Iran chuẩn bị cho kịch bản căng thẳng quân sự leo thang

Trả lời chương trình Meet the Press của NBC, ông Araghchi khẳng định Iran sẵn sàng theo đuổi ngoại giao nhưng cũng chuẩn bị cho chiến tranh. Theo ông, Tehran vẫn chờ phản hồi chính thức của Washington thông qua các bên trung gian đối với đề xuất nhằm mở lại Eo biển Hormuz.

Theo đề xuất của Iran, Tehran có thể mở lại tuyến hàng hải chiến lược này trong vòng bảy ngày nếu Mỹ trước đó thực hiện một số yêu cầu, trong đó có chấm dứt chiến sự, giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa, dỡ bỏ lệnh phong tỏa và cho phép Tehran tiếp tục xuất khẩu dầu. Ông Araghchi cho rằng Washington có thể đáp ứng các điều kiện này trong vòng bốn đến năm ngày, sau đó Iran sẽ mở lại eo biển vào ngày thứ sáu và hai bên nối lại đàm phán về một thỏa thuận lâu dài vào ngày thứ bảy.

Ngoại trưởng Iran cho biết Tehran đã nắm được thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ đề xuất trên, dù Iran chưa nhận được phản hồi chính thức. Eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới, đã trở thành tâm điểm căng thẳng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi tháng 2 và các biện pháp phong tỏa hàng hải sau đó.

Liên quan khả năng Mỹ tiếp tục hành động quân sự, Ngoại trưởng Iran cho biết Tehran đã rút kinh nghiệm từ các cuộc giao tranh trước và điều chỉnh chiến thuật. Ông khẳng định Iran đã chuẩn bị cho khả năng xung đột tái diễn, đồng thời vẫn để ngỏ con đường ngoại giao và cho rằng quyết định lựa chọn giữa đàm phán và hành động quân sự thuộc về Tổng thống Trump.

Về chương trình hạt nhân, ông Araghchi tiếp tục khẳng định hoạt động làm giàu uranium của Iran phục vụ các mục đích hòa bình, trong đó có y tế. Ông cho biết Tehran đã đề xuất đàm phán về lượng uranium được làm giàu ở mức 60%, nhưng vấn đề hạt nhân sẽ được để lại cho giai đoạn sau nhằm tập trung trước hết vào việc xây dựng lòng tin.

Trong bối cảnh các tuyến hàng hải phía nam chịu tác động từ lệnh phong tỏa của Mỹ, Iran cũng đang xem xét Biển Caspi như một tuyến thay thế để duy trì xuất khẩu dầu và nhập khẩu hàng hóa thiết yếu. Theo Al Jazeera, động thái này phản ánh nỗ lực của Tehran nhằm tìm kiếm các kênh tiếp cận thị trường quốc tế trong bối cảnh giao thương qua Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Việc chuyển hướng thương mại lên phía bắc đặt ra những thách thức đáng kể về logistics, khi phần lớn cơ sở hạ tầng xuất khẩu dầu và vận tải biển của Iran tập trung tại bờ biển phía nam. Tuy vậy, Biển Caspi vẫn có thể trở thành một kênh bổ sung giúp Tehran duy trì giao thương với các quốc gia phía bắc.

Trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera phát sóng ngày 26-9, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho rằng các quốc gia trong khu vực có thể tự bảo đảm an ninh mà không cần một "lực lượng hiến binh khu vực", đồng thời kêu gọi các nước Hồi giáo, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh và Arab, phối hợp với nhau.

Về tình hình Yemen, ông Pezeshkian phủ nhận Iran can thiệp trực tiếp, đồng thời cho biết Tehran sẵn sàng hỗ trợ giải quyết xung đột. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh lực lượng Houthi tiếp tục giao tranh với lực lượng chính phủ Yemen được Ả Rập Saudi hậu thuẫn và tiến hành các cuộc tấn công làm gián đoạn hoạt động vận chuyển năng lượng trong khu vực.

Tổng hợp