Hòa giải viên cơ sở: Giữ bình yên từ những điều nhỏ nhất

Gỡ mâu thuẫn từ những chuyện nhỏ nhất

Một trong những vụ việc cho thấy rõ vai trò của hòa giải cơ sở tại khu tái định cư ngõ 18, phố Phúc Hoa, phường Phú Thượng. Trong quá trình sinh sống, một số hộ gia đình tự ý sử dụng khoảng sân và lối đi chung để đặt khung phơi quần áo, bày cây cảnh, dựng vật cản giữa đường khiến việc đi lại của các hộ dân khác gặp nhiều khó khăn.

Mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm khi một hộ dân trồng một cây lớn ngay giữa lối đi chung. Một số hộ xung quanh cho rằng việc này chiếm dụng không gian sử dụng chung, ảnh hưởng đến việc đi lại, đặc biệt khiến ô tô khó ra vào.

Nắm được sự việc, thành viên Tổ hòa giải của Tổ dân phố số 10 (nay là Tổ dân phố Phú Xá 1) đã trực tiếp gặp gỡ từng hộ dân để tìm hiểu nguyên nhân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của các bên. Thay vì chỉ tập trung vào việc phân định ai đúng, ai sai, các hòa giải viên tìm cách giúp mỗi bên nhìn thấy quyền lợi và trách nhiệm của mình trong việc sử dụng không gian chung.

Sau nhiều lần trao đổi, thành viên Tổ hòa giải tổ chức cuộc gặp với sự tham gia của đại diện các hộ dân liên quan. Những vấn đề về quyền sử dụng không gian chung, việc bảo đảm lối đi và quyền lợi chính đáng của các gia đình được phân tích cụ thể, trên tinh thần thấu tình, đạt lý.

Cuối cùng, hộ dân trồng cây đã tự nguyện di dời cây ra khu vực sân nhà sinh hoạt cộng đồng của Tổ dân phố, trả lại khoảng không gian chung.

Bà Mai Thị Son, nguyên Bí thư Chi bộ kiêm Tổ trưởng Tổ hòa giải của Tổ dân phố Phú Xá 1 chia sẻ, trước đây công tác hòa giải phần lớn dựa vào uy tín cá nhân, tình làng nghĩa xóm và kinh nghiệm sống. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, các mối quan hệ trong cộng đồng ngày càng đa dạng, những vấn đề phát sinh cũng có nhiều yếu tố pháp lý hơn.

Bởi vậy, hòa giải viên không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm mà phải chủ động học hỏi, cập nhật kiến thức pháp luật để vừa giải quyết vụ việc đúng quy định, vừa giữ được sự hài hòa trong quan hệ giữa các bên.

“Pháp luật rất quan trọng nhưng chỉ đúng luật thôi chưa đủ. Người hòa giải còn phải hiểu phong tục, lối sống, tính cách của người dân địa phương thì lời nói mới có sức thuyết phục”, bà Son chia sẻ.

Đó cũng là đặc thù của hòa giải ở cơ sở, người thực hiện không đứng ở vị trí của một bên tranh chấp, mà phải tạo được sự tin cậy để các bên sẵn sàng chia sẻ, từ đó tìm ra giải pháp phù hợp nhất.

Từ hòa giải trực tiếp đến kết nối trên không gian số

Trong đời sống đô thị hiện nay, vai trò của hòa giải viên cơ sở không chỉ dừng lại ở việc giải quyết những mâu thuẫn đã phát sinh. Lực lượng này còn tham gia kết nối người dân với chính quyền, tuyên truyền chính sách, pháp luật và hỗ trợ nhiều hoạt động cộng đồng.

Một điểm đáng chú ý tại các tổ dân phố ở phường Phú Thượng là việc xây dựng, vận hành các nhóm Zalo cộng đồng. Từ một kênh chủ yếu phục vụ thông báo lịch họp, các nhóm này từng bước trở thành kênh trao đổi thông tin nhanh chóng giữa người dân và tổ dân phố.

Không gian số vì thế trở thành một phương thức mới để công tác tuyên truyền, vận động và nắm bắt tình hình ở cơ sở được thực hiện nhanh hơn. Những thông tin về chủ trương, chính sách của địa phương có thể được chuyển đến người dân kịp thời; những vấn đề phát sinh trong khu dân cư cũng có thể được phản ánh sớm để tổ dân phố và các lực lượng liên quan nắm bắt.

Bên cạnh đó, tổ hòa giải còn phối hợp với đoàn thanh niên hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, hướng dẫn sử dụng các ứng dụng số, nhất là đối với người cao tuổi còn gặp khó khăn khi tiếp cận công nghệ.

Những công việc này cho thấy vai trò của hòa giải viên đang có sự thay đổi cùng với đời sống xã hội. Nếu trước đây hòa giải viên chủ yếu xuất hiện khi xảy ra tranh chấp, thì hiện nay lực lượng này ngày càng tham gia nhiều hơn vào công tác phòng ngừa mâu thuẫn, tuyên truyền pháp luật và kết nối cộng đồng.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hải, Trưởng ban Xây dựng Đảng phường Phú Thượng, công tác hòa giải ở cơ sở góp phần giảm đáng kể áp lực cho chính quyền trong xử lý các vụ việc phát sinh tại khu dân cư.

“Nhiều mâu thuẫn được các tổ hòa giải phát hiện và giải quyết ngay từ đầu nên không phát sinh thành đơn thư kéo dài. Đây là lực lượng gần dân, hiểu dân và có vai trò rất quan trọng trong việc giữ ổn định ở cơ sở”, ông Hải cho biết.

Từ một lối đi chung, một cây xanh đặt sai vị trí hay những bất đồng trong sinh hoạt hằng ngày, nếu không được giải quyết đúng lúc, mâu thuẫn có thể trở thành khoảng cách giữa những người hàng xóm. Ngược lại, khi được lắng nghe và tháo gỡ bằng sự chân thành, kiên trì cùng cách vận dụng phù hợp giữa lý và tình, những khúc mắc ấy có thể được giải quyết ngay từ cộng đồng.

Đó cũng là cách những hòa giải viên cơ sở âm thầm góp phần xây dựng một khu dân cư đoàn kết, ổn định và văn minh – từ những mâu thuẫn nhỏ nhất của đời sống hằng ngày.