Khởi công dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên - Di tích Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long

Đây là sự kiện quan trọng, mở đầu giai đoạn triển khai Dự án, thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị Di sản thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự buổi lễ. Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Bí thư Trung ương Đảng - Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài, Bí thư Trung ương Đảng - Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Bí thư Trung ương Đảng - Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết, Bí thư Trung ương Đảng - Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo ban, bộ, ngành trung ương.

Về phía thành phố Hà Nội có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; cùng các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội; lãnh đạo các sở, ngành thành phố Hà Nội.

Cùng dự buổi lễ còn có Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn; Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo; Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội Jonathan Wallace Baker.

Dấu mốc quan trọng trên hành trình bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, Lễ khởi công Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên là dấu mốc quan trọng trên hành trình bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới; thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội trong việc gìn giữ, trao truyền những giá trị lịch sử, văn hóa quý báu của dân tộc cho các thế hệ mai sau.

Lễ khởi công là kết quả của hơn 15 năm nghiên cứu khảo cổ học, thư tịch và hợp tác quốc tế kể từ khi di sản được ghi danh. Các cuộc khai quật đã làm rõ địa tầng văn hóa dày khoảng 6 mét, nối tiếp từ thời tiền Thăng Long đến thời Nguyễn, cùng hệ thống nền móng Chính điện thời Lê. Ý kiến tư vấn của UNESCO, ICOMOS và các nhà khoa học đã tạo dựng cơ sở khoa học để triển khai dự án theo Văn kiện Nara, bảo đảm tính xác thực, tính toàn vẹn và sự hài hòa trong tổng thể Khu di sản.

“Thành phố Hà Nội luôn xác định, mọi bước đi phải đặt việc bảo tồn nguyên trạng di tích gốc và bảo vệ các tầng văn hóa khảo cổ lên hàng đầu; không can thiệp làm sai lệch dấu tích lịch sử; thực hiện đúng cam kết của Việt Nam với Công ước Di sản thế giới năm 1972 và các khuyến nghị của Ủy ban Di sản thế giới”, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Theo đồng chí Vũ Đại Thắng, thành phố Hà Nội xác định, bảo tồn di sản phải trở thành bộ phận hữu cơ trong chiến lược phát triển Thủ đô. Hà Nội vừa là đô thị hiện đại đang phát triển mạnh mẽ, vừa là Thủ đô nghìn năm văn hiến. Trong tầm nhìn phát triển Thủ đô trăm năm, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” không chỉ là những giá trị cần gìn giữ, mà phải trở thành nguồn lực cho phát triển. Hà Nội có thể và phải phát triển nhanh, hiện đại, nhưng sự phát triển ấy không được làm đứt mạch lịch sử và ký ức của Thăng Long - Hà Nội. Dự án Điện Kính Thiên chính là một hành động cụ thể kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cũng lưu ý, đây là một dự án đặc biệt, triển khai trực tiếp trong không gian Di sản thế giới và trên khu vực có các tầng văn hóa khảo cổ quan trọng. Vì vậy, yêu cầu đầu tiên không phải là làm nhanh, mà là làm đúng, khoa học và thận trọng. Tiến độ phải được bảo đảm, nhưng tuyệt đối không được đánh đổi tính xác thực, tính toàn vẹn và sự an toàn của di sản để lấy tiến độ.

“

Tôi yêu cầu chủ đầu tư, các đơn vị tư vấn, thi công, giám sát phải tuân thủ nghiêm hồ sơ được phê duyệt và các yêu cầu chuyên môn về bảo tồn di sản. Trong quá trình thực hiện, nếu xuất hiện các yếu tố khảo cổ mới hay những điều chưa rõ về mặt khoa học, cần chủ động khoanh vùng để chờ tham vấn từ các nhà khoa học, các chuyên gia; tuyệt đối không tự ý xử lý, không vì tiến độ trước mắt mà làm ảnh hưởng đến giá trị vĩnh cửu của di tích.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng

"Di sản nghìn năm không thuộc về riêng một thế hệ. Mỗi thế hệ chỉ là người tiếp nhận, gìn giữ và có trách nhiệm trao truyền nguyên vẹn những giá trị quý báu ấy cho tương lai. Đó là trách nhiệm của Hà Nội hôm nay đối với Thăng Long nghìn năm lịch sử và tương lai trăm năm của Thủ đô”, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Cam kết bảo tồn nguyên trạng di tích gốc và bảo vệ các tầng văn hóa khảo cổ

Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới năm 2010, là nơi hội tụ những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, khảo cổ và kiến trúc, phản ánh tiến trình hơn một nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội. Trong không gian đó, Điện Kính Thiên giữ vị trí đặc biệt, là trung tâm của Cấm thành Thăng Long, là nơi các hoàng đế cử hành nghi lễ thiết triều và tiến hành các hoạt động chính trị, ngoại giao mang tính chất nhà nước, là biểu tượng quyền lực tối cao, minh chứng cho sự hùng cường của quốc gia Đại Việt trong quá khứ.

Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên không chỉ nhằm phục hồi một công trình kiến trúc mà quan trọng hơn là từng bước khôi phục không gian trung tâm của Hoàng thành Thăng Long, góp phần làm sáng rõ các giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc. Phục dựng Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên là nhiệm vụ quan trọng, bước khởi đầu thực hiện tầm nhìn Trục trung tâm Hoàng thành Thăng Long đến năm 2035 trên nền tảng tầm nhìn 100 năm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.

