 3% dân số.

Với trường hợp cấp cứu nguy kịch, thời gian xuất xe phấn đấu không quá 5 phút kể từ khi có quyết định điều xe.

Xây mạng lưới, lấy thời gian cứu người làm thước đo

Bác sĩ chuyên khoa II Trần Anh Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội cho biết, thành phố xác định cấp cứu ngoại viện là cấu trúc quan trọng trong toàn bộ chuỗi chăm sóc sức khỏe. Hà Nội tiếp tục củng cố hệ thống 115, chuẩn hóa nhân lực, phương tiện, chuyên môn và công nghệ; hướng tới bình quân một xe cứu thương phục vụ 60.000 dân và đầu tư mới 114 xe trong giai đoạn 2026-2030.

Quyết định số 3138/QĐ-UBND, ngày 22-6-2026, của UBND thành phố phê duyệt Đề án định vị, kết nối và ứng dụng công nghệ internet vạn vật (IoT) trong điều phối phương tiện vận chuyển cấp cứu; xây dựng trung tâm điều hành cấp cứu thông minh trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030 nhấn mạnh yêu cầu: Khi có cuộc gọi, hệ thống hỗ trợ xác định vị trí người bệnh, phân loại mức độ cấp cứu và lựa chọn kíp có khả năng tiếp cận nhanh nhất, thay vì chỉ điều xe theo địa giới hành chính. Thông tin người bệnh có thể được chuyển trước tới bệnh viện để chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị, chuyên khoa phù hợp.

Hà Nội hướng tới mô hình “một đầu mối điều phối - nhiều điểm đáp ứng”, theo hướng “Thông minh - Đa tầng - Đa phương tiện”. Theo kế hoạch, mạng lưới trước mắt mở rộng lên 54 điểm, gồm 12 trạm cấp cứu 115 khu vực và 42 tổ cấp cứu ngoại viện tại 42 bệnh viện, sau đó hướng tới 127 điểm. Phương tiện, kíp trực và khả năng tiếp nhận của bệnh viện được cập nhật trên nền tảng điều phối số theo thời gian thực.

Việc tích hợp 113, 114, 115 hướng tới nguyên tắc “một thông tin – một lần tiếp nhận – nhiều lực lượng cùng xử lý”. Để đảm bảo phù hợp với Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, thành phố Hà Nội sẽ tổ chức tiếp nhận, xử lý và điều phối tập trung các yêu cầu khẩn cấp thông qua Trung tâm Thông tin chỉ huy thành phố do Công an thành phố chủ trì vận hành. Trung tâm đóng vai trò là đầu mối tiếp nhận đa dịch vụ, tích hợp các lĩnh vực an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và cấp cứu y tế trên một nền tảng số thống nhất. Công an bảo đảm an ninh, kiểm soát hiện trường; lực lượng 114 chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; 115 đảm nhiệm chuyên môn y tế, cấp cứu và vận chuyển.

Hà Nội dự kiến đào tạo 752 nhân lực y tế dành cho cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030; riêng giai đoạn 2026-2027 đào tạo 473 người gồm 152 bác sĩ, 205 điều dưỡng và 116 lái xe cấp cứu.

Theo bác sĩ Trần Anh Thắng, ý nghĩa của việc rút ngắn toàn bộ quá trình cấp cứu, không chỉ làm... xe chạy nhanh hơn. Với đột quỵ, nhồi máu cơ tim, đa chấn thương…, người bệnh cần được đưa tới cơ sở có năng lực điều trị phù hợp ngay từ đầu, hạn chế chuyển viện nhiều lần.

Thành phố hướng tới xây dựng “mắt xích đầu tiên” tại cộng đồng với phương châm “người bên cạnh cứu người bên cạnh”. Công an, giáo viên, bảo vệ, lái xe, dân phòng và người dân được hướng tới đào tạo kỹ năng hồi sinh tim phổi, cầm máu, xử trí hóc dị vật, cố định chấn thương và gọi cấp cứu đúng cách...

Khi các mắt xích từ cộng đồng, tổng đài, kíp cấp cứu đến bệnh viện được kết nối, một cuộc gọi 115 sẽ kích hoạt cả mạng lưới để đưa đúng lực lượng đến đúng nơi, người bệnh đến đúng cơ sở điều trị và tận dụng hiệu quả “thời gian vàng” cho sự sống.