Ngắm vẻ uy nghiêm của điện Kính Thiên qua mô hình phục dựng
Quang Thái•
Mô hình phục dựng điện Kính Thiên đang được trưng bày tại Di tích Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) phục vụ lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên.
Đây là một dấu mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, góp phần tôn vinh chiều sâu lịch sử, văn hóa của Thủ đô và tạo một điểm nhấn đặc biệt trong không gian di sản quốc gia, quốc tế.Việc phục dựng điện Kính Thiên diễn ra đúng vào dịp Việt Nam đăng cai tổ chức Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực (từ ngày 27-9 đến 1-10-2026).Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng sau 15 năm nghiên cứu khảo cổ học liên tục và hợp tác quốc tế, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về tính xác thực của UNESCO.Theo Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang, khi khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới, Chính phủ đã triển khai các biện pháp bảo tồn, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản. Trong đó, nghiên cứu khảo cổ được xác định là một nhiệm vụ quan trọng nhằm khai quật, nhận diện và minh chứng những giá trị cốt lõi của khu di sản.Từ đó đến nay, công tác nghiên cứu, nhất là nghiên cứu khảo cổ di sản Hoàng thành Thăng Long đạt được nhiều kết quả quan trọng với sự đồng hành, hỗ trợ, giám sát của UNESCO cùng nhiều đơn vị trên thế giới.Điện Kính Thiên là cung điện quan trọng nhất nằm giữa trung tâm Cấm thành Thăng Long, nơi ngự trị của các Hoàng đế và là biểu tượng cho quyền lực tối cao của nước Đại Việt thời kỳ nhà Lê từ thế kỷ XV đến XVIII.Đây là nơi diễn ra các nghi thức quan trọng nhất của quốc gia như: Lễ Đăng cơ (Hoàng đế lên ngôi), lễ Đại triều và lễ đón tiếp sứ thần các nước...Theo "Đại Việt sử ký toàn thư", ngay sau khi đánh bại quân Minh và giành lại độc lập cho đất nước, năm 1428, vua Lê Thái Tổ lên ngôi và tiếp tục chọn Thăng Long làm kinh đô.Trên nền các cung điện thời Lý và Trần, triều Lê cho xây dựng một chính điện mới mang tên điện Kính Thiên, trở thành trung tâm của Hoàng cung.Tên gọi “Kính Thiên” mang ý nghĩa “kính trời,” thể hiện tư tưởng trị quốc của các vị Hoàng đế, đồng thời khẳng định tính chính danh của vương triều trước trời đất và nhân dân.Qua nhiều triều đại, khu vực này luôn giữ vai trò là trung tâm quyền lực tối cao của quốc gia.Trong suốt thời Lê sơ và Lê Trung Hưng, điện Kính Thiên là nơi diễn ra hầu hết các nghi lễ quan trọng của triều đình.Tại đây, các vị Hoàng đế tổ chức lễ đăng quang, thiết đại triều, tiếp đón sứ thần nước ngoài, ban bố các chiếu chỉ quan trọng, phong tước cho các đại thần và bàn bạc những vấn đề liên quan đến chính trị, quân sự, ngoại giao của đất nước.Không gian phía trước điện là sân Đại Triều, nơi các quan văn võ xếp hàng theo phẩm cấp để tham dự các buổi thiết triều.Từ Đoan Môn, con đường Ngự đạo dẫn thẳng tới điện Kính Thiên tạo thành trục trung tâm của toàn bộ Hoàng thành Thăng Long. Chính vì vậy, điện Kính Thiên không đơn thuần là một công trình kiến trúc mà còn là biểu tượng cho quyền lực tối cao của quốc gia Đại Việt trong nhiều thế kỷ.Trải qua hơn 388 năm tồn tại, năm 1816, vua Gia Long đã cho xây dựng cung điện mới Long Thiên tại nền điện Kính Thiên để làm hành cung cho các vua nhà Nguyễn mỗi khi tuần du ra Bắc. Năm 1841, vua Thiệu Trị đổi tên là điện Long Thiên.Năm 1886, sau khi thực dân Pháp chiếm Hà Nội, điện Long Thiên bị phá hủy để xây tòa nhà của quân đội Pháp. Dấu tích lưu lại cho đến ngày nay của điện Kính Thiên là thềm bậc đá chạm rồng, nay đã trở thành bảo vật quốc gia.Việc phục dựng điện Kính Thiên đáp ứng sự mong chờ lâu nay của giới khoa học và nhân dân, bởi di sản hiện chủ yếu là phế tích, khiến du khách khó hình dung về trung tâm quyền lực tối cao của đất nước thời quân chủ.
