Luật Thủ đô tạo cơ chế nâng hiệu quả bảo vệ môi trường
Luật Thủ đô 2026 đã trao cho Hà Nội cơ chế đặc thù trong xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường. Cụ thể hóa quy định này, Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND đã quy định mức phạt cao hơn đối với một số hành vi vi phạm, tạo thêm cơ sở pháp lý để bảo vệ môi trường Thủ đô.
Nâng cao tính răn đe
Với vị thế và vai trò đặc biệt quan trọng, Hà Nội được Luật Thủ đô quy định nhiều cơ chế đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường. Thực hiện khoản 1 Điều 33 Luật Thủ đô 2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Thực tế thời gian qua, nhiều chủ trương, giải pháp để lập lại trật tự trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, quản lý đất đai, quy hoạch, đô thị… đã được ban hành, nhằm nâng cao chất lượng môi trường và góp phần phát triển kinh tế xã hội của Thủ đô. Tuy nhiên, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cùng với sự phát triển nhanh chóng của quá trình đô thị hoá là tình trạng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố vẫn diễn ra.
Các hành vi vi phạm chủ yếu vẫn thường xuyên tái diễn như: Đổ chất thải không đúng quy định, vận chuyển chất thải không che chắn để rơi vãi ra đường giao thông, vứt rác nơi công cộng, vệ sinh không đúng nơi quy định, xả nước thải vượt quy chuẩn, không tiến hành thu gom chất thải nguy hại theo quy định…
Vì vậy, cùng với các giải pháp về lĩnh vực bảo vệ môi trường hiện hành, việc tăng mức xử phạt theo quy định tại khoản 1, Điều 33 Luật Thủ đô để tăng tính răn đe là cần thiết.
HĐND đã ban hành Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND quy định mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm hành chính cao hơn so với quy định tại Nghị định số 45/2022/NĐ-CP trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhưng không vượt quá mức tiền phạt theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Cụ thể, Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND quy định mức phạt cao hơn đối với một số hành vi vi phạm được quy định tại Nghị định số 45/2022/NĐ-CP và liệt kê cụ thể tại Phụ lục kèm theo Nghị quyết, trong đó có các vi phạm về đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, quan trắc môi trường, xả thải, xử lý chất thải, tiếng ồn, khí thải, nhập khẩu phế liệu...
Việc tăng mức xử phạt được kỳ vọng không chỉ là biện pháp xử lý mà còn là công cụ pháp lý quan trọng để giáo dục và thay đổi nhận thức, hành vi của mỗi cá nhân, tổ chức, nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường.
Yêu cầu cao hơn về trách nhiệm tuân thủ pháp luật
Điểm đáng chú ý là mức tiền phạt theo Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND cao hơn mức phạt đối với hành vi vi phạm tương ứng quy định tại Nghị định số 45/2022/NĐ-CP, nhưng không vượt quá mức tiền phạt tối đa theo Luật Xử lý vi phạm hành chính. Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền được áp dụng bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân theo quy định của Nghị quyết.
Theo luật sư Lê Thống Nhất, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, đây là một chính sách cần thiết để tăng tính răn đe, nâng cao ý thức tuân thủ và đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trong quá trình phát triển đô thị.
Căn cứ Luật Thủ đô 2026, Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND, UBND các xã, phường trên địa bàn Hà Nội đã ban hành nhiều quyết định xử phạt vi phạm về môi trường, trong đó, nhiều hành vi bị xử phạt bằng 2 lần mức phạt so với Nghị định số 45/2022/NĐ-CP.
Cụ thể như: UBND xã Phù Đổng đã xử phạt 2 cá nhân với mức phạt mỗi người 3 triệu đồng do có hành vi vứt, thải, bỏ rác thải trên vỉa hè, lòng đường không đúng quy định; xử phạt 1 cá nhân khác mức phạt 7 triệu đồng vì đốt chất thải rắn thông thường trái quy định về bảo vệ môi trường.
Phù Đổng là địa bàn có quy mô rộng và dân số lớn với diện tích 41,62km², dân số 111.484 người, cùng nhiều hoạt động sản xuất, làng nghề và chăn nuôi. Việc áp dụng mức phạt cao hơn tạo thêm cơ sở để chính quyền địa phương xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về môi trường trên địa bàn.
Để đảm bảo văn minh đô thị, UBND phường Hoàn Kiếm cũng vừa xử phạt hành chính 2 cá nhân có hành vi xả rác và đổ nước thải không đúng quy định trên địa bàn. Theo đó, mỗi trường hợp bị xử phạt 3 triệu đồng…
Quá trình đô thị hóa nhanh đang đặt ra cho Hà Nội nhiều thách thức về bảo vệ môi trường. Các hành vi như xả thải không đúng quy định, vứt bỏ chất thải tại nơi công cộng, để chất thải rơi vãi trong quá trình vận chuyển, không thực hiện đúng các yêu cầu về thu gom, xử lý chất thải hay vi phạm các quy định về xả thải... nếu không được xử lý nghiêm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng môi trường sống.
Vì vậy, Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND đã thiết lập mức chế tài phù hợp hơn. Theo luật sư Lê Thống Nhất, khi chi phí của hành vi vi phạm tăng lên, cá nhân, tổ chức sẽ chú ý, chủ động tuân thủ pháp luật, góp phần ngăn ngừa hành vi vi phạm về môi trường xảy ra.