Thành phố đã trải qua quá trình nghiên cứu lâu dài, công phu với nhiều năm khảo cổ học, nghiên cứu liên ngành và hợp tác quốc tế. Các kết quả nghiên cứu cùng ý kiến tư vấn của UNESCO, các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế đã tạo dựng cơ sở khoa học quan trọng để triển khai Dự án, bảo đảm yêu cầu về tính khoa học, tính xác thực và sự hài hòa trong tổng thể Khu di sản. Phương án phục dựng theo nguyên tắc xác thực của các văn kiện quốc tế và bộ công cụ do ICOMOS đề xuất, trên cơ sở khoa học và tính khả thi cao, bảo đảm gia tăng giá trị nổi bật toàn cầu cho di sản Hoàng thành Thăng Long.

Không gian Chính điện Kính Thiên sau khi được hình thành sẽ hướng tới trở thành một không gian văn hóa - lịch sử có sức lan tỏa, nơi diễn giải di sản thông qua các hoạt động thực hành văn hóa phi vật thể cung đình; góp phần nâng cao trải nghiệm của công chúng, thu hút khách tham quan, phát triển du lịch văn hóa và tạo điều kiện để những giá trị của Hoàng thành Thăng Long tiếp tục được nhận diện, thực hành và phát huy trong đời sống đương đại. Định hướng này gắn với yêu cầu bảo tồn, phát huy di sản trở thành một bộ phận hữu cơ trong chiến lược phát triển Thủ đô.

Tại lễ khởi công, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo cho rằng, Lễ khởi công Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên đánh dấu một bước tiến quan trọng trong một quá trình lâu dài nhưng thiết yếu, bao gồm nghiên cứu khoa học, tư liệu hóa, tham vấn, đối thoại nhằm phục dựng Điện Kính Thiên và khu vực xung quanh.

Đây là một quá trình đối thoại mẫu mực, bắt đầu từ năm 2023. Trung tâm Di sản Thế giới cùng Văn phòng UNESCO tại Hà Nội đã đồng hành và hỗ trợ ngay từ những bước đầu tiên cho đến quyết định thành công được Ủy ban Di sản Thế giới thông qua vào tháng 7 vừa qua, tại kỳ họp diễn ra ở Hàn Quốc. Điều này là minh chứng cho thấy Việt Nam, kể từ khi phê chuẩn Công ước Di sản Thế giới vào năm 1987, luôn coi trọng các tiêu chuẩn và uy tín của Công ước.

Ông Lazare Eloundou Assomo cũng đánh giá, giá trị của Khu Di sản Trung tâm Thăng Long không chỉ nằm ở những di tích khảo cổ và các công trình lịch sử, mà còn nằm trong nhiều lớp lịch sử, ký ức và truyền thống mà những di tích ấy lưu giữ, cũng như mối liên hệ bền chặt của khu di sản với người dân Hà Nội. Điện Kính Thiên, vốn gắn bó sâu sắc với lịch sử này, là một bộ phận quan trọng của Di sản Thế giới.

“Việc phục dựng được khởi động ngày hôm nay đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mạnh mẽ hơn nữa giữa Việt Nam, UNESCO, ICOMOS và Ủy ban Di sản Thế giới. Bởi Việt Nam đã đầu tư đáng kể để làm sâu sắc hơn sự hiểu biết về khu di sản, những nỗ lực này, cùng với việc tiếp tục đối thoại, sẽ vẫn đóng vai trò thiết yếu trong quá trình triển khai tiếp theo”, ông Lazare Eloundou Assomo nhận định.

Để hiện thực hóa một dự án trọng điểm có yêu cầu khắt khe về tính xác thực, kỹ thuật và chất lượng mỹ thuật, Tập đoàn Sun Group đã được tín nhiệm lựa chọn làm đơn vị thi công Dự án Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên.

Ông Trần Minh Sơn, thành viên Hội đồng sáng lập, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị Tập đoàn Sun Group, cam kết huy động nguồn lực, phối hợp với chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án và các chuyên gia để bảo đảm tiến độ, chất lượng thi công; tuân thủ phương án được phê duyệt và những quy định về bảo tồn, bảo vệ di tích gốc trong suốt quá trình triển khai.

Trước đó, Tập đoàn Sun Group từng tham gia trùng tu, tôn tạo một số công trình gắn với lịch sử Thủ đô, trong đó có Cổng Trại Bảo an binh bên Nhà hát Hồ Gươm và Bắc Bộ Phủ. Đây đều là những công trình đòi hỏi sự thận trọng khi can thiệp vào kiến trúc hiện hữu và gìn giữ các dấu tích tạo nên giá trị lịch sử của di tích.

Trong bối cảnh Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và tính xác thực được tổ chức tại Việt Nam từ ngày 27-9 đến ngày 1-10-2026, những kinh nghiệm thực tế của Hoàng thành Thăng Long, đặc biệt trong nghiên cứu, bảo tồn và phục hồi Điện Kính Thiên sẽ góp phần giới thiệu những nỗ lực và cách tiếp cận của Việt Nam trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản; qua đó quảng bá hình ảnh Thăng Long - Hà Nội và nâng cao vị thế của Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long.

Lễ khởi công Dự án đầu tư, bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên là sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo tồn Khu di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để tiếp tục phát triển các hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục di sản, tham quan, trải nghiệm văn hóa, quảng bá giá trị Hoàng thành Thăng Long tới nhân dân, du khách trong nước và quốc tế.